User Tools


Differences

This shows you the differences between two versions of the page.

Link to this comparison view

wiki:ms-iolr-taylor-1842:ms-iolr-taylor-1842-02 [2026/08/18 00:24] – created - external edit 127.0.0.1wiki:ms-iolr-taylor-1842:ms-iolr-taylor-1842-02 [2026/09/19 21:45] (current) – removed - external edit (Unknown date) 127.0.0.1
Line 1: Line 1:
-<TEI xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0"> 
-  <teiHeader xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0"> 
-    <fileDesc> 
-      <titleStmt> 
-        <title>Transcription of MS London IOLR Taylor 1842 (Eggeling 2646) Ḍalhaṇa on the Suśrutasaṃhitā, Nidānasthāna</title> 
-      </titleStmt> 
-      <publicationStmt> 
-        <p>Suśruta project, University of Alberta</p> 
-      </publicationStmt> 
-      <sourceDesc> 
-        <msDesc> 
-          <msIdentifier> 
-            <placeName> 
-              <settlement>London</settlement> 
-              <country>United Kingdom</country> 
-            </placeName> 
-            <institution>British Library</institution> 
-            <idno>IOLR Taylor 1842 (Eggeling 2646)</idno> 
-            <idno type="siglum">L2</idno> 
-          </msIdentifier> 
-          <msContents> 
-            <summary>A manuscript with a final verse mentioning a  
-              <title>Pāṭhaśuddhi</title> by Candraṭa but which seems mainly to be Ḍalhaṇa's 
-              commentary, <title>Nibandhasaṅgraha</title>.</summary> 
-            <msItem defective="true" n="1"> 
-              <!-- @defective: 'false' for complete, 'true' for incomplete --> 
-              <author role="author" xml:lang="sa">Suśruta</author> 
-              <title xml:lang="sa">Suśrutasaṃhitā</title>               
-              <title type="commentary" xml:lang="sa">Nibandhasaṅgraha</title> 
-              <author role="author" xml:lang="sa">Ḍalhaṇa</author> 
-              <!-- rubric, incipit, explicit, and finalRubric are given as examples --> 
-              <textLang mainLang="sa-Deva">Sanskrit in Devanagari script.</textLang> 
-              <!-- @mainLang can be "sa-Deva", "sa-Mlym", "sa-Telu", "sa-Newa", etc. See ISO 15924 for more details. --> 
-            </msItem> 
-          </msContents> 
-          <physDesc> 
-            <objectDesc form="folia"> 
-              <!-- @form can be "pothi", "book", scroll", etc. --> 
-              <supportDesc material="paper" 
-                ><!-- @material can be "paper", "industrial paper", "handmade paper", "palm-leaf", "palmyra palm-leaf", "talipot palm-leaf", "birch bark", "vellum", etc. --><!-- the following <foliation> tags are examples --></supportDesc> 
-            </objectDesc> 
-            <scriptDesc> 
-              <scriptNote>Devanagari</scriptNote> 
-              <!--       <scriptNote xml:id="script-ba-va"><foreign xml:lang="sa" 
-                                    >ba</foreign> and <foreign xml:lang="sa">va</foreign> 
-                                not distinguished.</scriptNote>--> 
-            </scriptDesc> 
-          </physDesc> 
-          <history> 
-            <origin> 
-              <!-- calendar can be "Vikrama", "Śaka", etc. Dates can be approximate or exact. --> 
-              <origPlace xml:lang="en">unknown</origPlace> 
-            </origin> 
-            <provenance>[record of ownership]</provenance> 
-            <acquisition>[how it was acquired]</acquisition> 
-          </history> 
-        </msDesc> 
-      </sourceDesc> 
-    </fileDesc> 
-    <revisionDesc> 
-      <change when="2023-04-19" who="Dominik Wujastyk"> Started the file.</change> 
-      <change when="2024-02-04" who="Harshal Bhatt">Added 1.12</change> 
-      <change when="2024-06-30" who="Dominik Wujastyk">General edits, word-breaks and 
-        formatting.</change> 
-      <change when="2026-08-17" who="Dominik Wujastyk">Changed the title, since we now know this isn't a work of Candraṭa.</change> 
-      <change when="2026-08-17" who="Dominik Wujastyk">Reformatted milestones as pagebreaks.</change> 
- 
- 
-    </revisionDesc> 
-  </teiHeader> 
- 
-  <text xml:lang="sa-Latn-t-sa-Deva"> 
- 
-    <body> 
- 
-      <div n="2" type="sthāna"> 
- 
-        <div n="4" type="adhyāya"> 
-          <!--          Marginal notes do not include the full commentary of Ḍalhaṇa. Those are loose sentences from Ḍalhaṇa's commentary. --> 
-          <head>Transcription of MS London BL IOLR Taylor 1842 (Eggeling 2646), 
-            supporting the <title>Nibandhasaṅgraha</title> of Ḍalhaṇa</head> 
-           
-          <head>Adhyāya 2.4</head> 
-           
-          <note>Most of the material marked in bold red (marginal) below is the NS 
-            of Ḍalhaṇa.</note> 
- 
-          <pb ana="IOL San 2646 (Eggeling) - 021" type="jpeg"/> 
-           
-         
-           
-          <l xml:id="NS.2.4.1"> 
-            <label>Commentary on 2.4.1</label> 
-            <caesura/> 
-            athāto<lb n="6"/> bhagaṃdarāṇāṃ nidānaṃ vyākhyāsyāmaḥ || ||</l> 
- 
-          <l xml:id="NS.2.4.2"> 
-            <label>Commentary on 2.4.2</label> 
-            <caesura/> 
-            vātapittaśleṣmasannipātāgaṃtunimittāḥ śatapo<lb n="7" 
-            />nakoṣṭragrīvapariśrāvīśaṃbūkāvarttonmārgagiṇo yathāsaṃkhyaṃ pañcabhagaṃdarā 
-            bhavaṃti || abhi<lb n="8"/>nnāḥ piḍikāḥ pakvās tu bhagaṃdarāḥ ||<pb n="22r"/> 
-            te ca bhagagudavastipradeśavidāraṇāt bhagaṃdarā ity ucyaṃte ||</l> 
- 
-          <l xml:id="NS.2.4.3"> 
-            <label>Commentary on 2.4.3</label> 
-            <caesura/> 
-            teṣāṃ tu pūrvarūpāṇi kaṭī <metamark target="#NS.2.4.3" place="above" 
-              >=</metamark> 
-            <add place="top"><hi rend="bold">kaṭīphalakaḥ ||1||</hi></add> kapāla<lb n="2" 
-            />vedanā gudakaṃḍur dāhaśophaś ca gudasya bhavati ||</l> 
- 
-          <l xml:id="NS.2.4.4"> 
-            <label>Commentary on 2.4.4</label> 
-            <caesura/> 
-            tatrāpathyasevināṃ vāyuḥ prakupitaḥ sannivṛttaḥ <metamark target="#NS.2.4.4" 
-              place="above">=</metamark> 
-            <add place="top"><hi rend="bold">sannivṛttopyāghuṭitaḥ ||2||</hi></add> 
-            <lb n="3"/>sthirībhūto guda <metamark target="#NS.2.4.4" place="above" 
-              >=</metamark> 
-            <add place="top"><hi rend="bold">gudasya sarvataḥ ||3||</hi></add> 
-            mabhitoṃ'gule vā māṃsaśoṇite praduṣyāruṇavarṇāṃ piḍakāṃ janaya<lb n="4"/>ti || 
-            sāsya todādīn vedanā viśeṣān janayati || apratikriyamāṇe tu pākam upaiti || 
-              mūtrā<lb n="5"/>śayābhyāsagatitvāc ca vraṇaḥ || klinnaḥ śataponakavad 
-              <metamark target="#NS.2.4.4" place="above">=</metamark> 
-            <add place="top"><hi rend="bold">aśvavālaracitaṃ śatākṣaṃ</hi></add> aṇumukhai 
-            chidrair āpūryate || tāni ca chi<lb n="6"/>drāṇi ajasramachaṃ phenānuviddham 
-            adhikaṃ māśrāvaṃ śravaṃti || vraṇaś ca bhidyate <metamark target="#NS.2.4.4" 
-              place="above">=</metamark> 
-            <add place="top"><hi rend="bold">bhidyate tvāgvidāryata iva ||6||</hi></add> 
-            chidyate <metamark target="#NS.2.4.4" place="above">=</metamark> 
-            <add place="top"><hi rend="bold">chidyate dvidhā<del>ka</del>kriyata iva | 2 
-                ||</hi></add> sūcībhi<lb n="7"/>iva nistudyate <metamark 
-              target="#NS.2.4.4" place="above">=</metamark> 
-            <add place="top"><hi rend="bold">cyavyate ||1||</hi></add> gudaś ca avadīryate 
-            || vāta<del>reṣa</del>mūtrapurīṣaretasām apy āgamaś ca <del>ā</del> taiś 
-            chidrair bhavati<pb n="22v"/> taṃ bhagaṃdaraṃ śataponakam ity ācakṣate ||</l> 
- 
-          <l xml:id="NS.2.4.5"> 
-            <label>Commentary on 2.4.5</label> 
-            <caesura/> 
-            pittaṃ tu prakupitamalinādhaḥ preritaṃ pūrvavad <metamark target="#NS.2.4.5" 
-              place="above">=</metamark> 
-            <add place="top"><hi rend="bold">gudam abhimato 'gule dvyaṃgule vetyarthaḥ || 
-                1 ||</hi></add> avasthitaṃ<lb n="2"/> raktāṃ tanvīm utchitām 
-            uṣṭragrīvākārāṃ piḍakāṃ janayati || sāsya coṣādīn vedanāviśeṣān ja<lb n="3" 
-            />nayati || apratikriyamāṇe ca pākam upaiti || vraṇaś cāgnikṣārābhyām iva 
-            dahyate || durgraṃdham u<lb n="4"/>ṣṇaśrāvaṃ sravaty upekṣitaś ca 
-            vātamūtrapurīṣaretāṃsi visṛjati <metamark target="#NS.2.4.5" place="above" 
-              >=</metamark> 
-            <add place="top"><hi rend="bold">śravati ||4||</hi></add> taṃ bhagaṃdaram 
-            uṣṭragrīvam ity āca<lb n="5"/>\ kṣate |</l> 
- 
- 
-          <l xml:id="NS.2.4.6"> 
-            <label>Commentary on 2.4.6</label> 
-            <caesura/> 
-            śleṣmā tu prakupitaḥ samīreṇādhaḥ preritaḥ pūrvavad avasthitaḥ || 
-              śuklāvabhāsāṃschirāṃ<lb n="6"/> kaṃ<unclear reason="faded">ḍū</unclear>matī 
-            piḍikāṃ janayati || sāsya kaṃdrādīn vedanā viśeṣān janayati || 
-              apratikriyamāṇe<lb n="7"/> ca pākam upaiti | vraṇaś ca kaṭhinaḥ | saṃraṃbhī 
-              <metamark target="#NS.2.4.6" place="above">=</metamark> 
-            <add place="top"><hi rend="bold">śophavān ||</hi></add> kaṃḍūprāyaḥ <metamark 
-              target="#NS.2.4.6" place="above">=</metamark> 
-            <add place="top"><hi rend="bold">kharjubahulaḥ ||7|| || || || ||</hi></add> 
-            pisthilam ajasram āśrāvaṃ sravati || upe<pb n="23r"/> kṣitaś ca 
-            vātamūtrapurīṣaretāṃsi visṛti taṃ bhagaṃdaraṃ parisrāviṇam <metamark 
-              target="#NS.2.4.6" place="above">=</metamark> 
-            <add place="top"><hi rend="bold">pariśrāvatīty evaṃ śīlaḥ pariśrāvī 
-              ||1||</hi></add> ity ācakṣate ||</l> 
- 
-          <l xml:id="NS.2.4.7"> 
-            <label>Commentary on 2.4.7</label> 
-            <caesura/> 
-            vāyuḥ praku<lb n="2"/>pitaḥ prakupitau pittaśleṣmāṇau parigṛhyādho gatvā 
-            pūrvavad avasthitapādāṃguṣṭhapramāṇaṃ sarvaliṃ<lb n="3"/>gāṃ piṭikāṃ janayati 
-            || sāsya todadāhakaṃḍvādīn vedanāviśeṣān janayati || apratikriyamā<lb n="4" 
-            />ṇe ca pākam upaiti || vraṇaś ca nānāvidhavarṇam āśrāvaṃ sravati || 
-            pūrṇanadīśaṃbūkāvarttavac <metamark target="#NS.2.4.7" place="above" 
-              >=</metamark> 
-            <add place="top"><hi rend="bold">pūrṇanadīśaṃbūkāvarttavat tair aṃtaryeṇa 
-                vedanā uttiṣṭhaṃ<del>i</del>tītyeke | anye<lb n="2"/>tu tathāvidha 
-                gatyāraṃbhakasya śophasya pūrṇanadyāvarttaśaṃbūkāvartākāriṇo 
-                  vā<del>vadā</del>vagāḍhatvāt || avagāḍhe vedanā bhavaṃtītyarthaḥ || 
-                śaṃbūkāḥ śaṃkhā unmārgriṇaḥ ||3||</hi></add> cā<lb n="5"/>tra 
-            samupatiṣṭhaṃti vedanāviśeṣās taṃ bhagaṃdaraṃ śaṃbūkāvarttam ity ācakṣate 
-            ||</l> 
- 
-          <l xml:id="NS.2.4.8"> 
-            <label>Commentary on 2.4.8</label> 
-            <caesura/> 
-            mūḍhena <metamark target="#NS.2.4.8" place="above">=</metamark> 
-            <add place="top"><hi rend="bold">saṃprāptiṃ darśayannāha || mūḍhena ajñānena 
-                ||2||</hi></add> māṃsalubdhe<lb n="6"/>na vāsthiśalyam annena 
-            sahābhyavahṛtaṃ yadāvagāḍhapurīṣa<del>śra</del> 
-              miśravimiśramapāne<del>na</del>nādhaḥ pre<pb n="23v"/>ritam asamyag āgataṃ 
-            gudaṃ kṣiṇoti | <metamark target="#NS.2.4.8" place="above">=</metamark> 
-            <add place="top"><hi rend="bold">sakṣataṃ karoti ||1||</hi></add> tatra 
-            kṣatanimittaḥ kotha <metamark target="#NS.2.4.8" place="above">=</metamark> 
-            <add place="top"><hi rend="bold">kotha upajāyate ||</hi></add> upajāyate || 
-            tasmiś ca kṣate pūya<lb n="2"/>rudhirāvakīrṇe māṃsakothe bhūmāviva 
-            jalapraklinnāyāṃ kṛmayaḥ saṃjāyate || te bhakṣayaṃto gu<lb n="3"/> dam 
-            anekadhā pārśvato <metamark target="#NS.2.4.8" place="above">=</metamark> 
-            <add place="top"><hi rend="bold">pakṣato dārayaṃti ||3||</hi></add> dārayaṃti 
-            || tasya tair māgraiḥ kṛmikṛtair vātamūtrapurīṣaretāṃsi 
-              abhini<unclear>śvaṃ</unclear>raṃ<lb n="4"/> ti taṃ bhagaṃdaram unmārgriṇam 
-            ity ācakṣate ||</l> 
- 
- 
-          <l xml:id="NS.2.4.9"> 
-            <label>Commentary on 2.4.9</label> 
-            <caesura/> 
-            bhavaṃti cātra || || utpadyate 'lparuk <metamark target="#NS.2.4.9" 
-              place="above">=</metamark> 
-            <add place="top"><hi rend="bold">alpavedanā ||4||</hi></add> śepho kṣipraṃ 
-              cā<lb n="5"/>py upaśāmyati || 
-            <caesura/> 
-             pāyvaṃtadeśe <metamark target="#NS.2.4.9" place="above">=</metamark> 
-            <add place="top"><hi rend="bold">gudasyāṃte ||5||</hi></add> piḍikā sā 
-            jñeyānyā <metamark target="#NS.2.4.9" place="above">=</metamark> 
-            <add place="top"><hi rend="bold">aparā bhagaṃdarebhya ity arthaḥ 
-              ||2||</hi></add> bhagaṃdarāt ||1||</l> 
- 
-          <l xml:id="NS.2.4.10"> 
-            <label>Commentary on 2.4.10</label> 
-            <caesura/> 
-            bhagaṃdarīti vijñeyā piḍikāṃ <metamark target="#NS.2.4.10" place="above" 
-              >=</metamark> 
-            <add place="top"><hi rend="bold">ato 'bhāgaṃdaryāḥ piḍikāyā viparitatvāt 
-                bhagaṃdarakarī bhavatītyarthaḥ ||1|| ||</hi></add> tā<lb n="6"/> vipayāt 
-            || 
-            <caesura/> 
-             pāyoḥ syā dvyaṃgule deśe guḍamūlā sarugjvarāḥ ||2||<pb n="24r"/></l> 
- 
-          <l xml:id="NS.2.4.11"> 
-            <label>Commentary on 2.4.11</label> 
-            <caesura/> 
-            yānayānān <metamark target="#NS.2.4.11" place="above">=</metamark> 
-            <add place="top"><hi rend="bold">rathādigamanāt ||</hi></add> malotsargāt 
-              <metamark target="#NS.2.4.11" place="above">=</metamark> 
-            <add place="top"><hi rend="bold">purīṣatyāgāt | </hi></add> kaṃḍūrug 
-              dāha<del>dā</del>śophavān || 
-            <caesura/> 
-             pāyur bhavet tataḥ <metamark target="#NS.2.4.11" place="above">=</metamark> 
-            <add place="top"><hi rend="bold">tato 'naṃtaraṃ ||3||</hi></add> kaṭyāṃ 
-            pūrvarūpaṃ bhagaṃdaro ||<lb n="2"/>3||</l> 
- 
-          <l xml:id="NS.2.4.12"> 
-            <label>Commentary on 2.4.12</label> 
-            <caesura/> 
-            ghorāḥ <metamark target="#NS.2.4.12" place="above">=</metamark> 
-            <add place="top"><hi rend="bold">ghorāḥ duḥkhapradāḥ ||</hi></add> sādhayituṃ 
-              duḥkhā<del>t</del>ḥ <metamark target="#NS.2.4.12" place="above" 
-              >=</metamark> 
-            <add place="top"><hi rend="bold">kaṣṭasādhyā bhavatītyadhyāhāraḥ 
-              ||4||</hi></add> sarva eva bhagaṃdarāḥ || 
-            <caesura/> 
-             teṣv asādhyas tridoṣotthaḥ kṣatajaś ca bhagaṃda<lb n="3"/>raḥ ||4||</l> 
- 
-          <p ana="trailer">|| iti bhagaṃdaranidānaṃ caturthaṃ samāptaṃ || ||4|| ||</p> 
- 
-        </div> 
- 
-        <div n="5" type="adhyāya"> 
- 
-          <pb ana="IOL San 2646 (Eggeling) - 024" type="jpeg"/> 
- 
-          <l xml:id="NS.2.5.1"> 
-            <label>Commentary on 2.5.1</label> 
-            <caesura/> 
-            athātaḥ kuṣṭhanidānaṃ <metamark target="#NS.2.5.1" place="above">=</metamark> 
-            <add place="top"><hi rend="bold">rasādidhātūnāṃ koṣaṇāt kuṣṭhaṃ | uktaṃ ca || 
-                dhātvaṃtarapraveśena kālenopekṣitaṃ vapuḥ || 
-                <caesura/> 
-                 sarvaṃ kuṣṭhāni vai yasmāt tasmāt kuṣṭham uśaṃti hi ||3||</hi></add> 
-              vyākhyā<lb n="2"/>syāmaḥ || ||</l> 
- 
-          <l xml:id="NS.2.5.2"> 
-            <label>Commentary on 2.5.2</label> 
-            <caesura/> 
-            mithyāhā<metamark target="#NS.2.5.2" place="above">=</metamark>rācārasya 
-              <metamark target="#NS.2.5.2" place="above">=</metamark> 
-            <add place="top"><hi rend="bold">devadravyāpaharaṇaṃ gurudārābhimarśanaṃ || 
-                <caesura/> 
-                 vyāyāmādikam ucchāstraṃ mithyācāra iti smṛtaḥ || 
-                śāstroktavidhibhraṣṭāhārācārasya mithyāhārācārayo lakṣaṇam āhaḥ || 
-                viṣamādhyaśanājīrṇaviruddhānnātisevanaṃ | 
-                <caesura/> 
-                 satyādi viparītaṃ tu mithyāhāra ihocyate ||1|| || ||<unclear extent="1" 
-                  unit="syllable"/>|| || ||</hi></add> viśeṣād 
-              guruviruddhāsātmyājīrṇājīrṇa<unclear>ktva</unclear> hi<add 
-              place="right-margin">tā</add>śinaḥ sneha<pb n="24v"/>pītasya vātasya vā 
-            vyāyāmagrāmadharmiṇogrāmyānūpodakamāṃsāni vā payasā bhīkṣṇamaśna<lb n="2"/>to 
-            yo vā majjatyapsuṣmābhitaptaḥ sahasā chardiṃ <del>pra</del> vā pratihaṃti || 
-            tasya prakupitau pittaśleṣmā <lb n="3"/>ṇau prarigṛhyānilaḥ || pravṛddhas 
-            tiryaggāḥ śirāḥ saṃpratipadyasamuddhūya <metamark target="#NS.2.5.2" 
-              place="above">=</metamark> 
-            <add place="top"><hi rend="bold">ākṣipya ||3||</hi></add> bāhyamārgraṃ 
-              pratisamaṃtā<lb n="4"/>d <metamark target="#NS.2.5.2" place="above" 
-              >=</metamark> 
-            <add place="top"><hi rend="bold">sarvatra -tana sarvadehagatatvaṃ rogasya 
-                sūcayati ||3||</hi></add> vikṣapati || yatra yatra ca doṣo vikṣipto 
-            niścarati tatra tatra maṃḍalāni prāhur bhavaṃti || evam u<lb n="5"/>tpannas 
-            tvaci doṣas tatra tatra ca parivṛddhiṃ prāpyāpratikriyamāṇo 'bhaṃtaram 
-            anuprapadya dhātūn a<lb n="6"/>bhidūṣayati ||</l> 
- 
-          <l xml:id="NS.2.5.3"> 
-            <label>Commentary on 2.5.3</label> 
-            <caesura/> 
-            tasya pūrvarūpāṇi tvakpāruṣyam akasmād <metamark target="#NS.2.5.3" 
-              place="above">=</metamark> 
-            <add place="top"><hi rend="bold">kāraṇaṃ vinā ||6||</hi></add> romaharṣaḥ 
-            kaṃḍūṃ svedabāhulyaṃm a<lb n="7"/>svedanaṃ vāṃgapradeśānāṃ svāpa <metamark 
-              target="#NS.2.5.3" place="above">=</metamark> 
-            <add place="top"><hi rend="bold">sparśajñānaṃ ||7||</hi></add> 
-            kṣatavisarpaṇamasṛjataḥ kṛṣṇatā ceti || </l> 
- 
-          <l xml:id="NS.2.5.4"> 
-            <label>Commentary on 2.5.4</label> 
-            <caesura/> 
-            tatra sapta mahāku<lb n="8"/>ṣṭhāny ekādaśakṣudrakuṣṭhāny evam 
-            aṣṭādaśakuṣṭhāni bhavaṃti || tatra mahākuṣṭhāny aruṇoduṃba<pb n="25r" 
-              />rari<unclear>rkṣa</unclear>jihvakapālakākaṇakapuṃḍarīkadadrukuṣṭhāni || 
-            kṣudrakuṣṭhāny api sthūlāruṣkaṃ mahāku<lb n="2"/>ṣṭhaṃ mekakuṣṭhaṃ carmadalaṃ 
-            visarppaḥ parisarppaḥ sidhmaṃ vicarcikā kiṭipaṃ pāmā kārasa ceti ||</l> 
- 
-          <l xml:id="NS.2.5.5"> 
-            <label>Commentary on 2.5.5</label> 
-            <caesura/> 
-            sa<lb n="3"/>rvāṇi kuṣṭhāni savātāni sāpittāni ca śleṣmāṇi sakramīṇi ca 
-            bhavaṃti || utasannatas <metamark target="#NS.2.5.5" place="above" 
-              >=</metamark> 
-            <add place="top"><hi rend="bold" 
-                ><unclear>autkaṭyāt</unclear><del>depi</del>doṣagrahaṇaṃ ||3||</hi></add> 
-            tu doṣa<lb n="4"/>grahaṇam abhibhavāt <metamark target="#NS.2.5.5" 
-              place="above">=</metamark> 
-            <add place="top"><hi rend="bold">itaradoṣayor iti ||4||</hi></add> ||</l> 
- 
-          <l xml:id="NS.2.5.6"> 
-            <label>Commentary on 2.5.6</label> 
-            <caesura/> 
-            tatra vātenāruṇaṃ pittenoduṃbararokṣajihvakapālakākaṇakāni śle<lb n="5"/>ṣmaṇā 
-            puṃḍarīka dṛ-- ceti || teṣāṃ tu mahatvaṃ kriyāgurutvaṃ uttarottaraṃ 
-              dhātvanu<metamark target="#NS.2.5.5" place="above">=</metamark> 
-              praveśād<metamark target="#NS.2.5.5" place="above">=</metamark> asā<lb 
-              n="6"/>dhyatvaṃ <metamark target="#NS.2.5.5" place="above">=</metamark> 
-            <add place="top"><hi rend="bold">anuśabdena paścād arthavācināmakatve 
-                'sādhyatvepi kākaṇakavarjaṃ kasāṃtaraṃ sūcyate | kākaṇakaṃ 
-                punarutpattāvevasādhyadhyādhistv abhāvāt asādhyatvaṃ ||1|| cakāro 
-                dhātvanupraveśāc cetyanaṃtaraṃ draṣṭavyaḥ || tenānuktam 
-                āraṃbhakadoṣamahatvaṃ samuścinoti ||1|| || ||</hi></add> ceti ||</l> 
- 
-          <l xml:id="NS.2.5.7"> 
-            <label>Commentary on 2.5.7</label> 
-            <caesura/> 
-            <pb n="25v"/>tatra vātenāruṇābhāni tanunī visarppīṇi 
-            todabhedasvāpayuktābhyaruṇāni || pittena pa<lb n="2" 
-            />kvoduṃbaraphalākṛtivarṇāny auduṃbarāṇi || rikṣajihvā <metamark 
-              target="#NS.2.5.7" place="above">=</metamark> 
-            <add place="top"><hi rend="bold">ṛkṣajihvāyā iva prakāśaḥ sādasyāṃ yogaṃ tāni 
-                | <unclear>ṛṃdya</unclear>jihvo nīlāṃḍaḥ || roru iti prasiddha || anye 
-                ṛkṣo rīccha iti ||2||</hi></add> prakāśakharatvāni rakṣajihvāni || kṛṣṇa 
-              <metamark target="#NS.2.5.7" place="above">=</metamark> 
-            <add place="top"><hi rend="bold">kṛṣṇakarma ||2||</hi></add> 
-            <lb n="3"/>kapālikā prakāśāni kapālakuṣṭhāni || kākanaṃtikāphala <metamark 
-              target="#NS.2.5.7" place="above">=</metamark> 
-            <add place="top"><hi rend="bold">guṃjā ||3||</hi></add> sadṛśāni 
-              atīvaraktakṛṣṇā<lb n="4"/>ni kākaṇakāni || teṣāṃ caturṇāṃ mapyoṣa <metamark 
-              target="#NS.2.5.7" place="above">=</metamark> 
-            <add place="top"><hi rend="bold">uṣo 'nalasamīpa ivopatāpaḥ pluṣṭasyeva 
-                  <del>i</del>vedanāviśeṣa ity anye 3</hi></add> coṣa <metamark 
-              target="#NS.2.5.7" place="above">=</metamark> 
-            <add place="top"><hi rend="bold">coṣa ācūṣyata iva vedanā viśeṣaḥ || 
-                pipāsetyanye ||3||</hi></add> paridāha <metamark target="#NS.2.5.7" 
-              place="above">=</metamark> 
-            <add place="top"><hi rend="bold">sarvatohaḥ ||3||</hi></add> dhūmāyanāni 
-              <metamark target="#NS.2.5.7" place="above">=</metamark> 
-            <add place="top"><hi rend="bold">dhūmopahatasyeva cumucumāyanaṃ dhūmodvamanam 
-                ivāṃgānām ity anye ||3||</hi></add> kṣiprotthānaprapāka<lb n="5" 
-            />bheditvāni kṛmijanma ca sāmānyaliṃgāni | śleṣmaṇā puṃḍarīkapatra <metamark 
-              target="#NS.2.5.7" place="above">=</metamark> 
-            <add place="top"><hi rend="bold">śvetapamdaṃ<add place="below" 
-              >dmaṃ</add></hi></add> prakāśāni puṃḍarī<lb n="6"/>kāṇi || atasi 
-            puṣpavarṇāni tāmrāṇi vā visarppāṇi piṭikāvaṃti ca ||<pb n="26r"/>dadrūkuṣṭhāni 
-            | <metamark target="#NS.2.5.7" place="above">=</metamark> 
-            <add place="top"><hi rend="bold">dadrukuṣṭhaṃ dvividhaṃ sitam asitaṃ ca | 
-                asitasya mahopakramasādhyatvāt tadvanubaṃdhitvaprakarṣācca 
-                tadanubaṃdhitvaprakarṣāś ca mahākuṣṭheṣu madhyeṣu śrute pākaḥ 
-                sitadadrūkuṣṭhasyeva sukhasādhyatvāt ||1||</hi></add> tayor dvayor api 
-            uchannatā parimaṃḍalatā <metamark target="#NS.2.5.7" place="above" 
-              >=</metamark> 
-            <add place="top"><hi rend="bold">paripūrṇamaṃḍala<del>āi</del>ta 
-              ||1||</hi></add> kaṃḍucirotthānaṃ ceti | sāmānyarūpāṇi ||</l> 
- 
-          <l xml:id="NS.2.5.8"> 
-            <label>Commentary on 2.5.8</label> 
-            <caesura/> 
-            <lb n="2"/>kṣudrakuṣṭhonyata urddhvaṃ vakṣyāmaḥ || || sthūlāni <metamark 
-              target="#NS.2.5.8" place="above">=</metamark> 
-            <add place="top"><hi rend="bold">sthūlāni sthūlamūlāni ||</hi></add> saṃdhiṣv 
-            atidāruṇāni <metamark target="#NS.2.5.8" place="above">=</metamark> 
-            <add place="top"><hi rend="bold">kṛchrasādhyāni ||</hi></add> sthūlā <metamark 
-              target="#NS.2.5.8" place="above">=</metamark> 
-            <add place="top"><hi rend="bold">vraṇā ||4||</hi></add> karuṣi syuḥ kaṭhināny 
-              a<lb n="3"/>rūṃṣi || 
-            <caesura/> 
-             tvak <metamark target="#NS.2.5.8" place="above">=</metamark> coṣabheda 
-              <metamark target="#NS.2.5.8" place="above">=</metamark> svapa <metamark 
-              target="#NS.2.5.8" place="above">=</metamark> nāṃgasādāḥ <metamark 
-              target="#NS.2.5.8" place="above">=</metamark> 
-            <add place="top"><hi rend="bold">tvakśabdaḥ kocabhedasvapnaiḥ saha pratyekaṃ 
-                saṃbadhyate || tena tvakśeṣaḥ tvaksaṃkocaḥ ||3|| tvak vidaraṇaṃ | tvaco 
-                'cetanatvaṃ || aṃgaglāni 3||</hi></add> | kuṣṭhe mahat <metamark 
-              target="#NS.2.5.8" place="above">=</metamark> 
-            <add place="top"><hi rend="bold">mahākuṣṭhe ||3||</hi></add> pūrvayute 
-            bhavaṃti</l> 
- 
-          <l xml:id="NS.2.5.9"> 
-            <label>Commentary on 2.5.9</label> 
-            <caesura/> 
-            kṛṣṇāruṇaṃ yena bhavet śarīraṃ ta<lb n="4"/>d ekakuṣṭhaṃ pravadaṃty <unclear 
-              extent="1" unit="syllable"/>sādhyaṃ || 
-            <caesura/> 
-             syur yena kaṃḍūvyathanoṣacoṣās <metamark target="#NS.2.5.9" place="above" 
-              >=</metamark> 
-            <add place="top"><hi rend="bold">coṣa ācūṣaṇam iva ||2||</hi></add> taleṣu 
-              <metamark target="#NS.2.5.9" place="above">=</metamark> 
-            <add place="top"><hi rend="bold">hastapādataleṣu ||2||</hi></add> 
-            taccarmadalaṃ vadaṃti ||2||</l> 
- 
-          <l xml:id="NS.2.5.10"> 
-            <label>Commentary on 2.5.10</label> 
-            <caesura/> 
-            vi<lb n="5"/>sarpavat <metamark target="#NS.2.5.10" place="above" 
-              >=</metamark> 
-            <add place="top"><hi rend="bold">atrokta visarpākhye kuṣṭhasya 
-                vakṣyamāṇavisarpparogasya ciravisarppiṇaśīghravisappiṇakṛto bhedaḥ 
-              1</hi></add> sarpati sarvatothaḥ tvakraktamāṃsāny abhibhūya śīghraṃ || 
-            <caesura/> 
-            <pb n="26v"/>mūrchāvidāhārucitodapākān kṛtvā visarppaḥ sa<del>va</del> bhaved 
-            vikāraḥ ||3||</l> 
- 
-          <l xml:id="NS.2.5.11"> 
-            <label>Commentary on 2.5.11</label> 
-            <caesura/> 
-            śanaiḥ śarīre piḍikāḥ<lb n="2"/> śravaṃtya sarpaṃti yās taṃ parisarppam āhuḥ 
-            || 
-            <caesura/> 
-             kaṃḍū<del>na</del>nvitaṃ śvetamapāyi <metamark target="#NS.2.5.11" 
-              place="above">=</metamark> 
-            <add place="right-margin">sidhmaṃ</add> 
-            <metamark target="#NS.2.5.11" place="above">=</metamark> vidyāt tanuṃ prāyasa 
-              <metamark target="#NS.2.5.11" place="above">=</metamark> 
-            <add place="top"><hi rend="bold">||3|| prāyasaḥ śabdo 'pādānāt adhaḥ kāyepi 
-                kadācid bhavati | sidhmakuṣṭhaṃ dvividhaṃ | puṣpikāsidhmaṃ sidhmaṃ ca 
-                puṣpikāsidhmasya sukhasādhyatvāt suśrute pāṭhaḥ || sidhmasya 
-                mahopakramasādhyatvāt carakeṣu mahākuṣṭheṣu pāṭha ity adoṣaḥ ||4|| 
-              </hi></add> ūrddhva<lb n="3"/>kārye ||4||</l> 
- 
-          <l xml:id="NS.2.5.12"> 
-            <label>Commentary on 2.5.12</label> 
-            <caesura/> 
-            yacchrāvi vṛttaṃ ghanamugrakaṃḍū taṃ snigdhakṛṣṇaṃ kiṭipaṃ vadaṃti || 
-            <caesura/> 
-            <add place="right-margin">rekhāḥ |</add> 
-            <metamark target="#NS.2.5.12" place="above">=</metamark> 
-            <add place="top"><hi rend="bold">tāś ca sarukṣā bhavaṃti ||</hi></add> ati 
-              <add place="top"><hi rend="bold">atiśabdakaṃdvartirugbhyāṃ saṃbadhyate || 
-                rujāvedanā kharyupīḍā ||</hi></add> kaṃdvarttirujaḥ<lb n="4"/>sarukṣām 
-            āvaṃti gātreṣu <metamark target="#NS.2.5.12" place="above">=</metamark> 
-            <add place="top"><hi rend="bold">gātreṣu pāṇipādeṣu ||5|| iyam eva vicarcikā 
-                pādāgatā yadā syāt tadā vicarcikā saṃjñāṃ vihāya vipādikāsaṃjñāṃ 
-                prāpnotītyarthaḥ ||6||</hi></add> vicarcikāyāṃ ||5||</l> 
- 
- 
-          <l xml:id="NS.2.5.12.1"> 
-            <label>Commentary on 2.5.12.1</label> 
-            <caesura/> 
-            <add place="left-margin">pāṣṇādārvodāruṇāsāvurukṣā coṣā kaṃḍū dāhayuktā 
-              vicarcī || 
-              <caesura/> 
-               pādodbhūtā copadhāryā vipādī saivarthakṣais tīvraruknaṃtakaṃḍūḥ||</add></l> 
- 
- 
-          <l xml:id="NS.2.5.13"> 
-            <label>Commentary on 2.5.13</label> 
-            <caesura/> 
-            kaṃḍūmatī dāharujopapannā vipādikā pādaga<lb n="5"/>teyam eva || 
-            <caesura/> 
-            <pb n="27r"/>sāśrāva <metamark target="#NS.2.5.13" place="above">=</metamark> 
-            kaṃḍūparidāhavadbhiḥ <add place="top"><hi rend="bold">sāśrāvakaṃḍūparidāhakai 
-                varttaṃte yāḥ piḍikās tās tathāvidhā ||<del>6</del>||</hi></add> 
-            pāmāṇukāciḥ piṭikābhir uhyā <metamark target="#NS.2.5.13" place="above" 
-              >=</metamark> 
-            <add place="top"><hi rend="bold">vaidyair jñeyā ||6||</hi></add> ||6||</l> 
- 
-          <l xml:id="NS.2.5.14"> 
-            <label>Commentary on 2.5.14</label> 
-            <caesura/> 
-            sphoṭaiḥ sadāhair iti saiva <metamark target="#NS.2.5.14" place="above" 
-              >=</metamark> 
-            <add place="top"><hi rend="bold">saiva pāṇyoḥ sphijostīvradāhirupagatā kasthūr 
-                ucyate ||</hi></add> kasthūḥ<lb n="2"/> sphikpāṇipādaprabhavair nirupyāḥ 
-            || 
-            <caesura/> 
-             kaḍūnvitāyāṃ piḍikāḥ śarīre <metamark target="#NS.2.5.14" place="above" 
-              >=</metamark> 
-            <add place="top"><hi rend="bold">sakale kāye ||7||</hi></add> saṃśrāvahīnā 
-            rasakocyate sā ||<lb n="3"/><lb n="3"/>||7||</l> 
- 
-          <l xml:id="NS.2.5.15"> 
-            <label>Commentary on 2.5.15</label> 
-            <caesura/> 
-            aruḥ <metamark target="#NS.2.5.15" place="above">=</metamark> 
-            <add place="top"><hi rend="bold">aruḥ sthūlāruṣkaṃ ||</hi></add> 
-            sasidhmaṃrakasāmahac ca yac caikakuṣṭhaṃ kapajā<del>sya</del>nyamūni || 
-            <caesura/> 
-            <del>pā</del>vāyoḥ prakopāt parisa<lb n="4"/>rppam ekaṃ śeṣāṇi <metamark 
-              target="#NS.2.5.15" place="above">=</metamark> 
-            <add place="top"><hi rend="bold">śeṣāṇi visarppakiṭipavicarccikāpāmā || 
-                carmadalāni ||8|| aṃtaraṃ bhedaḥ || || oṃ namo 
-                  nārāyaṇā<unclear>ya</unclear> || bhagavate vāsudevāya ||</hi></add> 
-            pittaprabhavāṇi vidyāt ||8|| ||</l> 
- 
-          <l xml:id="NS.2.5.16"> 
-            <label>Commentary on 2.5.16</label> 
-            <caesura/> 
-            kuṣṭhakilāsayor aṃtaraṃ || || <pb n="27v"/> tvaggatameva <metamark 
-              target="#NS.2.5.16" place="above">=</metamark> 
-            <add place="top"><hi rend="bold">kuṣṭhaṃ tvagraktamāṃsam adhiṣṭhāya tvaci 
-                darśayatyātmānaṃ |</hi></add> kilāsamapariśrāvi ca kilāsam <metamark 
-              target="#NS.2.5.16" place="above">=</metamark> 
-            <add place="top"><hi rend="bold">kilāsaṃ tu tvacam eva 
-                kevalāmadhitiṣṭhatītyarthaḥ || anye tu tvaggatam eva kilāsasaṃjñaṃ | 
-                tadevadhātvanupraveśāt ścitrasaṃjñam ity āhuḥ || tathā ca viśvāmitraḥ || 
-                tvaggataṃ tu vadaśrāvi kilāsaṃ tatparikīrttitaṃ || yadā tvacam atikramyata 
-                dhātūn avagāhate || hitvā kilāsasaṃjñaṃ tu ścitrasaṃjñāṃ labhet tadā ||1|| 
-                api śabdaḥ saṃbhāvanāyāṃ tena kilāsaṃ kuṣṭhavikṛtiriti saṃbhāvyate | anye 
-                tu kim api kilāsaṃ kuṣṭhavikalpo na bhavatītyapi śabdād āhuḥ 
-              ||4||</hi></add> api kuṣṭhavikalpa eva tat trividhaṃ || vātena pittena 
-              ślema<lb n="2"/>ṇeti || tad vātena maṃḍalam aruṇaṃ paruṣaṃ paridhvaṃsi 
-              <metamark target="#NS.2.5.16" place="above">=</metamark> 
-            <add place="top"><hi rend="bold">paridhvaṃsi rajoghṛṣṭaṃ vimuṃcatītyarthaḥ 
-                ||3||</hi></add> ca || pittena padmapatrapratikāśaṃ saparidāhaṃ | 
-              śleṣma<lb n="3"/> ṇā śvetaṃ bahulaṃ <metamark target="#NS.2.5.16" 
-              place="above">=</metamark> 
-            <add place="top"><hi rend="bold">bahulaṃ māṃsa---2</hi></add> sthiraṃ snigdhaṃ 
-            kaṃḍūmac ca || teṣu <metamark target="#NS.2.5.16" place="above">=</metamark> 
-            <add place="top"><hi rend="bold">teṣu vātapittaśleṣma-kilāseṣu | 
-              2||</hi></add> saṃba<del extent="1" unit="syllable"/> 
-            <metamark target="#NS.2.5.16" place="above">=</metamark> 
-            <add place="top"><hi rend="bold">---i-nnamaṃḍalam ity arthaḥ | 2||</hi></add> 
-            ddhamaṃḍalam aṃtejātaṃ <metamark target="#NS.2.5.16" place="above" 
-              >=</metamark> 
-            <add place="top"><hi rend="bold">aṃtejātaṃ tu oṣṭhapādapāṇi<del extent="2" 
-                />guhyajaṃ | 2|</hi></add> raktaromacāsādhyam agni<del extent="1" 
-              unit="syllable"/><lb n="4"/>dagdhaṃ ca <metamark target="#NS.2.5.16" 
-              place="above">=</metamark> 
-            <add place="top"><hi rend="bold">cakāreṇa 
-                pāṇipādagu<del>lphau</del>hyauṣṭhajamanuktam api asādhyaṃ samuccinviṃti 
-                ||1||</hi></add> |</l> 
- 
-          <l xml:id="NS.2.5.17"> 
-            <label>Commentary on 2.5.17</label> 
-            <caesura/> 
-            kuṣṭhe tu tvak saṃkocasvāpasvedāśāphabhedakauṇya <metamark 
-              target="#NS.2.5.17" place="above">=</metamark> 
-            <add place="top"><hi rend="bold">kauṇyaṃ naṣṭa karatā ||1|| ||</hi></add> 
-            svaropaghātā vātena ||<pb n="28r"/> pākāvadārāṇāṃgulipatanakarṇanāsābhaṃgākṣi 
-            rāgasatvopattayaḥ <metamark target="#NS.2.5.17" place="above">=</metamark> 
-            <add place="top"><hi rend="bold">kramīṇām utpattayaḥ 1|</hi></add> || pittena 
-            || kaṃḍūkarṇabhedaśopha<lb n="2"/>śrāvagauravāṇi | śleṣmaṇā || 
-            tatrādibalapravṛttaṃ <metamark target="#NS.2.5.17" place="above">=</metamark> 
-            <add place="top"><hi rend="bold">utpattāveva tridoṣabalapravṛttatvāt <add 
-                  place="above">oṃ</add> ||2</hi></add> pauṃḍarīkaṃ kākaṇakaṃ cāsādhyaṃ 
-            ||</l> 
- 
-          <l xml:id="NS.2.5.18"> 
-            <label>Commentary on 2.5.18</label> 
-            <caesura/> 
-            tatrādibalapravṛttaṃ pauṃḍarīkaṃ kākaṇakaṃ cāsādhyaṃ ||</l> 
- 
-          <l xml:id="NS.2.5.19"> 
-            <label>Commentary on 2.5.19</label> 
-            <caesura/> 
-            bhavaṃti cātra ||<lb n="3"/> yathā canaspatir <metamark target="#NS.2.5.19" 
-              place="above">=</metamark> 
-            <add place="top"><hi rend="bold">vṛkṣaḥ ||<add place="above" 
-              >1</add></hi></add> jātaḥ prāpya kālaprakarṣaṇaṃ <metamark 
-              target="#NS.2.5.19" place="above">=</metamark> 
-            <add place="top"><hi rend="bold">kālādhikyaṃ<add place="above" 
-              >2</add></hi></add> || 
-            <caesura/> 
-             aṃtarbhūmiṃ vigāheta mūlair <metamark target="#NS.2.5.19" place="above" 
-              >=</metamark> 
-            <add place="top"><hi rend="bold">kṛtvā<add place="above" 
-              >ślo|</add>||1||</hi></add> vṛṣṭivivarddhitaiḥ ||1||</l> 
- 
-          <l xml:id="NS.2.5.20"> 
-            <label>Commentary on 2.5.20</label> 
-            <caesura/> 
-            evaṃ<lb n="4"/> lakṣaṇam utpannaṃ tvaci <metamark target="#NS.2.5.20" 
-              place="above">=</metamark> 
-            <add place="top"><hi rend="bold">atra tvak śabdena rasa uktaḥ rasādhāraṇatvāt 
-                || tena rasastha ity arthaḥ ||2||3||</hi></add> kālaprakarṣataḥ || 
-            <caesura/> 
-             krameṇa dhātūn vyāpnoti narasyāpratikāriṇaḥ ||2<lb n="5"/></l> 
- 
-          <l xml:id="NS.2.5.21"> 
-            <label>Commentary on 2.5.21</label> 
-            <caesura/> 
-            sparśahāniḥ śvedamatvam īṣat kaṃḍūś ca jāyate || 
-            <caesura/> 
-             vaivarṇyaṃ rukṣabhāvaś ca kuṣṭhe tvakṣu samanvite ||3||</l> 
- 
-          <l xml:id="NS.2.5.22"> 
-            <label>Commentary on 2.5.22</label> 
-            <caesura/> 
-            tvaksvāpo romaharṣaś ca śvedasyābhipravarttanaṃ || 
-            <caesura/> 
-             kaṃḍūr vipūyakaś <metamark target="#NS.2.5.22" place="above">=</metamark> 
-            <add place="top"><hi rend="bold">vipūyako durgaṃdhatā ||4||</hi></add> caiva 
-            kuṣṭhe śoṇitasaṃśrite<lb n="6"/> 4||</l> 
- 
-          <l xml:id="NS.2.5.23"> 
-            <label>Commentary on 2.5.23</label> 
-            <caesura/> 
-            bāhulyaṃ <metamark target="#NS.2.5.22" place="above">=</metamark> 
-            <add place="top"><hi rend="bold">sthūlamaṇḍalatā ||</hi></add> vaktraśoṣaś ca 
-            karkaśyaṃ pihikodgamaḥ || 
-            <caesura/> 
-             todasphoṭa <metamark target="#NS.2.5.23" place="above">=</metamark> 
-            <add place="top"><hi rend="bold">sphoṭastvacaḥ sphuṭanaṃ ||</hi></add> 
-            sthiratvaṃ <metamark target="#NS.2.5.24" place="above">=</metamark> 
-            <add place="top"><hi rend="bold">sthiratvaṃ kaṭhinamaṃḍalatā ||5|| 
-              ||</hi></add> ca kuṣṭhe māṃsasamāśrite ||5</l> 
- 
-          <l xml:id="NS.2.5.24"> 
-            <label>Commentary on 2.5.24</label> 
-            <caesura/> 
-            <pb n="28v"/>daurgaṃdhyam <metamark target="#NS.2.5.24" place="above" 
-              >=</metamark> 
-            <add place="top"><hi rend="bold">upadeho malavṛddhiḥ ||6||7||8||</hi></add> 
-            upadehaś ca pūyo 'pyakramayas tathā || 
-            <caesura/> 
-             gātrāṇāṃ bhedanaṃ cāpi kuṣṭhe bhedaḥ samāśrite ||6||</l> 
- 
-          <l xml:id="NS.2.5.25"> 
-            <label>Commentary on 2.5.25</label> 
-            <caesura/> 
-            nāśābhaṃgo 'kṣirāgaś ca kṣateṣu kramisaṃbhavaḥ || 
-            <caesura/> 
-             bhavet svaropaghātaś ca asthimajjasamāśrite ||<lb n="3"/>7||</l> 
- 
-          <l xml:id="NS.2.5.26"> 
-            <label>Commentary on 2.5.26</label> 
-            <caesura/> 
-            koṇyaṃ gatikṣayo 'ṃgānāṃ saṃbhedaḥ kṣatasarpaṇaṃ | 
-            <caesura/> 
-             śukrasthānagate liṃgaṃ prāguktāni tathaiva ca<lb n="4"/>8||</l> 
- 
-          <l xml:id="NS.2.5.27"> 
-            <label>Commentary on 2.5.27</label> 
-            <caesura/> 
-            strīpuṃsayoḥ <metamark target="#NS.2.5.27" place="above">=</metamark> 
-            <add place="top"><hi rend="bold">yadā strīpuṃsayoḥ kuṣṭhinor bījam upahataṃ 
-                syāt tadā tayoḥ prajotpadyate || upataptamātrabījayoḥ punaḥ 
-                prajopatāpāyutopapadyate ||</hi></add> kuṣṭhadoṣāt duṣṭaśoṇitaśukrayoḥ || 
-            <caesura/> 
-             yad apatyaṃ tayor jātaṃ jñeyaṃ tad api <metamark target="#NS.2.5.27" 
-              place="above">=</metamark> 
-            <add place="top"><hi rend="bold">tad a<del>i</del>pīty apiśabdāt pūrvoktāny 
-                api rasādimajjāṃtargatāni liṃgāni bhavaṃti ||</hi></add> kuṣṭhava<lb n="5" 
-            />t <metamark target="#NS.2.5.27" place="above">=</metamark> 
-            <add place="top"><hi rend="bold">kuṣṭhasahitam ity arthaḥ ||9||</hi></add> 
-            ||9||</l> 
- 
-          <l xml:id="NS.2.5.28"> 
-            <label>Commentary on 2.5.28</label> 
-            <caesura/> 
-            kuṣṭham ātmavataḥ <metamark target="#NS.2.5.28" place="above">=</metamark> 
-            <add place="top"><hi rend="bold">jiteṃdriyasya ||10||</hi></add> sādhyaṃ 
-            tvakraktapiśitāśritaṃ || 
-            <caesura/> 
-             medogataṃ bhaved yāpyaṃ āsādhyam ata u<lb n="6"/>ttaraṃ ||10||</l> 
- 
-          <l xml:id="NS.2.5.29"> 
-            <label>Commentary on 2.5.29</label> 
-            <caesura/> 
-            brahmastrī<unclear>jju</unclear> 
-            <metamark target="#NS.2.5.29" place="above">=</metamark> 
-            <add place="top"><hi rend="bold">satpuruṣaḥ ||</hi></add> navadhapara 
-              <metamark target="#NS.2.5.29" place="above">=</metamark> svaharaṇādibhiḥ 
-              <add place="top"><hi rend="bold">paradravyaṃ ||11|| ||</hi></add> || 
-            <caesura/> 
-             karmabhiḥ pāparogasya prāhuḥ kuṣṭhasya saṃbhavaṃ 11</l> 
- 
-          <l xml:id="NS.2.5.30"> 
-            <label>Commentary on 2.5.30</label> 
-            <caesura/> 
-            <pb n="29r"/>devadravya gurudravya paradārābhimarśanaiḥ || 
-            <caesura/> 
-             pāpmāpāpakṛtām etat kuṣṭham ity abhidhīyate 12||</l> 
- 
-          <l xml:id="NS.2.5.31"> 
-            <label>Commentary on 2.5.31</label> 
-            <caesura/> 
-            mṛyate<lb n="2"/> yadi kuṣṭhena punar jātepi <metamark target="#NS.2.5.31" 
-              place="above">=</metamark> 
-            <add place="top"><hi rend="bold">anugataṃ bhavatītyarthaḥ ||13||</hi></add> 
-            gachati || 
-            <caesura/> 
-             nātaḥ kaṣṭataro rogo yathākuṣṭhaṃ prakīrttitaṃ ||13||</l> 
- 
-          <l xml:id="NS.2.5.32"> 
-            <label>Commentary on 2.5.32</label> 
-            <caesura/> 
-            āhā<lb n="3"/>rācārayoḥ proktām āsthāya <metamark target="#NS.2.5.32" 
-              place="above">=</metamark> 
-            <add place="top"><hi rend="bold">āśritya ||14||</hi></add> mahatīṃ kriyāṃ || 
-            <caesura/> 
-             auṣadhīnāṃ viśiṣṭānāṃ tapasaś ca niṣevaṇāt ||<lb n="4"/> ||14||</l> 
- 
-          <l xml:id="NS.2.5.33"> 
-            <label>Commentary on 2.5.33</label> 
-            <caesura/> 
-            yastena mucyate jaṃtuḥ sapūjyāṃ gatim āpnuyāt <metamark target="#NS.2.5.33" 
-              place="above">=</metamark> 
-            <add place="top"><hi rend="bold">+kuṣṭhajanakasya karmaṇo 'kṣīṇatvāt ||+ 
-                kṣīṇapāpatvāt ||</hi></add> || 
-            <caesura/> 
-             prasaṃgād <metamark target="#NS.2.5.33" place="above">=</metamark> 
-            <add place="top"><hi rend="bold">prasaṃgena kṛtāt | abhyāsakṛtāt | punaḥ punaḥ 
-                kṛtād ity arthaḥ ||</hi></add> gātrasaṃśleṣān <metamark 
-              target="#NS.2.5.33" place="above">=</metamark> 
-            <add place="top"><hi rend="bold">idaṃ viśeṣaṇaṃ gātrasaṃsparśādibhiḥ sarvaiḥ 
-                saha pratyekaṃ saṃbadhyate ||15||</hi></add> niśvāsāt saha<lb n="5" 
-            />bhojanāt ||15||</l> 
- 
-          <l xml:id="NS.2.5.34"> 
-            <label>Commentary on 2.5.34</label> 
-            <caesura/> 
-            sahaśiyyā <metamark target="#NS.2.5.34" place="above">=</metamark> sanāc <add 
-              place="top"><hi rend="bold">ekaśiyyāsthiteḥ |</hi></add> cāpi vastramālyā 
-              <metamark target="#NS.2.5.34" place="above">=</metamark> 
-            <add place="top"><hi rend="bold">mālyaṃ puṣpaṃ ||16|| ||</hi></add> nulepanāt 
-            || 
-            <caesura/> 
-             kuṣṭhaṃ jvaraś ca śophaś ca netrā<lb n="6"/>bhisyaṃda eva ca ||16|| 
-            <caesura/> 
-            <unclear>au</unclear>pasargrikarogāś <metamark target="#NS.2.5.34" 
-              place="above">=</metamark> 
-            <add place="top"><hi rend="bold">apasarggikā rogāḥ śītalīkādayaḥ ||1|| 
-                atiśayenānuṣaṃgiṇaṃ ||2||</hi></add> ca pravarttaṃte <metamark 
-              target="#NS.2.5.34" place="above">=</metamark> 
-            <add place="top"><hi rend="bold">saṃkrāmaṃti ||1|| āviśaṃti ||1||</hi></add> 
-            narāt naraṃ || ||</l> 
- 
-          <p ana="trailer">iti kuṣṭhanidānaṃ samāptaṃ paṃcamaṃ ||5|| ||</p> 
- 
- 
-        </div> 
-      </div> 
- 
-    </body> 
-  </text> 
-</TEI>