User Tools


Differences

This shows you the differences between two versions of the page.

Link to this comparison view

Both sides previous revisionPrevious revision
Next revision
Previous revision
wiki:susrutaproject:01-su.su-1-31:kl_699_sutrasthana-1-31 [2026/07/24 16:36] – external edit 127.0.0.1wiki:susrutaproject:01-su.su-1-31:kl_699_sutrasthana-1-31 [2026/08/23 23:04] (current) – external edit 127.0.0.1
Line 904: Line 904:
                         candrādityayoḥ kālavibhāgakaratvād ayane dve bhavataḥ | dakṣiṇam                         candrādityayoḥ kālavibhāgakaratvād ayane dve bhavataḥ | dakṣiṇam
                         uttarañ ca | tayor dakṣiṇam varṣāśaraddhemantāḥ<cb/> teṣu bhagavān                         uttarañ ca | tayor dakṣiṇam varṣāśaraddhemantāḥ<cb/> teṣu bhagavān
-                        āpyāyate somaḥ | <unclear>āmla</unclear>lavaṇamadhurāś ca rasā+                        āpyāyate somaḥ | āmlbalavaṇamadhurāś ca rasā
                         balavanto bhavanti | uttarottara<cb n="2"/>ñ ca sarvaprāṇināṃ                         balavanto bhavanti | uttarottara<cb n="2"/>ñ ca sarvaprāṇināṃ
                         balam abhivarddhate | uttaraṃ śiśiravasantagrīṣmāḥ | teṣu bhagavān                         balam abhivarddhate | uttaraṃ śiśiravasantagrīṣmāḥ | teṣu bhagavān
                         āpyāyate<cb/> 'rkaḥ | kaṭutiktakaṣāyāś ca rasā bala<add place="below"><unclear>va</unclear></add>ttarā bhavanti |                         āpyāyate<cb/> 'rkaḥ | kaṭutiktakaṣāyāś ca rasā bala<add place="below"><unclear>va</unclear></add>ttarā bhavanti |
-                            uttarottara<del>ā</del>ś ca prāṇinām balam parihīyate ||</l></lg>+                            uttarottara<del>ā</del>ñ ca prāṇinām balam parihīyate ||</l></lg>
  
                     <lg xml:id="SS.1.6.8"><l>                     <lg xml:id="SS.1.6.8"><l>
                         <abbr type="suspension">bha</abbr><ex>bhavati cātra</ex> ||                         <abbr type="suspension">bha</abbr><ex>bhavati cātra</ex> ||
                         <caesura/>                         <caesura/>
-                         somaḥ kloda<cb/>yate bhūmiṃ sūryaḥ śoṣayate punaḥ |+                         somaḥ kleda<cb/>yate bhūmiṃ sūryaḥ śoṣayate punaḥ |
                         <caesura/>                         <caesura/>
                          tāv ubhāv api saṃśritya vāyuḥ pālayati prajāḥ ||</l></lg>                          tāv ubhāv api saṃśritya vāyuḥ pālayati prajāḥ ||</l></lg>
Line 919: Line 919:
                     <lg xml:id="SS.1.6.9"><l><unclear reason="torn">atha</unclear><lb n="6"/>                     <lg xml:id="SS.1.6.9"><l><unclear reason="torn">atha</unclear><lb n="6"/>
                         khalv ayane yugapat samva<add place="below">tsa</add>saro bhavati                         khalv ayane yugapat samva<add place="below">tsa</add>saro bhavati
-                        | <add place="above">te dve ayane varṣasamvatsaraḥ parivatsaraḥ+                        | <add place="above">te dve ayane varṣa<unclear>ḥ</unclear> samvatsaraḥ parivatsaraḥ
                                 i<unclear>ḍā</unclear>vatsaraḥ vatsara ity evaṃ paṃca                                 i<unclear>ḍā</unclear>vatsaraḥ vatsara ity evaṃ paṃca
-                                pa<unclear>ñca<!--Same additional line is also given at below margin but it is unclear. So, I've transcribed above margin line which+                                pa<unclear>ñca<!--Same additional line is also given below the margin but it is unclear. So, I've transcribed above margin line which
                     is probably by some different hand. Curvers of consonants and vowels matches with NAK 5-333 e.g. a, ñca, sa etc.  --></unclear>                     is probably by some different hand. Curvers of consonants and vowels matches with NAK 5-333 e.g. a, ñca, sa etc.  --></unclear>
                             varṣāni ||</add> te pañca yugam iti saṃjñā labhante sa eṣa                             varṣāni ||</add> te pañca yugam iti saṃjñā labhante sa eṣa
Line 932: Line 932:
                         varṣāśaraddhema<cb/>ntavasantagrīṣmaprāvṛṣaḥ ṣaḍṛtavo bhavanti |                         varṣāśaraddhema<cb/>ntavasantagrīṣmaprāvṛṣaḥ ṣaḍṛtavo bhavanti |
                         doṣopacayaprakopapraśamanimittaṃ | <unclear reason="torn">te tu                         doṣopacayaprakopapraśamanimittaṃ | <unclear reason="torn">te tu
-                            bhādra</unclear><lb n="7"/>padādyair dvimāsike naivaṃ +                            bhadra</unclear><lb n="7"/>padādyair dvimāsikenaivaṃ 
-                        vyākhyātāḥ | tadyathā | bhadrapadāśvayu<cb/>jau varṣāḥ+                        vyākhyātāḥ | tad yathā | bhadrapadāśvayu<cb/>jau varṣāḥ
                         kārttikamārgaśīrṣau śarat | pauṣamāghau hemantaḥ | phālgunacaitrau                         kārttikamārgaśīrṣau śarat | pauṣamāghau hemantaḥ | phālgunacaitrau
                         vasantaḥ | vaiśākhajyeṣṭhau grīṣmaḥ | <pb facs="12" n="6v"/><milestone facs="006v                             IMG_0142.JPG" unit="digital_image"/><lb n="1"/> āṣāḍhaśrāvaṇau prāvṛḍ iti<cb n="1"/> ||</l></lg>                         vasantaḥ | vaiśākhajyeṣṭhau grīṣmaḥ | <pb facs="12" n="6v"/><milestone facs="006v                             IMG_0142.JPG" unit="digital_image"/><lb n="1"/> āṣāḍhaśrāvaṇau prāvṛḍ iti<cb n="1"/> ||</l></lg>
Line 939: Line 939:
                     <lg xml:id="SS.1.6.11"><l>tatra varṣāsv auṣadhyas taruṇyo lpavīryā                     <lg xml:id="SS.1.6.11"><l>tatra varṣāsv auṣadhyas taruṇyo lpavīryā
                             <unclear>ā</unclear>hāratvam upagatā vidahyante | āpaś                             <unclear>ā</unclear>hāratvam upagatā vidahyante | āpaś
-                        cāpraśāntāḥ kṣitimalaprāyās tās tās tūpayu<cb n="2"/>jyamānā+                        cāpraśāntāḥ kṣitimalaprāyās tās tūpayu<cb n="2"/>jyamānā
                         nabhasi meghāvatate jalapraklinnāyāṃ bhūmau klinnadehānāṃ dehināṃ                         nabhasi meghāvatate jalapraklinnāyāṃ bhūmau klinnadehānāṃ dehināṃ
-                            śīta<pc> </pc>vāta<pc> </pc>varṣa<pc> </pc><lb n="2"/>viṣṭambhitāgnīnāṃ vidahyante | sa vidāhāt pittasañcayam+                            śīta<pc> </pc>vāta<pc> </pc>varṣa<pc> </pc><lb n="2"/>viṣṭambhitāgnīnāṃ vidahyante | savidāhāt pittasañcayam
                         āpādayanti | sa sañcayaḥ śaradi<cb n="1"/> praviralameghe viyaty                         āpādayanti | sa sañcayaḥ śaradi<cb n="1"/> praviralameghe viyaty
                         upaśuṣyati paṅke rka<pc> </pc>kiraṇa<pc> </pc>pravilāyitaḥ                         upaśuṣyati paṅke rka<pc> </pc>kiraṇa<pc> </pc>pravilāyitaḥ
Line 949: Line 949:
                         bhānos satuṣāraupa<pc> </pc>ṣṭambhita<pc> </pc>dehānāṃ dehinām                         bhānos satuṣāraupa<pc> </pc>ṣṭambhita<pc> </pc>dehānāṃ dehinām
                             avidagdhāḥ<cb n="1"/> snehād gauravād upalepitvāc ca śleṣmaṇas                             avidagdhāḥ<cb n="1"/> snehād gauravād upalepitvāc ca śleṣmaṇas
-                        sañcayam āpādayanti | sa saṃcayo vasante rka<pc> </pc>kiraṇa<pc> </pc>pravilāyitaḥ śleṣmikāṃ vyādhīṃ<cb n="2"/> janayati | tā evauṣadhyau grīṣmaniḥsārā rūkṣā atimātralaghvyo +                        sañcayam āpādayanti | sa saṃcayo vasante rka<pc> </pc>kiraṇa<pc> 
-                        bhavaty āpaś ca tā upayujya<lb n="4"/>mānāḥ <add resp="m.                             sec.">(</add> tatra +                        </pc>pravilāyitaḥ śleṣmikāṃ vyādhīṃ<cb n="2"/> janayati | tā evauṣadhyo 
-                        śaraddhemantayor ma<unclear>dhyasama</unclear>ahorātraṃ yugapac +                            grīṣme niḥsārā rūkṣā atimātralaghvyo 
-                        cādhimāsakau bhavataḥ viṃśatikāṣṭhā<cb n="1"/>ś caikanimeṣārdhaś +                        bhavanty āpaś ca tā upayujya<lb n="4"/>mānāḥ <metamark rend="second hand" 
-                        ca dinaparivṛddhir uttarāyaṇe <add resp="m. sec.">)</add> |+                            function="cancellation">(</metamark>tatra 
 +                        śaraddhemantayor madhye samam ahorātraṃ yugapac 
 +                        cādhimāsakau bhavataḥ viṃśatikāṣṭhā<cb n="1"/>ś caikanimeṣārdhaś 
 +                            ca dinaparivṛddhir uttarāyaṇe<metamark rend="second hand" function="cancellation">)</metamark> |
                         sūryapratāpopaśoṣitadehānān dehināṃ raukṣyāl                         sūryapratāpopaśoṣitadehānān dehināṃ raukṣyāl
-                            la<unclear>gha</unclear>vāc ca vāyoḥ sañca<cb n="2"/>yam+                            <unclear>gha</unclear>vāc ca vāyoḥ sañca<cb n="2"/>yam
                         āpādayanti | sa sañcayaḥ prāvṛṣi cātyarthaṃñ jalopaklinnāyāṃ                         āpādayanti | sa sañcayaḥ prāvṛṣi cātyarthaṃñ jalopaklinnāyāṃ
                         bhūmau <unclear>cā</unclear>tiklinnadehā<lb n="5"/>nāṃ dehināṃ                         bhūmau <unclear>cā</unclear>tiklinnadehā<lb n="5"/>nāṃ dehināṃ
Line 969: Line 972:
  
                     <lg xml:id="SS.1.6.13"><l>tatra paitti<cb n="2"/>kānāṃ vyādhīnāṃ hemante                     <lg xml:id="SS.1.6.13"><l>tatra paitti<cb n="2"/>kānāṃ vyādhīnāṃ hemante
-                        vyupaśamaḥ śleṣmikāṇān nidāghe vātikānāṃ śaradi | svabhāvatas tv +                        vyupaśamaḥ ślaiṣmikāṇān nidāghe vātikānāṃ śaradi | svabhāvatas tv 
-                            e<lb n="6"/>te sañcayaprakopaśamā vyākhyātāḥ ||</l></lg>+                            e<lb n="6"/>te sañcayaprakopopaśamā vyākhyātāḥ ||</l></lg>
  
                     <lg xml:id="SS.1.6.14"><l>tatra divasapūrvāhṇe vasantaliṅgaṃ | madhyāhne                     <lg xml:id="SS.1.6.14"><l>tatra divasapūrvāhṇe vasantaliṅgaṃ | madhyāhne
Line 978: Line 981:
                         śītoṣṇavarṣadoṣopacayaprakopopaśamair jānīyāt</l></lg>                         śītoṣṇavarṣadoṣopacayaprakopopaśamair jānīyāt</l></lg>
  
-                    <lg xml:id="SS.1.6.15"><l>tatrāvyāpane<unclear extent="3" unit="syllables"/><lb n="7"/>tuṣv avyāpannā oṣadhayo bhavanty āpaś ca | tās +                    <lg xml:id="SS.1.6.15"><l>tatrāvyāpanneṣv ṛ<lb n="7"/>tuṣv avyāpannā oṣadhayo bhavanty āpaś ca | tās 
-                        tūpayayujyamānāḥ <unclear reason="torn">prāṇāyu</unclear>rbalavīryaujaskaryo<cb/> bhavanti |</l></lg>+                        tūpayujyamānāḥ <unclear reason="torn">prāṇāyu</unclear>rbalavīryaujaskaryo<cb/> bhavanti |</l></lg>
  
-                    <lg xml:id="SS.1.6.16"><l>tāsām punar vyapado dṛṣṭakāritāni śītoṣṇa<add place="below">vāta</add>varṣāṇi | khalu viparītāny auṣadhīr+                    <lg xml:id="SS.1.6.16"><l>tāsām punar vyāpado dṛṣṭakāritāni śītoṣṇa<add place="below">vāta</add>varṣāṇi | khalu viparītāny auṣadhīr
                         vyāpādayanty āpaś ca |</l></lg>                         vyāpādayanty āpaś ca |</l></lg>
  
Line 987: Line 990:
  
  
-                    <lg xml:id="SS.1.6.19"><l><unclear extent="15" unit="syllables"/>śāparakṣaḥkrodhā<cb/>d adharmair uṣasyante janapadāḥ |+                    <lg xml:id="SS.1.6.19"><l><gap extent="15" unit="syllables
 +                                reason="damaged"/>śāparakṣaḥkrodhā<cb/>d adharmair udhvaṃsyante janapadāḥ |
                         viṣauṣadhipuṣpagandhena vā vāyunopanītena |                         viṣauṣadhipuṣpagandhena vā vāyunopanītena |
                         kāsaśvāsapratiśyāyaśiroroga<cb/>jvarair upatapyante prajāḥ                         kāsaśvāsapratiśyāyaśiroroga<cb/>jvarair upatapyante prajāḥ