This shows you the differences between two versions of the page.
| Next revision | Previous revision | ||
| wiki:susrutaproject:03-su.sa:provisional-edition_sarirasthana [2026/07/17 17:01] – created - external edit 127.0.0.1 | wiki:susrutaproject:03-su.sa:provisional-edition_sarirasthana [2026/08/01 16:03] (current) – external edit 127.0.0.1 | ||
|---|---|---|---|
| Line 4: | Line 4: | ||
| < | < | ||
| < | < | ||
| - | Nepalese MSS, new edition (NE)</ | + | Nepalese MSS</ |
| </ | </ | ||
| Line 106: | Line 106: | ||
| at which point the scribe stopped writing in mid-folio.</ | at which point the scribe stopped writing in mid-folio.</ | ||
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> athātaḥ sarvvabhūtacintāṃ śārīraṃ vyākhyāsyāmaḥ ||< |
| - | < | + | xml:id=" |
| - | athātaḥ sarvvabhūtacintāṃ śārīraṃ vyākhyāsyāmaḥ ||< | + | |
| - | /></l> | + | |
| - | <ab corresp="# | ||
| - | <list type=" | ||
| - | <item corresp="# | ||
| - | resuming only in the second chapter of the | ||
| - | < | ||
| - | </ | ||
| - | </ab> | ||
| - | <l xml: | ||
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l/> |
| - | <caesura/> | + | </lg> |
| - | | + | |
| - | akhilasyāsya jagataḥ saṃbhavahetur avyaktan nāma | tad ekam anekeṣāṃ | + | |
| - | kṣetrajñānām adhiṣṭhānaṃ samudra ivodakaukasāṃ bhāvānām ||< | + | |
| - | n=" | + | |
| - | <ab corresp="#SS.3.1.3" type=" | + | <lg xml:id=" |
| - | <list type=" | + | <l> sarvvabhūtānāṅ kāraṇam akāraṇaṃ sattvarajastamo<pc> </ |
| - | | + | |
| - | < | + | anekeṣāṃ kṣetrajñānām adhiṣṭhānaṃ |
| - | | + | |
| - | "like the ocean is a support for creatures that take their strength | + | <trailer |
| - | (<foreign | + | </lg> |
| - | simile and the language remain obscure and unlikely. Philipp Maas | + | |
| - | has suggested the minimal emendation to | + | |
| - | < | + | |
| - | semantically and palaeographically. It relies only on the confusion | + | |
| - | of the Nepalese characters <foreign xml: | + | |
| - | <foreign | + | |
| - | </list> | + | |
| - | </ab> | + | |
| - | <l xml: | ||
| - | <label xml: | ||
| - | < | ||
| - | | ||
| - | tallakṣaṇa evāhaṅkāra utpadyate | sa trividho vaikārikas taijaso bhūtādir | ||
| - | iti | tatra vaikārikād ahaṃkārāt tallakṣaṇāny evaikādaśendriyāṇy utpadyante | ||
| - | || tad yathā | śrotraṃ tvak cakṣur jjihvā ghrāṇo vāg<pc | ||
| - | > </ | ||
| - | tatra pūrvvāṇi pañca buddhīndriyāṇi | itarāṇi pañca karmmendriyāṇi | | ||
| - | ubhayātmakam manaḥ | bhūtādes tallakṣaṇāny eva pañcatanmātrāṇy utpadyante || | ||
| - | tad yathā || śabdatanmātraṃ | sparśatanmātraṃ | rūpatanmātraṃ | | ||
| - | rasatanmātraṃ | gandhatanmātram iti | tebhyo bhūtāni vyomānilānalajalorvvyas | ||
| - | tebhyas tadviśeṣāḥ śabdasparśarūparasagandhāḥ | evam etāni caturvviṃśati | ||
| - | tattvāni vyākhyātāni bhavanti |</l> | ||
| - | <l xml: | ||
| - | <label xml: | ||
| - | < | ||
| - | tatra buddhīndriyāṇāṃ śabdādayo viṣayāḥ | karmmendriyāṇāṃ yathāsaṃkhyaṃ | ||
| - | vacanādānānandavisarggaviharaṇāni |</l> | ||
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> tasmād avyaktān mahān utpadyate talliṅga eva | talliṅgāc ca mahatas |
| - | | + | tallakṣaṇa evāhaṅkāra utpadyate | sa trividho vaikārikas taijaso |
| - | avyaktam mahān ahaṃkāraḥ pañca | + | bhūtādir iti | tatra vaikārikād ahaṃkārāt tallakṣaṇāny |
| - | | + | evaikādaśendriyāṇy utpadyante || tad yathā | śrotraṃ tvak cakṣur jjihvā |
| + | ghrāṇo vāg<pc> </pc> | ||
| + | > </ | ||
| + | karmmendriyāṇi | ubhayātmakam manaḥ | bhūtādes tallakṣaṇāny eva | ||
| + | pañcatanmātrāṇy utpadyante || tad yathā || śabdatanmātraṃ | | ||
| + | sparśatanmātraṃ | rūpatanmātraṃ | rasatanmātraṃ | gandhatanmātram iti | | ||
| + | tebhyo bhūtāni vyomānilānalajalorvvyas tebhyas tadviśeṣāḥ | ||
| + | śabdasparśarūparasagandhāḥ | evam etāni caturvviṃśati tattvāni | ||
| + | vyākhyātāni bhavanti | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </lg> | ||
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> tatra buddhīndriyāṇāṃ śabdādayo viṣayāḥ | karmmendriyāṇāṃ yathāsaṃkhyaṃ |
| - | < | + | |
| - | | + | < |
| - | adhyātmam | adhidevan tu |<anchor n=" | + | </lg> |
| - | ahaṃkārasyeśvaraḥ | manasaś candramāḥ | diśaḥ śrotrasya | tvaco vāyuḥ | | + | |
| - | sūryaś cakṣuṣaḥ | rasanasyāpaḥ | pṛthivī ghrāṇasya | vāco ' | + | |
| - | | + | |
| - | n="SS.3.1.7-n2"/> | + | |
| - | </l> | + | |
| - | <ab corresp="#SS.3.1.7" type=" | + | <lg xml:id=" |
| - | <list type=" | + | <l> avyaktam mahān ahaṃkāraḥ pañca tanmātrāṇi cety aṣṭau prakṛtayaḥ | śeṣāḥ |
| - | <item corresp="# | + | ṣoḍaśa vikārāḥ |</l> |
| - | especially in the light of the other very rare instances of these | + | <trailer |
| - | parallels in Sanskrit literature. It is hard to make grammatical or | + | </lg> |
| - | semantic sense of the Nepalese readings < | + | |
| - | svaiṣām</ | + | |
| - | < | + | |
| - | < | + | |
| - | < | + | |
| - | < | + | |
| - | early Nepalese orthography. Subsequently, | + | |
| - | normalized < | + | |
| - | < | + | |
| - | of the following list of deities. If these conjectures are correct, | + | |
| - | these changes must have happened very early in the transmission, | + | |
| - | an ancestor manuscript of both witnesses K and H. The word | + | |
| - | < | + | |
| - | < | + | |
| - | context.</item> | + | |
| - | </list> | + | |
| - | <list type=" | + | |
| - | <item corresp="# | + | |
| - | described in < | + | |
| - | ontological triples. </ | + | |
| - | </ | + | |
| - | <list type=" | + | |
| - | <item corresp="# | + | |
| - | awkward. Witnesses N and H have daṇḍas after the | + | |
| - | < | + | |
| - | | + | |
| - | </ab> | + | |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml:lang="en"> | + | <l> svaḥ svaś caiṣāṃ viṣayo ' |
| - | < | + | |
| - | tatra sarvva evācetanaḥ eṣa varggaḥ | + | |
| - | | + | | tvaco vāyuḥ | sūryaś cakṣuṣaḥ | rasanasyāpaḥ | pṛthivī ghrāṇasya | |
| - | | + | vāco ' |
| - | cātra hetūn udāharanti | + | prajāpatir upasthasyeti |
| + | | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </lg> | ||
| - | <ab corresp="# | ||
| - | <list type=" | ||
| - | <item corresp="# | ||
| - | < | ||
| - | emitted creation,'' | ||
| - | < | ||
| - | text and Ḍalhaṇa' | ||
| - | < | ||
| - | </ | ||
| - | </ab> | ||
| - | <l xml: | ||
| - | <label xml: | ||
| - | < | ||
| - | ata ūrdhvam prakṛtipuruṣayoḥ sādharmmyavaidharmmye vyākhyāsyāmaḥ || ubhāv | ||
| - | apy anādī ubhāv apy anantau | ubhāv api nityau |<anchor n=" | ||
| - | ubhāv apy aparau ubhāv apy aliṅgau ubhau ca sarvvagatāv iti ||< | ||
| - | n=" | ||
| - | prasavadharmminī amadhyasthadharmmiṇī< | ||
| - | bahavas tu puruṣāś cetanāvantaḥ |<anchor n=" | ||
| - | abījadharmmiṇo ' | ||
| - | <ab corresp="# | ||
| - | <list type=" | ||
| - | <item corresp="# | ||
| - | as the Nepalese witnesses do, that Puruṣa and Prakṛti are | ||
| - | impermanent. Perhaps at an earlier point in the text's transmission, | ||
| - | a scribe improperly repeated the initial alpha-privative that is | ||
| - | used in every other qualifier in the list. This emendation is | ||
| - | influenced by the very similar wording of < | ||
| - | Śāntiparvan 210.8ab: < | ||
| - | on testimonia). Note also that the sequence of qualifiers in the | ||
| - | Nepalese manuscripts is different than the vulgate: | ||
| - | < | ||
| - | < | ||
| - | </ | ||
| - | <list type=" | ||
| - | <item corresp="# | ||
| - | < | ||
| - | </ | ||
| - | <item corresp="# | ||
| - | sentence but disambiguates the sandhi.</ | ||
| - | </ | ||
| - | <list type=" | ||
| - | <item corresp="# | ||
| - | < | ||
| - | anādyantāv ubhāv etāv aliṅgau cāpy ubhāv api // 7 ubhau nityau | ||
| - | sūkṣmatarau mahadbhyaś ca mahattarau /</ | ||
| - | </ | ||
| - | </ab> | ||
| - | <l xml: | ||
| - | <label xml: | ||
| - | < | ||
| - | tatra kāraṇānurūpaṃ kāryam iti kṛtvā sarvva evaite ca viśeṣāḥ | ||
| - | sattvarajastamomayā bhavanti | tadañjanatvāt tanmayatvāc ca tadguṇa eva | ||
| - | puruṣo bhavatīty eke bhāṣante |</l> | ||
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> tatra sarvva evācetanaḥ eṣa varggaḥ |
| - | < | + | |
| - | | + | saty apy acaitanye pradhānasya puruṣakaivalyārthām pravṛttim upadiśanti |
| - | < | + | |
| - | svabhāvo niyatiḥ kālaḥ pariṇāmas tatheśvaraḥ | + | <trailer xml: |
| - | <caesura/> | + | </lg> |
| - | yadṛccheti ca manyante prakṛtim pṛthudarśiṇaḥ ||</l> | + | |
| - | <ab corresp="# | ||
| - | <list type=" | ||
| - | <item corresp="# | ||
| - | xml: | ||
| - | the vulgate, because <foreign xml: | ||
| - | potior</ | ||
| - | translation.</ | ||
| - | </ | ||
| - | </ab> | ||
| - | <l xml: | ||
| - | <label xml: | ||
| - | < | ||
| - | tato jātāni bhūtāni tadguṇāny eva nirddiśet |<anchor n=" | ||
| - | < | ||
| - | | ||
| - | <ab corresp="#SS.3.1.12" type=" | + | <lg xml:id=" |
| - | <list type=" | + | <l> ata ūrdhvam prakṛtipuruṣayoḥ sādharmmyavaidharmmye vyākhyāsyāmaḥ || |
| - | <item corresp="#SS.3.1.12-n1" xml:lang="en">According to Ḍalhaṇa (1938: | + | |
| - | 341), Gayadāsa also read <foreign>tato jātāni</foreign>, with the | + | xml:id=" |
| - | | + | sarvvagatāv iti ||< |
| - | </list> | + | |
| - | </ab> | + | xml: |
| + | |<anchor xml: | ||
| + | ' | ||
| + | | ||
| + | </lg> | ||
| - | <l xml: | ||
| - | <label xml: | ||
| - | < | ||
| - | | ||
| - | < | ||
| - | | ||
| - | <l xml: | ||
| - | <label xml: | ||
| - | < | ||
| - | yato ' | ||
| - | n=" | ||
| - | tathaivendriyārthāḥ ||</ | ||
| - | <ab corresp="# | ||
| - | <list type=" | ||
| - | <item corresp="# | ||
| - | < | ||
| - | </ | ||
| - | </ab> | ||
| - | <l xml: | ||
| - | <label xml: | ||
| - | < | ||
| - | | ||
| - | < | ||
| - | | ||
| - | < | ||
| - | | ||
| - | <l xml: | ||
| - | <label xml: | ||
| - | < | ||
| - | na cāyurvvedaśāstreṣūpadiśyante sarvvagatāḥ kṣetrajñā nityāś ca | | ||
| - | asarvvagateṣu ca kṣetrajñeṣu nityeṣu ca puruṣākhyāpakān hetūn udāharanti | ||
| - | āyurvvedasiddhāntāt|< | ||
| - | nityāś ca tiryagyonimānuṣadeveṣu ca sañcaranti dharmmādharmmanimittaṃ | ||
| - | |<anchor n=" | ||
| - | cetanāvantaḥ śāśvatāḥ śukrārttavayoḥ sannipāteṣv abhivyajyante | yato | ||
| - | ' | ||
| - | /> sa khalv eṣa karmmapuruṣaś cikitsāyām adhikṛtaḥ |</l> | ||
| - | <ab corresp="#SS.3.1.16" type=" | + | <lg xml:id=" |
| - | <list type=" | + | <l> tatra kāraṇānurūpaṃ kāryam iti kṛtvā sarvva evaite ca viśeṣāḥ |
| - | <item corresp="# | + | |
| - | <foreign xml: | + | |
| - | | + | <trailer |
| - | vulgate. The character <foreign xml: | + | |
| - | in both N and H, but a copying error from < | + | |
| - | not inconceivable. </ | + | |
| - | | + | |
| - | xml: | + | |
| - | because this is a quotation from < | + | |
| - | 1.1.22.</ | + | |
| - | </list> | + | |
| - | <list type=" | + | |
| - | <item corresp="# | + | |
| - | > | + | |
| - | > | + | |
| - | members of the dvandva. While rare, this usage has been observed: | + | |
| - | Wackernagel 1896--1964, II.1, para 70.</ | + | |
| - | <item corresp="# | + | |
| - | < | + | |
| - | | + | <lg xml: |
| - | </ab> | + | <l> vaidike tu ||< |
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </lg> | ||
| - | <l xml: | ||
| - | <label xml: | ||
| - | < | ||
| - | tasya khalu sukhaduḥkhecchādveṣaprayatnaḥ prāṇāpānau nimeṣonmeṣau buddhir | ||
| - | mmanaḥ saṃkalpo vicāraṇānusmṛtijñānam adhyavasāyo viṣayopalabdhiś ca guṇāḥ | ||
| - | |</l> | ||
| - | <l xml: | ||
| - | <label xml: | ||
| - | < | ||
| - | | ||
| - | jñānaṃ buddhir medhā dhṛtir anabhiṣvaṅgatā ca || rājasās tu duḥkha< | ||
| - | > </ | ||
| - | ahaṃkāro dambho māno harṣaḥ kāmakrodhaś ceti || tāmasās tu viṣāditvaṃ | ||
| - | nāstikyam adharmmaśīlatā buddhinirodho ' | ||
| - | nidrālutvañ ceti ||</ | ||
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml:lang="en"> | + | <l> tato jātāni bhūtāni tadguṇāny eva nirddiśet |< |
| - | < | + | |
| - | āntarikṣās tu śabdaḥ śabdendriyaṃ sarvvacchidrasamūho viviktatā ca |<anchor | + | < |
| - | n="SS.3.1.19-n1"/> vāyavyās tu sparśaḥ sparśendriyaṃ sarvvaceṣṭāsamūhaḥ | + | tebhyas tallakṣaṇaḥ kṛtsno bhūtagrāmaḥ prajāyate ||</l> |
| - | | + | < |
| - | santāpo bhrājiṣṇutā paktir amarṣas taikṣṇyañ ca | āpyās tu raso ca | + | </lg> |
| - | rasendriyaṃ sarvvadravasamūho gurutā śaityaṃ sneho retaś ca | pārthivās tu | + | |
| - | gandho gandhendriyaṃ sarvvamūrttisamūho gurutā ca |</l> | + | |
| - | <ab corresp="# | ||
| - | <list type=" | ||
| - | <item corresp="# | ||
| - | xml: | ||
| - | > | ||
| - | we separate <foreign xml: | ||
| - | reason.</ | ||
| - | </ | ||
| - | </ab> | ||
| - | <l xml: | ||
| - | <label xml: | ||
| - | < | ||
| - | tatra sattvabahulam ākāśaṃ | rajobahulo vāyuḥ | sattvarajobahulo ' | ||
| - | sattvatamobahulā āpaḥ | tamobahulā pṛthivī ||</ | ||
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> tasyopayogo ' |
| - | <caesura/> | + | < |
| - | | + | |
| - | < | + | < |
| - | | + | </lg> |
| - | < | + | |
| - | sve sve dravyeṣu sarvveṣāṃ vyaktalakṣaṇam iṣyate ||</l> | + | |
| - | <l xml: | + | |
| - | <label xml: | + | |
| - | <caesura/> | + | |
| - | | + | tathaivendriyārthāḥ ||</l> |
| - | < | + | <trailer |
| - | | + | </lg> |
| - | | + | |
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | < | ||
| + | <l> na cāyurvvedaśāstreṣūpadiśyante sarvvagatāḥ kṣetrajñā nityāś ca | | ||
| + | asarvvagateṣu ca kṣetrajñeṣu nityeṣu ca puruṣākhyāpakān hetūn udāharanti | ||
| + | āyurvvedasiddhāntāt|< | ||
| + | kṣetrajñā nityāś ca tiryagyonimānuṣadeveṣu ca sañcaranti | ||
| + | dharmmādharmmanimittaṃ |<anchor xml: | ||
| + | ' | ||
| + | sannipāteṣv abhivyajyante | yato ' | ||
| + | puruṣa iti |<anchor xml: | ||
| + | cikitsāyām adhikṛtaḥ |</ | ||
| + | <trailer | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> tasya khalu sukhaduḥkhecchādveṣaprayatnaḥ prāṇāpānau nimeṣonmeṣau | ||
| + | buddhir mmanaḥ saṃkalpo vicāraṇānusmṛtijñānam adhyavasāyo | ||
| + | viṣayopalabdhiś ca guṇāḥ |</ | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> sāttvikās tu ānṛśaṃsyaṃ samvibhāgarucitā titikṣā satyan dharma āstikyaṃ | ||
| + | jñānaṃ buddhir medhā dhṛtir anabhiṣvaṅgatā ca || rājasās tu | ||
| + | duḥkha< | ||
| + | ānṛtikatvam ahaṃkāro dambho māno harṣaḥ kāmakrodhaś ceti || tāmasās tu | ||
| + | viṣāditvaṃ nāstikyam adharmmaśīlatā buddhinirodho ' | ||
| + | akarmmaśīlatā nidrālutvañ ceti ||</ | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> āntarikṣās tu śabdaḥ śabdendriyaṃ sarvvacchidrasamūho viviktatā ca | ||
| + | |<anchor xml: | ||
| + | sarvvaceṣṭāsamūhaḥ sarvvaśarīraspandanaṃ laghutā ca | taijasās tu rūpaṃ | ||
| + | rūpendriyaṃ varṇṇaḥ santāpo bhrājiṣṇutā paktir amarṣas taikṣṇyañ ca | | ||
| + | āpyās tu raso ca rasendriyaṃ sarvvadravasamūho gurutā śaityaṃ sneho | ||
| + | retaś ca | pārthivās tu gandho gandhendriyaṃ sarvvamūrttisamūho gurutā | ||
| + | ca |</ | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> tatra sattvabahulam ākāśaṃ | rajobahulo vāyuḥ | sattvarajobahulo ' | ||
| + | sattvatamobahulā āpaḥ | tamobahulā pṛthivī ||</ | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> bhavati cātra || | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | sve sve dravyeṣu sarvveṣāṃ vyaktalakṣaṇam iṣyate ||</ | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> aṣṭau prakṛtayaḥ proktā vikārāś caiva ṣoḍaśa | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> | ||
| + | </lg> | ||
| </ | </ | ||
| Line 450: | Line 330: | ||
| <head xml: | <head xml: | ||
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> athātaḥ śukraśoṇitaviśuddhiṃ śārīraṃ vyākhyāsyāmaḥ ||< |
| - | < | + | |
| - | athātaḥ śukraśoṇitaviśuddhiṃ śārīraṃ vyākhyāsyāmaḥ ||< | + | </l> |
| - | n=" | + | <trailer xml: |
| - | </l> | + | </lg> |
| - | <ab corresp="# | ||
| - | <list type=" | ||
| - | <item corresp="# | ||
| - | xml: | ||
| - | Note that the 1931 and 1938 editions of the vulgate text offer two | ||
| - | different solutions to the awkward phrase.</ | ||
| - | </ | ||
| - | </ab> | ||
| - | <l xml: | ||
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | < |
| - | < | + | </lg> |
| - | | + | |
| - | > </ | + | |
| - | > </ | + | |
| - | | + | |
| - | <ab corresp="# | + | |
| - | <list type=" | + | |
| - | <item corresp="# | + | |
| - | the SS by Ācārya have different readings at this point. < | + | |
| - | xml: | + | |
| - | but omitted in the 1938 edition. There also seems to be some textual | + | |
| - | confusion between <foreign xml: | + | |
| - | <foreign xml: | + | |
| - | passage.</ | + | |
| - | </list> | + | |
| - | </ab> | + | |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml:lang="en"> | + | <l> vāta< |
| - | | + | |
| - | | + | |
| - | śleṣmavarṇṇavedanaṃ śleṣmaṇā | śoṇitavarṇṇam pittavedanaṃ śoṇitena | kuṇapañ | + | > </ |
| - | ca raktena | granthibhūtaṃ śleṣmavātābhyāṃ | pūtipūyanibhaṃ pittaśoṇitābhyāṃ | + | <trailer xml: |
| - | | kṣīṇaśukraṃ pittamārutābhyāṃ | mūtrapurīṣagandhi sannipātena | teṣu | + | </lg> |
| - | | + | |
| - | | + | |
| - | <l xml: | ||
| - | <label xml: | ||
| - | < | ||
| - | | ||
| - | samastaiś copasṛṣṭam abījan bhavati | tad api doṣavarṇṇavedanābhir vvijñeyaṃ | ||
| - | | teṣu kuṇapagranthi< | ||
| - | sādhyam anyac ceti || </l> | ||
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> teṣu vātavarṇṇavedanaṃ vātena | pittavarṇṇavedanaṃ pittena | |
| - | < | + | |
| - | | + | |
| - | < | + | pittaśoṇitābhyāṃ | kṣīṇaśukraṃ pittamārutābhyāṃ |
| - | teṣv ādyāñ śukradoṣāṃs trīn snehasvedādibhir jjayet | + | |
| - | <caesura/> | + | > </ |
| - | kriyāviśeṣair mmatimān tathaivottarabastibhiḥ || </l> | + | asādhyā iti | </l> |
| + | <trailer xml: | ||
| + | </lg> | ||
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> ārttavam api tribhir ddoṣaiḥ śoṇitacaturthaih pṛthak dvandvais tribhiḥ |
| - | < | + | |
| - | tatra vātātmake retasi bilvavidārīkṣīram āsthāpanam | + | vvijñeyaṃ |
| - | | + | asādhyaṃ sādhyam anyac ceti || </l> |
| - | tad uttarabastiṣu vidadhyāt || dāḍima< | + | <trailer xml: |
| - | > | + | </lg> |
| - | > | + | |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> bhavati cātra || |
| - | < | + | < |
| - | pittātmake retasi payasyāśrīparṇṇīmadhukavipakvaṃ kṣīram āsthāpanaṃ | | + | teṣv |
| - | sarjjadhavakalkaṃ yonyā dhārayet | madhukavipakvaṃ tailam anuvāsanaṃ | + | <caesura/> |
| - | | + | |
| - | > </pc>guḍūcī<pc> </pc>madhuparṇṇī< | + | |
| - | > | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> tatra vātātmake retasi |
| - | < | + | > </ |
| - | | + | |
| - | | + | |
| - | vidadhyāt | pāṣaṇabheda<pc> </pc>kāśmaryāmalaka<pc> </pc>pippalī<pc | + | > </pc>kṣāra<pc> </pc>vasukavasira<pc> </ |
| - | > </pc>vasuka<pc> </pc>vasira<pc> </ | + | |
| - | | + | <trailer xml: |
| + | </lg> | ||
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> pittātmake retasi payasyāśrīparṇṇīmadhukavipakvaṃ kṣīram |
| - | <caesura/> | + | sarjjadhavakalkaṃ yonyā dhārayet | madhukavipakvaṃ tailam anuvāsanaṃ |
| - | | + | tad evottarabastiñ ca vidadhyāt | kāṇḍekṣu< |
| - | <caesura/> | + | |
| - | | + | |
| - | | + | <trailer xml: |
| - | | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> śleṣmātmake retasi |
| - | <caesura/> | + | pippalīviḍaṅgamadhuvipakvan tailam anuvāsanan |
| - | | + | |
| - | <caesura/> | + | > </ |
| - | | + | ghṛtam prayacchet |
| + | <trailer xml: | ||
| + | </lg> | ||
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> bhavanti cātra ślokāḥ || |
| - | < | + | |
| - | parūṣakavaṭādibhyām pūyābhe cāpi sādhitam || | + | pāyayen manujaṃ sarpir bhiṣak śoṇita< |
| - | <caesura/> | + | |
| - | prāguktaṃ vakṣyate yac ca tat kāryaṃ kṣīṇaretasi || </l> | + | dhātakīpuṣpakhadira< |
| + | <trailer xml: | ||
| + | </lg> | ||
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> kuṇapākhye pibet sarppiḥ śālasārādisādhitaṃ || |
| - | <caesura/> | + | < |
| - | | + | |
| - | /></l> | + | < |
| + | </lg> | ||
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| + | <l> parūṣakavaṭādibhyām pūyābhe cāpi sādhitam || | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </lg> | ||
| - | <ab corresp="#SS.3.2.10ab" type=" | + | <lg xml:id=" |
| - | <list type=" | + | <l> viṭprabhe pāyayet sarppiś citrakośīrahiṅgubhiḥ |<anchor |
| - | < | + | |
| - | texts diverge again this point. The vulgate adds a half-śloka | + | <trailer |
| - | | + | </lg> |
| - | present in the Nepalese version. The Nepalese version then has about | + | |
| - | eleven passages that are absent in the vulgate. The vulgate' | + | |
| - | | + | |
| - | | + | |
| - | </ab> | + | |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l/> |
| - | < | + | </lg> |
| - | | + | |
| - | n=" | + | |
| - | </l> | + | |
| - | <ab corresp="# | ||
| - | <list type=" | ||
| - | <item corresp="# | ||
| - | the vulgate editions, the editor Y. T. Ācārya noted that words to | ||
| - | this effect were present in some sources (1931 ed., p. 290, note 2; | ||
| - | 1938 ed., p. 345, note 3).</ | ||
| - | </ | ||
| - | </ab> | ||
| - | <l xml: | ||
| - | <label xml: | ||
| - | < | ||
| - | | ||
| - | < | ||
| - | | ||
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml:lang="en"> | + | <l> snehādīnāṃ kramaṃ kuryāt ṣaṭsv eteṣu paṇḍitaḥ ||< |
| - | <caesura/> | + | |
| - | | + | </l> |
| - | <caesura/> | + | <trailer xml: |
| - | vegāghātāc ca yonīnāṃ gamanāc ca praduṣyati || </l> | + | </lg> |
| - | <l xml: | ||
| - | <label xml: | ||
| - | < | ||
| - | | ||
| - | < | ||
| - | | ||
| - | <l xml: | ||
| - | <label xml: | ||
| - | < | ||
| - | | ||
| - | < | ||
| - | | ||
| - | > </ | ||
| - | | </l> | ||
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> asevanāc ciraṃ strīṇāṃ kriyāyogāt tathaiva ca | |
| - | <caesura/> | + | < |
| - | | + | |
| + | < | ||
| + | </lg> | ||
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> tathāmlaṃ lavaṇaṃ rūkṣaṃ śuktaṃ paryuṣitan tathā | |
| - | < | + | < |
| - | kākolīkṣīravidārīkvāthaṃ śarkkarāyuktam pāyayet | + | vegāghātāc ca yonīnāṃ |
| - | | + | |
| - | yonyān dhārayet | nimbagairikakaṣāyam ācamanaṃ || śleṣmātmake | + | </lg> |
| - | bhadraśriyakaṭukarohiṇīkaṣāyam pāyayet | + | |
| - | | + | |
| - | | + | |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> tathārttavadoṣe ca snehādikarmam upadiśet | |
| - | <caesura/> | + | < |
| - | | + | |
| - | kuṣṭhabhadradārukalkaṃ yonyān dhārayet | teṣām eva kaṣāyam ācamanaṃ || </l> | + | < |
| + | </lg> | ||
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> tatrāśaṇavātātmake bhaṅgābhadradārukāśmaryaphalasiddhaṃ ghṛtam pāyayet | |
| - | < | + | < |
| - | kuṇapākhye mañjiṣṭhābhadraśriyakaṣāyaṃ pāyayet || | + | payasyā kāśmarya< |
| - | | + | > </ |
| - | prayacchet | + | |
| + | <trailer xml: | ||
| + | </lg> | ||
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> madhukamuṅgaparṇṇīkaṣāyam ācamanaṃ pittātmake cārttave | </ |
| - | <caesura/> | + | < |
| - | | + | </lg> |
| - | krimijāte vidañgapāribhadrakamañjiṣṭhākaṣāyam pāyayet | </l> | + | |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> kākolīkṣīravidārīkvāthaṃ śarkkarāyuktam pāyayet | |
| - | < | + | madhūkapuṣpakāśmaryaphalakvātham phānitayuktam vā candanapayasyākalkaṃ |
| - | kṣaudrayuktaṃ surāṣṭāṣṭrārocanākalkam | + | yonyān dhārayet | nimbagairikakaṣāyam ācamanaṃ || śleṣmātmake |
| - | tayor eva kaṣāyam ācamanam bhavati | + | |
| + | tindukakapithaśalāṭucūrṇṇam vā kṣaudreṇa lehayet | sarjjadhavakalkaṃ | ||
| + | | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </lg> | ||
| - | <l xml: | + | |
| - | <label xml: | + | |
| - | <caesura/> | + | kuṣṭhabhadradārukalkaṃ yonyān dhārayet | teṣām eva kaṣāyam ācamanaṃ || </ |
| - | | + | <trailer xml: |
| - | < | + | </ |
| - | | + | |
| + | < | ||
| + | <l> kuṇapākhye mañjiṣṭhābhadraśriyakaṣāyaṃ pāyayet || | ||
| + | kuṭajaphalabhadraśriyacandanam vā śarkkarāyuktaṃ || pūyābhe vā tad eva | ||
| + | prayacchet |</ | ||
| + | < | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> khadirārjjunakalkaṃ yonyāṃ hārayet | tayor eva kaṣāyam ācamanaṃ || | ||
| + | krimijāte vidañgapāribhadrakamañjiṣṭhākaṣāyam pāyayet | </l> | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> kṣaudrayuktaṃ surāṣṭāṣṭrārocanākalkam bhadraśriyakalkaṃ yonyān dhāryet | | ||
| + | tayor eva kaṣāyam ācamanam bhavati || </ | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | < | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </lg> | ||
| < | < | ||
| Line 683: | Line 536: | ||
| <l xml: | <l xml: | ||
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| + | < | ||
| + | </lg> | ||
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> kuryāt kalkam picūṃś cāpi pathyāny ācamanāni ca || </l> |
| - | < | + | <trailer xml: |
| - | kuryāt kalkam picūṃś cāpi pathyāny ācamanāni ca || </l> | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> durggandhapūtisaṃkāśe majjābhe vāpi śoṇite | </ |
| - | <caesura/> | + | < |
| - | | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> pibed bhadraśriyakvāthañ candanakvātham eva vā || </ |
| - | <caesura/> | + | < |
| - | pibed bhadraśriyakvāthañ candanakvātham eva vā || </l> | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| + | < | ||
| + | </lg> | ||
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> granthibhūte pibet pāṭhāṃ tryūṣaṇaṃ vṛkṣakāṇi ca | </l> |
| - | < | + | <trailer xml: |
| - | granthibhūte pibet pāṭhāṃ tryūṣaṇaṃ vṛkṣakāṇi ca | </l> | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> kṣāranāgarahiṅgūnān niḥkvāthaṃ surasām pibet || </l> |
| - | < | + | <trailer xml: |
| - | kṣāranāgarahiṅgūnān niḥkvāthaṃ surasām pibet || </l> | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| + | < | ||
| + | </lg> | ||
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> evam aduṣṭaśukraḥ śuddhārtavā || < |
| - | < | + | </l> |
| - | evam aduṣṭaśukraḥ śuddhārtavā || < | + | <trailer xml: |
| - | </l> | + | </lg> |
| - | <ab corresp="# | ||
| - | <list type=" | ||
| - | <item corresp="# | ||
| - | manuscript witnesses. MS H adds a Newa comma after ṛtau in the next | ||
| - | section, suggesting that the scribe thought that was the start of a | ||
| - | new section of text.</ | ||
| - | </ | ||
| - | </ab> | ||
| - | <l xml: | ||
| - | <label xml: | ||
| - | < | ||
| - | | ||
| - | snānānulepanālaṅkāra< | ||
| - | divāsvapnāñjanāśru< | ||
| - | > </ | ||
| - | > </ | ||
| - | < | ||
| - | kiṃ kāraṇaṃ | divā svapatyā badhiraḥ | añjanād andhaḥ | rodanād | ||
| - | vikṛtadṛṣṭiḥ | snānānulepanād duḥśīlaḥ | tailābhyaṅgāt kuṣṭhī | | ||
| - | nakhāvakarttanāt kunakhaḥ | pralepanāt khalatiḥ | mārutāyāsasevanād unmatto | ||
| - | garbhbho bhavatīty evam etān< | ||
| - | < | ||
| - | | ||
| - | > </ | ||
| - | tryahaṃ bharttā rakṣet | tataḥ śuddhasnātān tu caturthyām anāhata< | ||
| - | > </ | ||
| - | darśayed | | ||
| - | < | ||
| - | api tat kasya hetoḥ || </l> | ||
| - | <ab corresp="#SS.3.2.25" type=" | + | <lg xml:id=" |
| - | <list type=" | + | <l> ṛtau prathama< |
| - | <item corresp="#SS.3.2.25-n1" | + | snānānulepanālaṅkāra< |
| - | | + | divāsvapnāñjanāśru< |
| - | | + | > </ |
| - | </list> | + | > </ |
| - | </ab> | + | <caesura/> |
| + | kiṃ kāraṇaṃ | divā svapatyā badhiraḥ | añjanād andhaḥ | rodanād | ||
| + | vikṛtadṛṣṭiḥ | snānānulepanād duḥśīlaḥ | tailābhyaṅgāt kuṣṭhī | | ||
| + | nakhāvakarttanāt kunakhaḥ | pralepanāt khalatiḥ | mārutāyāsasevanād | ||
| + | unmatto garbhbho bhavatīty evam etān< | ||
| + | pariharet || | ||
| + | | ||
| + | darbha< | ||
| + | > </ | ||
| + | tryahaṃ bharttā rakṣet | tataḥ śuddhasnātān tu caturthyām | ||
| + | anāhata< | ||
| + | > </ | ||
| + | | ||
| + | api tat kasya hetoḥ || </l> | ||
| + | | ||
| + | </lg> | ||
| - | <l xml: | ||
| - | <label xml: | ||
| - | < | ||
| - | | ||
| - | < | ||
| - | | ||
| - | < | ||
| - | | ||
| - | <l xml: | ||
| - | <label xml: | ||
| - | < | ||
| - | tato vidheyaṃ putrīyam upādhyāyaḥ samācaret | | ||
| - | < | ||
| - | | ||
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> bhavati cātra || |
| - | < | + | < |
| - | | + | |
| - | brahmacārī tailamāṣottāhārān nārīm upagacched rātrau sāmabhir abhiviśvāsya | + | < |
| - | | + | |
| - | | + | < |
| - | </l> | + | </ |
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | | ||
| + | | ||
| + | karmānte ca kramaṃ hy etam avekṣyeta vicakṣaṇaḥ || </ | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | < | ||
| + | brahmacārī tailamāṣottāhārān nārīm upagacched rātrau sāmabhir | ||
| + | | ||
| + | | ||
| + | </l> | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| - | <ab corresp="# | ||
| - | <list type=" | ||
| - | <item corresp="# | ||
| - | misplaced folio at this point, image A 1267_11_67.jpg, | ||
| - | SS.3.2.22bis, | ||
| - | </ | ||
| - | </ab> | ||
| < | < | ||
| Line 798: | Line 639: | ||
| <!-- 29, 30 and most of 31 missing | <!-- 29, 30 and most of 31 missing | ||
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| + | < | ||
| + | </lg> | ||
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| + | < | ||
| + | </lg> | ||
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| + | < | ||
| + | </lg> | ||
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> ataḥ paraṃ< |
| - | < | + | <trailer xml: |
| - | ataḥ paraṃ< | + | </lg> |
| - | <ab corresp="# | ||
| - | <list type=" | ||
| - | <item corresp="# | ||
| - | a saut du même au même from <foreign xml: | ||
| - | paraṃ</ | ||
| - | </ | ||
| - | </ab> | ||
| - | <l xml: | ||
| - | <label xml: | ||
| - | < | ||
| - | | ||
| - | > </ | ||
| - | > </ | ||
| - | nāsāpuṭe putrakāmāyai vāme strīkāmāyai na cainan niṣṭhīved iti || </l> | ||
| - | <ab corresp="#SS.3.2.32" type=" | + | <lg xml:id=" |
| - | <list type=" | + | <l> labdhagarbhā<anchor xml:id=" |
| - | | + | |
| - | | + | |
| - | vowels are uncertain. Witness H has a scribal correction of the | + | |
| - | | + | |
| - | with a feminine sentence subject, is neither the Nepalese nor the | + | |
| - | | + | </lg> |
| - | it is not possible to recover the oldest reading.</item> | + | |
| - | </list> | + | |
| - | </ab> | + | |
| - | <l xml: | ||
| - | <l xml: | ||
| - | <label xml: | ||
| - | < | ||
| - | | ||
| - | < | ||
| - | | ||
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l/> |
| - | <caesura/> | + | </lg> |
| - | | + | |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> ślokāḥ || |
| - | <caesura/> | + | < |
| - | | + | |
| - | < | + | < |
| - | tad ārtavam praśansanti yac ca na virajyate || </l> | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> śukram icchanti kecit tu kṣaudratailasamaprabham || </ |
| - | <caesura/> | + | < |
| - | tad evātiprasaṅgena pravṛttam anṛtāv api | | + | </lg> |
| - | < | + | |
| - | | + | |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> śaśāsṛkpratimaṃ yat tu yad vā lākṣārasopamaṃ | |
| - | <caesura/> | + | < |
| - | | + | tad ārtavam praśansanti yac ca na virajyate || </ |
| - | < | + | < |
| - | | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> tad evātiprasaṅgena pravṛttam anṛtāv api | |
| - | <caesura/> | + | < |
| - | | + | |
| - | < | + | < |
| - | | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| + | <l> asṛgdaraṃ bhavet sarvvan sāṅgamarddan savedanaṃ | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </lg> | ||
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> dāhaḥ pralāpaḥ pāṇḍutvan tandrā rogāś ca vātajāḥ | |
| - | <caesura/> | + | < |
| - | | + | |
| + | < | ||
| + | </lg> | ||
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l/> |
| - | <caesura/> | + | </lg> |
| - | tatra māṃsa< | + | |
| - | < | + | |
| - | pāne mūtram udaśvic ca dadhiśuktañ ca bhojane | </l> | + | |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> doṣair āvṛtamārggatvād ārttavan naśyati striyāḥ | </ |
| - | <caesura/> | + | < |
| - | | + | </lg> |
| - | < | + | |
| - | | + | |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> tatra māṃsa< |
| - | | + | < |
| - | | + | pāne mūtram udaśvic ca dadhiśuktañ ca bhojane |
| - | < | + | <trailer xml: |
| - | kṣettrabījodakatṛṇāṃ sāmagryād aṅkuro yathā || </l> | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> kṣīṇam prāgīritaṃ raktaṃ salakṣa-ṇacikitsitaṃ || |
| - | <caesura/> | + | < |
| - | | + | |
| - | < | + | < |
| - | | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> dhruvañ caturṇṇāṃ sānnidhye garbhbhaḥ syād vidhipūrvvakaḥ || |
| - | < | + | |
| - | tatra tejodhātur varṇṇānām prabhavaḥ iti kṛtvā yadā garbhotpattāv | + | |
| - | apāndhātuprāyam āhāram bhavati tadā garbhbhasya gauratvaṃ | + | |
| - | | + | </lg> |
| - | pṛthivyākāśadhātuprāyaḥ śyāmatvaṃ | yādṛdvarṇṇam āhāram upasevate garbhbhiṇī | + | |
| - | tadvarṇṇaḥ prasavo bhavatīty eke bhāṣante | + | |
| - | sarppa< | + | |
| - | /> satvāḥ kṛṣṇapītaśvetā iti ||< | + | |
| - | | + | |
| - | | śleṣmānugataṃ śuklākṣaṃ | pittānugatam piṅgākṣaṃ | vātānugatam vikṛtākṣaṃ | + | |
| - | || </l> | + | |
| - | <ab corresp="#SS.3.2.35" type=" | + | <lg xml:id=" |
| - | <list type=" | + | <l> evaṃ jātā rūpavanto mahāsattvāś cirāyuṣaḥ || |
| - | <item corresp="# | + | <caesura/> |
| - | form <foreign xml: | + | bhavanty ṛṇapramoktāras saputrāḥ putriṇāṃ hitāḥ || </l> |
| - | | + | <trailer |
| - | 1250e).</item> | + | </lg> |
| - | <item corresp="# | + | |
| - | > | + | |
| - | variant pronunciation rather than a scribal error.</ | + | |
| - | <item corresp="# | + | |
| - | point and is unavailable for the remainder of the | + | |
| - | < | + | |
| - | | + | |
| - | </ab> | + | |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml:lang="en"> | + | <l> tatra tejodhātur varṇṇānām prabhavaḥ iti kṛtvā yadā garbhotpattāv |
| - | < | + | apāndhātuprāyam āhāram bhavati tadā garbhbhasya gauratvaṃ |< |
| - | | + | |
| - | <caesura/> | + | |
| - | viśuddhaḥ pavano yasya nayane pratipadyate | | + | garbhbhiṇī tadvarṇṇaḥ prasavo bhavatīty eke bhāṣante |
| - | <caesura/> | + | |
| - | jāyete nayane tasya nimne kṛṣṇe 'site tathā< | + | > |
| + | | ||
| + | apratipannan tejodhātur jjātyandhaṃ karoti | tad eva raktānugataṃ | ||
| + | raktākṣaṃ | śleṣmānugataṃ śuklākṣaṃ | pittānugatam piṅgākṣaṃ | | ||
| + | vātānugatam vikṛtākṣaṃ | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </lg> | ||
| - | <ab corresp="# | ||
| - | <list type=" | ||
| - | <item corresp="# | ||
| - | <foreign xml: | ||
| - | dual.</ | ||
| - | </ | ||
| - | </ab> | ||
| - | <l xml: | ||
| - | <label xml: | ||
| - | < | ||
| - | | ||
| - | < | ||
| - | | ||
| - | <l xml: | ||
| - | <label xml: | ||
| - | < | ||
| - | | ||
| - | < | ||
| - | tasya netre prakāśete śuklamaṇḍalamaṇḍale || </l> | ||
| - | <l xml: | ||
| - | <label xml: | ||
| - | < | ||
| - | | ||
| - | < | ||
| - | | ||
| - | <ab corresp="#SS.3.2.35.4" type=" | + | <lg xml:id=" |
| - | <list type=" | + | <l> bhavanti cātra || |
| - | <item corresp="#SS.3.2.35.4-n1" | + | <caesura/> |
| - | <foreign | + | |
| - | dual.</item> | + | < |
| - | </list> | + | |
| - | </ab> | + | xml:id=" |
| + | <trailer | ||
| + | </lg> | ||
| - | <l xml: | ||
| - | <label xml: | ||
| - | < | ||
| - | | ||
| - | < | ||
| - | | ||
| - | <l xml: | ||
| - | <label xml: | ||
| - | < | ||
| - | bīje tu vāyunā bhinne dvau jīvau kukṣim āgatau | | ||
| - | < | ||
| - | | ||
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> pittaṃ kaphayutaṃ yasya nirmmalaṃ yāti locane | |
| - | <caesura/> | + | < |
| - | | + | |
| - | < | + | < |
| - | tadā prasūyate nārī garbhbhiṇī dārakadvayaṃ || </l> | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> vinirddhūtamalaḥ śleṣmā yadā vrajati locane | |
| - | <caesura/> | + | < |
| - | | + | tasya netre prakāśete śuklamaṇḍalamaṇḍale || </ |
| - | < | + | < |
| - | | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml:lang="en"> | + | <l> raktaṅ kaphayutaṃ yasya yadā vrajati locane || |
| - | | + | < |
| - | | + | |
| - | <caesura/> | + | |
| - | sa śuklaṃ prāśya labhate dhvajocchrāyam asaṃśayaḥ ||</l> | + | <trailer xml: |
| + | </lg> | ||
| - | <l xml: | ||
| - | <label xml: | ||
| - | < | ||
| - | yaḥ pūtiyonau jāyeta sa saugandhikasaṃjñitaḥ || | ||
| - | < | ||
| - | sa yoniśephasor ggandham āghrāya labhate balam || </l> | ||
| - | <l xml: | ||
| - | <label xml: | ||
| - | < | ||
| - | sve gude brahmacaryād yaḥ strīṣu svāsu pravartate | | ||
| - | < | ||
| - | | ||
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> ghṛtakumbho yathā hy agnim āśritaḥ pravilīyate | |
| - | <caesura/> | + | < |
| - | | + | |
| - | < | + | < |
| - | | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> bīje tu vāyunā bhinne dvau jīvau kukṣim āgatau | |
| - | <caesura/> | + | < |
| - | | + | |
| - | < | + | < |
| - | tatra strīceṣṭitākāro jāyate ṣaṇḍhasaṃjñakaḥ || </l> | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> miśrībhāve yadā puṃso retas subahunirmmalaṃ | |
| - | <caesura/> | + | < |
| - | | + | tadā prasūyate nārī garbhbhiṇī dārakadvayaṃ || </ |
| - | < | + | < |
| - | tatra kanyā yadi bhavet sā bhaven naraceṣṭitā || </l> | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> miśrībhāve striyāś caiva bahuśukraṃ yadā bhavet |
| - | <caesura/> | + | < |
| - | | + | kanyādvayan tadā nārī sūyate nātra saṃśayaḥ || </l> |
| - | < | + | <trailer xml: |
| - | saśukrakās tv amī jñeyā hy aśukraḥ ṣaṇḍhasaṃjñakaḥ || </l> | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> āsekyo nāma bhavati strīpuṃsor alpabījayoḥ |
| - | < | + | < |
| - | | + | sa śuklaṃ prāśya labhate |
| - | < | + | < |
| - | harṣāt sphuṭatvam āyāti | + | </lg> |
| - | n="SS.3.2.45-n1"/> | + | |
| - | </l> | + | |
| - | <ab corresp="#SS.3.2.45" type=" | + | <lg xml:id=" |
| - | <list type=" | + | <l> yaḥ pūtiyonau jāyeta sa saugandhikasaṃjñitaḥ || |
| - | <item corresp="# | + | <caesura/> |
| - | < | + | |
| - | are two semen-carrying vessels in the | + | <trailer xml: |
| - | | + | </lg> |
| - | 9.12), not many.</item> | + | |
| - | </list> | + | |
| - | </ab> | + | |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> sve gude brahmacaryād yaḥ strīṣu svāsu pravartate | |
| - | <caesura/> | + | < |
| - | | + | |
| - | < | + | < |
| - | | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> dṛṣṭvā vyavāyam anyeṣāṃ vyavāyāya pravarttate | |
| - | <caesura/> | + | < |
| - | yadā tu nārī nārī ca maithunāyopakalpataḥ | | + | |
| - | < | + | < |
| - | | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| + | <l> kaumāryāṃ yas tv ṛtau mohād aṅganeva pravartate | | ||
| + | < | ||
| + | tatra strīceṣṭitākāro jāyate ṣaṇḍhasaṃjñakaḥ || </ | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </lg> | ||
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| + | <l> ṛtau puruṣavac cāpi yadi yoṣit prapadyate | | ||
| + | < | ||
| + | tatra kanyā yadi bhavet sā bhaven naraceṣṭitā || </ | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </lg> | ||
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> āsekyaś ca sugandhī ca kumbhīkaś cerṣyakas tathā | |
| - | <caesura/> | + | < |
| - | | + | |
| - | < | + | < |
| - | | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | |
| - | <label xml: | + | |
| - | <caesura/> | + | < |
| - | | + | |
| - | < | + | |
| - | | + | </l> |
| + | < | ||
| + | </lg> | ||
| - | <l xml: | ||
| - | <label xml: | ||
| - | < | ||
| - | | ||
| - | < | ||
| - | | ||
| - | <l xml: | ||
| - | <label xml: | ||
| - | < | ||
| - | | ||
| - | < | ||
| - | | ||
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> ākārācāracintābhir yādṛśībhiḥ samanvitau | |
| - | <caesura/> | + | < |
| - | | + | |
| - | < | + | < |
| - | | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> yadā tu nārī nārī ca maithunāyopakalpataḥ | |
| - | <caesura/> | + | < |
| - | | + | |
| - | < | + | < |
| - | | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | |
| - | <label xml: | + | |
| - | < | + | </ |
| - | | + | |
| - | < | + | < |
| - | | + | <l/> |
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> sarppa< | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | | ||
| + | | ||
| + | bhavet kubjo ' | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> mātāpitror anācārād aśubhaiś ca purākṛtaiḥ | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> malālpatvād ayogāc ca vāyoḥ pakvāśayasya ca | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> jarāyunā mukhe cchanne kaṇṭhe ca kaphaveṣṭite | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> niśvāsocchvāsa< | ||
| + | gacchati | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | < | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> bhāvitāḥ pūrvvadeheṣu satataṃ śāstrabuddhayaḥ | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | xml: | ||
| + | </ | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </lg> | ||
| - | <l xml: | ||
| - | <label xml: | ||
| - | < | ||
| - | | ||
| - | < | ||
| - | | ||
| - | n=" | ||
| - | </l> | ||
| - | <ab corresp="# | ||
| - | <list type=" | ||
| - | <item corresp="# | ||
| - | conjunct consonant after <foreign xml: | ||
| - | followed by <foreign xml: | ||
| - | like <foreign xml: | ||
| - | similar to <foreign xml: | ||
| - | witness L, which at least make good sense.</ | ||
| - | </ | ||
| - | </ab> | ||
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| + | < | ||
| + | </lg> | ||
| - | <p xml: | + | <lg xml: |
| </ | </ | ||
| Line 1182: | Line 988: | ||
| <head xml: | <head xml: | ||
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> athāto garbbhāvakrāntiṃ śārīraṃ vyākhyāsyāmaḥ || </l> |
| - | < | + | <trailer xml: |
| - | athāto garbbhāvakrāntiṃ śārīraṃ vyākhyāsyāmaḥ || </l> | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| + | < | ||
| + | </lg> | ||
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> saumyaṃ śukram ārttavam āgneyam itareṣām apy atra bhūtānāṃ sānnidhyam |
| - | < | + | |
| - | saumyaṃ śukram ārttavam āgneyam itareṣām apy atra bhūtānāṃ sānnidhyam | + | |
| - | aṇunā viśeṣeṇa parasparopakārāt parasparānupraveśāc ca || < | + | </l> |
| - | n=" | + | <trailer xml: |
| - | </l> | + | </lg> |
| - | <ab corresp="# | ||
| - | <list type=" | ||
| - | <item corresp="# | ||
| - | the dental <foreign xml: | ||
| - | xml: | ||
| - | emend to the retroflex for grammar and sense. In | ||
| - | < | ||
| - | phrase, <foreign xml: | ||
| - | retroflex in the witnesses K and N, so the emendation is | ||
| - | certain.</ | ||
| - | </ | ||
| - | </ab> | ||
| - | <l xml: | ||
| - | <label xml: | ||
| - | < | ||
| - | tatra dampatyoḥ samprayoge tejaḥ śarīrād vāyus samīrayati | tatra | ||
| - | tejonila< | ||
| - | saṃsṛjyate cārttavena | tato ' | ||
| - | anuprapadyate | kṣettrajñaś cetayitā spraṣṭā ghrātā draṣṭā śrotā rasayitā | ||
| - | puruṣo gantā sākṣī dhātā vaktā yaḥ ko 'sāv ādya āyur ity evam ādibhiḥ | ||
| - | paryāyavācakair nnāmabhir abhidhīyate | daivasaṃyogād akṣayo 'vyayo ' | ||
| - | bhūtātmā satvarajastamobhir ddevāsurair aparaiś ca saha bhāvair vvāyunā | ||
| - | preryamāṇo garbbhāśayam anupraviśati || </l> | ||
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> tatra dampatyoḥ samprayoge tejaḥ śarīrād vāyus samīrayati | tatra |
| - | | + | tejonila<pc> </pc>sannipātāc chukraṃ cyutaṃ yonim abhiprapadyate | |
| - | tatra śukrabāhulyāt pumān ārttavabāhulyāt strī sāmyād ubhayor napuṃsakaṃ || </l> | + | |
| + | anuprapadyate | kṣettrajñaś cetayitā spraṣṭā ghrātā draṣṭā śrotā | ||
| + | rasayitā puruṣo gantā sākṣī dhātā vaktā yaḥ ko 'sāv ādya āyur ity evam | ||
| + | ādibhiḥ paryāyavācakair nnāmabhir abhidhīyate | daivasaṃyogād akṣayo | ||
| + | 'vyayo ' | ||
| + | bhāvair vvāyunā preryamāṇo garbbhāśayam anupraviśati | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </lg> | ||
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> tatra śukrabāhulyāt pumān ārttavabāhulyāt strī sāmyād ubhayor napuṃsakaṃ |
| - | <caesura/> | + | || </ |
| - | tatra ṛtudvādaśarātraṃ bhavati |</l> | + | < |
| + | </lg> | ||
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> tatra ṛtudvādaśarātraṃ bhavati |</l> |
| - | < | + | <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.3.6ab]</trailer> |
| - | tatra prathame divase | + | </lg> |
| - | | + | |
| - | | + | |
| - | tṛtīye 'py evam asampūrṇṇo 'ṅgo ' | + | |
| - | pariharet | na ca pravarttati raktabījaṃ pradiṣṭaṃ guṇakaraṃ bhavati | yathā | + | |
| - | nadyām †pratisrotasi<damage extent=" | + | |
| - | na pratinivarttate | tadvad bījaṃ draṣṭavyan | tasmāt trirātran niyamavantīm | + | |
| - | pariharet | tatra ṛtudvādaśarātran dṛṣṭvānārttavā bhavati || </l> | + | |
| - | <ab corresp="#SS.3.3.6.1" type=" | + | <lg xml:id=" |
| - | <list type=" | + | <l> tatra prathame divase ṛtumatyāṃ maithunagamanam anāyuṣyam puṃso bhavati |
| - | <item corresp="#SS.3.5.6.1-n1" | + | |<anchor xml:id=" |
| - | > | + | saprasavato vipadyate | †dvitīye <damage extent="4" |
| - | needs to be read as a separate sentence because of the gender | + | vipadyate† | tṛtīye 'py evam asampūrṇṇo 'ṅgo ' |
| - | difference with <foreign | + | trirātram pariharet | na ca pravarttati raktabījaṃ pradiṣṭaṃ guṇakaraṃ |
| - | (n.).</item> | + | bhavati | yathā nadyām †pratisrotasi<damage extent="4" |
| - | </list> | + | />ci†dravyaṃ pratikṣiptaṃ na pratinivarttate | tadvad bījaṃ draṣṭavyan | |
| - | </ab> | + | tasmāt trirātran niyamavantīm pariharet | tatra ṛtudvādaśarātran |
| + | dṛṣṭvānārttavā | ||
| + | <trailer | ||
| + | </lg> | ||
| - | <l xml: | ||
| - | <label xml: | ||
| - | < | ||
| - | | ||
| - | <l xml: | ||
| - | <label xml: | ||
| - | < | ||
| - | | ||
| - | < | ||
| - | dine vyatīte niyamaṃ saṃkucaty ambujaṃ yathā | | ||
| - | < | ||
| - | | ||
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> adṛṣṭārttavās tā eke bhāṣante || </ |
| - | <caesura/> | + | < |
| - | | + | </lg> |
| - | < | + | |
| - | | + | |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> bhavati cātra || |
| - | < | + | < |
| - | sphuradbhujakucaśroṇinābhyūru< | + | dine vyatīte niyamaṃ saṃkucaty ambujaṃ yathā | |
| - | < | + | < |
| - | harṣautsukyaparāṃś caiva vidyād | + | |
| + | <trailer xml: | ||
| + | </lg> | ||
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> pīnaprasannavadanām praklinnātmamukhadvijāṃ | |
| - | <caesura/> | + | < |
| - | | + | |
| - | < | + | < |
| - | | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> sphuradbhujakucaśroṇinābhyūru< |
| - | | + | < |
| - | tad varṣād dvādaśāt kāle varttamānam asṛk punaḥ | + | harṣautsukyaparāṃś caiva vidyād ṛtumatīṃ striyam |
| - | < | + | <trailer xml: |
| - | jarāpakvaśarīrāṇām pañcāśād | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> māsenopacitaṃ kāle dhamanībhyāṃ yad āgataṃ || |
| - | <caesura/> | + | < |
| - | | + | |
| - | < | + | < |
| - | | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> tad varṣād dvādaśāt kāle varttamānam asṛk punaḥ | |
| - | <caesura/> | + | < |
| - | tatra sadyo< | + | |
| - | > </ | + | < |
| + | </lg> | ||
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> yugmeṣu tu pumān prokto divaseṣv anyathābalā | |
| - | <caesura/> | + | < |
| - | | + | |
| - | < | + | < |
| - | | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| + | <l> tatra sadyo< | ||
| + | sakthi< | ||
| + | kharasphuraṇaṃ yonyāḥ || </ | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </lg> | ||
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| + | <l> bhavati cātra || | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </lg> | ||
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l/> |
| - | <caesura/> | + | </lg> |
| - | | + | |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l/> |
| - | <caesura/> | + | </lg> |
| - | | + | |
| - | rātrijāgaraṇaṃ śokaṃ yānārohaṇam bhayam utkaṭakāsanañ caikāntataḥ | + | |
| - | snehādikramaṃ śoṇitamokṣaṇañ cākāle na seveta |<anchor n=" | + | |
| - | /></l> | + | |
| - | <ab corresp="#SS.3.3.16" type=" | + | <lg xml:id=" |
| - | <list type=" | + | <l> prasekaḥ sadanañ cāpi garbbhiṇyā liṅgam ucyate || </l> |
| - | <item corresp="# | + | <trailer |
| - | xml: | + | </lg> |
| - | | + | |
| - | and <foreign xml: | + | |
| - | </list> | + | |
| - | </ab> | + | |
| - | <l xml: | + | |
| + | | ||
| + | rātrijāgaraṇaṃ śokaṃ yānārohaṇam bhayam utkaṭakāsanañ caikāntataḥ | ||
| + | snehādikramaṃ śoṇitamokṣaṇañ cākāle na seveta |< | ||
| + | | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </lg> | ||
| - | <l xml: | ||
| - | <label xml: | ||
| - | < | ||
| - | tatra prathame māse kalalañ jāyate || | ||
| - | < | ||
| - | | ||
| - | granthir yadi pumān | strī cet peśī | napuṃsakaṃ ced arbbudam bhavati || | ||
| - | < | ||
| - | | ||
| - | sarvvāṅgapratyaṅgavibhāgaś ca sūkṣmo bhavati || | ||
| - | < | ||
| - | | ||
| - | < | ||
| - | | ||
| - | garbbhahṛdapravyaktibhāvāc cetanādhātur abhivyakto <anchor n=" | ||
| - | /> | kasmāt | tatsthānatvād | garbbhaś caturthe māse abhiprāyam | ||
| - | indriyārtheṣu karoti |<anchor n=" | ||
| - | nimittāny ācakṣate | dvauhṛdayavimānanāt kubjakūniṃ ṣaṇḍam vāmanavikṛtākṣam | ||
| - | anakṣam vā nārī sutañ janayati | tasmāt sā yad icchet tat tasmai dāpayet | | ||
| - | labdhadauhṛdā hi vīryavantaṃ cirāyuṣañ janayati || </l> | ||
| - | <ab corresp="# | ||
| - | <list type=" | ||
| - | <item corresp="# | ||
| - | <foreign xml: | ||
| - | xml: | ||
| - | vulgate. MS H, our only witness to the Nepalese version at this | ||
| - | point, is badly damaged here and while it looks as if the akṣara is | ||
| - | <foreign xml: | ||
| - | vertical line after the character has been destroyed. The damaged | ||
| - | portion may have supported the word <foreign xml: | ||
| - | > | ||
| - | <item corresp="# | ||
| - | between <foreign xml: | ||
| - | xml: | ||
| - | </ | ||
| - | </ab> | ||
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l/> |
| - | <caesura/> | + | </lg> |
| - | | + | |
| - | < | + | |
| - | | + | |
| - | < | + | |
| - | | + | |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> tatra prathame māse kalalañ jāyate || |
| - | < | + | |
| - | samprāptadauhṛdā putram prajāyeta guṇānvitaṃ | + | dvitīye śoṇitoṣṇānilaiḥ pacyamāno mahābhūtānāṃ saṃjāto ghanañ jāyate | |
| - | < | + | granthir yadi pumān | strī cet peśī | napuṃsakaṃ ced arbbudam bhavati || |
| - | alabdhadauhṛdā garbbhe labhate | + | |
| - | /></l> | + | tṛtīye hastapādaśirasām pañca piṭakā abhinirvarttante |
| + | | ||
| + | | ||
| + | caturthe sarvvāṅgapratyaṅgavibhāgaś ca pravyakto bhavati || | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | garbbhahṛdapravyaktibhāvāc cetanādhātur abhivyakto < | ||
| + | xml: | ||
| + | māse abhiprāyam indriyārtheṣu karoti | ||
| + | dvihṛdayā ca nārī bhavati nimittāny ācakṣate | dvauhṛdayavimānanāt | ||
| + | kubjakūniṃ ṣaṇḍam vāmanavikṛtākṣam anakṣam vā nārī sutañ janayati | | ||
| + | tasmāt sā yad icchet tat tasmai dāpayet | labdhadauhṛdā hi vīryavantaṃ | ||
| + | cirāyuṣañ janayati || </l> | ||
| + | | ||
| + | | ||
| - | <ab corresp="# | ||
| - | <list type=" | ||
| - | <item corresp="# | ||
| - | <foreign xml: | ||
| - | because of symmetry with the second half of the verse.</ | ||
| - | </ | ||
| - | </ab> | ||
| - | <l xml: | ||
| - | <label xml: | ||
| - | < | ||
| - | | ||
| - | < | ||
| - | | ||
| - | <l xml: | ||
| - | <label xml: | ||
| - | < | ||
| - | | ||
| - | < | ||
| - | | ||
| - | /></ | ||
| - | <ab corresp="#SS.3.3.22" type=" | + | <lg xml:id=" |
| - | <list type=" | + | <l> bhavati cātra || |
| - | <item corresp="# | + | <caesura/> |
| - | | + | |
| - | | + | |
| - | </list> | + | garbbhābādhabhayāt tāṃs tām bhiṣag āhṛtya dāpayet || </l> |
| - | </ab> | + | |
| + | </lg> | ||
| - | <l xml: | + | |
| - | <label xml: | + | |
| - | <caesura/> | + | < |
| - | | + | |
| - | < | + | |
| - | | + | <trailer |
| + | </lg> | ||
| - | <l xml: | ||
| - | <label xml: | ||
| - | < | ||
| - | | ||
| - | < | ||
| - | | ||
| - | < | ||
| - | | ||
| - | <l xml: | ||
| - | <label xml: | ||
| - | < | ||
| - | | ||
| - | < | ||
| - | | ||
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> yeṣu yeṣv indriyārtheṣu dauhṛde yā vimānitā | |
| - | <caesura/> | + | < |
| - | | + | |
| + | < | ||
| + | </lg> | ||
| - | <l xml: | + | |
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </lg> | ||
| - | <l xml: | ||
| - | <l xml: | ||
| - | <label xml: | ||
| - | < | ||
| - | ato ' | ||
| - | < | ||
| - | | ||
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> dukūlapaṭṭa< |
| - | | + | < |
| - | | + | alaṅkāraiṣiṇam putraṃ lalitaṃ sā prasūyate |
| - | < | + | <trailer xml: |
| - | yathā tathā daivayogād dauhṛdañ janayed dhṛdi | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> āśrame saṃyatātmānaṃ dharmmaśīlaṃ prajāyate | |
| - | < | + | < |
| - | pañcame manaḥ pratibuddhataram bhavati || ṣaṣṭhe buddhiḥ | + | devatāpratimāyāṃ tu prasūte harṣadopamam |
| - | | + | < |
| - | || nairṛtabhāgadheyatvāt tato balim māṃsodanaṃ bhāgadheyan tasmai dāpayet || | + | darśane vyāḍajātīnāṃ hiṃsāśīlaṃ prajāyate || </l> |
| - | navamadaśamaikādaśadvādaśānām anyatamasmiñ jāyate | ato ' | + | |
| - | | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> godhāmāṃsāśinī putraṃ suṣupsur mmāraṇātmakaṃ || |
| - | < | + | < |
| - | mātus tu khalu rasavahāyān nābhyāṃ garbbhanāḍī pratibaddhā bhavati | sāsya | + | gavāṃ māṃsena balinaṃ sarvvakleśasahaṃ sutaṃ |
| - | mātur āhārarasavīryam abhyavaharati || tenopasnehenābhivṛddhir asya bhavati | + | < |
| - | | asañjātāṅgavibhāgam api niḥṣekāt prabhṛti sarvvaśarīrānusāriṇīnāṃ | + | </lg> |
| - | | + | |
| - | n="SS.3.3.31-n1"/> | + | |
| - | </l> | + | |
| - | <ab corresp="#SS.3.3.31" type=" | + | <lg xml:id=" |
| - | <list type=" | + | <l> māhiṣe daurhṛdāc chūraṃ raktākṣaṃ lomaśaṃ sutaṃ || </l> |
| - | | + | <trailer |
| - | <foreign | + | </lg> |
| - | following the sense of the passage and the vulgate reading.</item> | + | |
| - | </list> | + | |
| - | </ab> | + | |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l/> |
| - | <caesura/> | + | </lg> |
| - | | + | |
| - | tanmūlatvāt || pradhānendriyāṇāṃ hṛdayam iti kṛtavīryaḥ buddher manasaś ca | + | |
| - | sthānaṃ || nābhir iti pārāśaryas tato varddhate dehadehinaḥ prāṇaḥ | | + | |
| - | pāṇipādam iti mārkkaṇḍeyas tanmūlatvāc ceṣṭāyāḥ | garbbhasya śarīram iti | + | |
| - | subhūtigautamas tatra nibandhatvāt sarvvagātrasambhavasya | tat tu na samyak | + | |
| - | | sarvvāṇy aṅgapratyaṅgāni yugapat sambhavanti | kāle garbbhasya sūkṣmatvān | + | |
| - | nopalabhyante | vaṃśāṅkuravac cūtaphalavac ca | tad yathā cūtaphale vipakve | + | |
| - | keśara< | + | |
| - | kālaprakarṣāt tāny eva taruṇe nopalabhyante sūkṣmatvāt | teṣāṃ sūkṣmāṇāṃ | + | |
| - | keśarādīnām pravyaktaṃ kālaḥ karoti | etenaiva vaṃśāṅkuro vyākhyātaḥ | evaṃ | + | |
| - | garbbhasya tāruṇye sarvveṣv aṅgapratyaṅgeṣu satsv api saukṣmyād anupalabdhis | + | |
| - | tāny eva kālaprakarṣāt pravyaktāni bhavanti | pūrvvottarakālayogo nāstīti | + | |
| - | kevalan tu saukṣmyān nābhivyajyante | yathākālaṃ pravyaktāni bhavanti | + | |
| - | |<anchor n=" | + | |
| - | <ab corresp="#SS.3.3.32" | + | <lg xml:id=" |
| - | <list type=" | + | <l/> |
| - | <item corresp="# | + | </lg> |
| - | which are not present in the vulgate, paraphrase the preceding | + | |
| - | sentence and may be a gloss.</ | + | |
| - | </list> | + | |
| - | </ab> | + | |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> ato ' |
| - | < | + | < |
| - | tatra pitṛjamātṛja< | + | |
| - | lakṣaṇāni vakṣyāmaḥ || tatra keśaśmaśru< | + | |
| - | > </ | + | </lg> |
| - | pitṛjāni || māṃsaśoṇitamedomajjā< | + | |
| - | > </pc>yakṛtplīhāntragudaprabhṛtīni mṛdūni mātṛjāni | śarīropacayo | + | |
| - | | + | |
| - | sukhaduḥkhādikaṃ cātmanaḥ | satvajāny uttaratra vakṣyāmaḥ | vīryam ārogyam | + | |
| - | balaṃ varṇṇo medhā ca sātmyajaṃ || </l> | + | |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> karmmaṇā coditañ jantor bbhavitavyam punar bbhavet | |
| - | <caesura/> | + | < |
| - | tatra yasyā dakṣiṇe stane prāk payaso darśanaṃ dakṣiṇakukṣimahatvañ ca | + | |
| - | pūrvvadakṣiṇaṃ sakthi utkarṣayati bāhulyāc ca punnāmadheyeṣu dravyeṣu | + | < |
| - | dauhṛdam abhidhyāyati svapne copalabhate padmotpalakumudāmrāmrātakādīni | + | </lg> |
| - | punnāmany eva vā prasannamukhavarṇṇā ca bhavetāṃ brūyāt putram iyam | + | |
| - | prajanayiṣyatīti | tadviparyaye kanyāṃ | yasyāḥ pārśvadvayam avanatam | + | |
| - | purastān nirggatam udaraṃ prāgabhihitañ ca lakṣaṇan tasyāḥ napuṃsakam iti | + | |
| - | vidyāt | yasyā madhye nimno droṇīprabhūtam udaraṃ sā yugmaṃ prasūyata iti || </l> | + | |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> pañcame manaḥ pratibuddhataram |
| - | < | + | |
| - | bhavati | + | |
| - | < | + | dāpayet || navamadaśamaikādaśadvādaśānām anyatamasmiñ jāyate |
| - | devatābrāhmaṇaparāḥ śucyo hitamitāśanāḥ |<anchor n="SS.3.3.35-n1"/> | + | ' |
| - | | + | |
| - | mahāguṇāḥ prasūyante viparītās tu nirgguṇāḥ || </l> | + | </lg> |
| - | <ab corresp="#SS.3.3.35" type=" | + | <lg xml:id=" |
| - | <list type=" | + | <l> mātus tu khalu rasavahāyān nābhyāṃ garbbhanāḍī pratibaddhā bhavati | |
| - | <item corresp="#SS.3.3.35-n1" | + | |
| - | xml: | + | asya bhavati | asañjātāṅgavibhāgam api niḥṣekāt prabhṛti |
| - | < | + | sarvvaśarīrānusāriṇīnāṃ rasavahānāṃ tiryaggatīnān dhamanīnām upasnehena |
| - | > | + | jīvayati ||<anchor xml:id=" |
| - | < | + | </l> |
| - | xml: | + | <trailer |
| - | </list> | + | </lg> |
| - | </ab> | + | |
| - | <l xml: | ||
| - | <label xml: | ||
| - | < | ||
| - | | ||
| - | < | ||
| - | | ||
| - | < | ||
| - | te vai garbbhasya vijñeyā dharmmādharmmanimittajāḥ ||</ | ||
| - | | + | |
| + | <lg xml: | ||
| + | | ||
| + | tanmūlatvāt || pradhānendriyāṇāṃ hṛdayam iti kṛtavīryaḥ buddher manasaś | ||
| + | ca sthānaṃ || nābhir iti pārāśaryas tato varddhate dehadehinaḥ prāṇaḥ | | ||
| + | pāṇipādam iti mārkkaṇḍeyas tanmūlatvāc ceṣṭāyāḥ | garbbhasya śarīram iti | ||
| + | subhūtigautamas tatra nibandhatvāt sarvvagātrasambhavasya | tat tu na | ||
| + | samyak | sarvvāṇy aṅgapratyaṅgāni yugapat sambhavanti | kāle garbbhasya | ||
| + | sūkṣmatvān nopalabhyante | vaṃśāṅkuravac cūtaphalavac ca | tad yathā | ||
| + | cūtaphale vipakve keśara< | ||
| + | pṛthag dṛśyante kālaprakarṣāt tāny eva taruṇe nopalabhyante sūkṣmatvāt | | ||
| + | teṣāṃ sūkṣmāṇāṃ keśarādīnām pravyaktaṃ kālaḥ karoti | etenaiva | ||
| + | vaṃśāṅkuro vyākhyātaḥ | evaṃ garbbhasya tāruṇye sarvveṣv aṅgapratyaṅgeṣu | ||
| + | satsv api saukṣmyād anupalabdhis tāny eva kālaprakarṣāt pravyaktāni | ||
| + | bhavanti | pūrvvottarakālayogo nāstīti kevalan tu saukṣmyān | ||
| + | nābhivyajyante | yathākālaṃ pravyaktāni bhavanti |< | ||
| + | | ||
| + | <trailer | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> tatra pitṛjamātṛja< | ||
| + | lakṣaṇāni vakṣyāmaḥ || tatra keśaśmaśru< | ||
| + | > </ | ||
| + | pitṛjāni || māṃsaśoṇitamedomajjā< | ||
| + | > </ | ||
| + | balavṛddhir vvarṇṇasthitihāniś ca rasajāni | indriyāṇi jñānam āyuḥ | ||
| + | sukhaduḥkhādikaṃ cātmanaḥ | satvajāny uttaratra vakṣyāmaḥ | vīryam | ||
| + | ārogyam balaṃ varṇṇo medhā ca sātmyajaṃ || </ | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> tatra yasyā dakṣiṇe stane prāk payaso darśanaṃ dakṣiṇakukṣimahatvañ ca | ||
| + | pūrvvadakṣiṇaṃ sakthi utkarṣayati bāhulyāc ca punnāmadheyeṣu dravyeṣu | ||
| + | dauhṛdam abhidhyāyati svapne copalabhate padmotpalakumudāmrāmrātakādīni | ||
| + | punnāmany eva vā prasannamukhavarṇṇā ca bhavetāṃ brūyāt putram iyam | ||
| + | prajanayiṣyatīti | tadviparyaye kanyāṃ | yasyāḥ pārśvadvayam avanatam | ||
| + | purastān nirggatam udaraṃ prāgabhihitañ ca lakṣaṇan tasyāḥ napuṃsakam | ||
| + | iti vidyāt | yasyā madhye nimno droṇīprabhūtam udaraṃ sā yugmaṃ | ||
| + | prasūyata iti || </ | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> bhavati cātra || | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> aṅgapratyaṅganirvṛttiḥ svabhāvād eva jāyate | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | te vai garbbhasya vijñeyā dharmmādharmmanimittajāḥ ||</ | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> iti śārīratṛtīyo ' | ||
| + | </lg> | ||
| </ | </ | ||
| Line 1590: | Line 1343: | ||
| 5-333.</ | 5-333.</ | ||
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> athāto garbhavyākaraṇaṃ śārīraṃ vyākhyāsyāmaḥ || </l> |
| - | < | + | <trailer xml: |
| - | athāto garbhavyākaraṇaṃ śārīraṃ vyākhyāsyāmaḥ || </l> | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| + | < | ||
| + | </lg> | ||
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> agnīṣomo vāyuḥ sattvaṃ rajas tamaḥ pañcendriyāṇi bhūtātmā manaś ceti |
| - | < | + | |
| - | agnīṣomo vāyuḥ sattvaṃ rajas tamaḥ pañcendriyāṇi bhūtātmā manaś ceti prāṇāḥ | + | </ |
| - | | + | <trailer |
| - | </l> | + | </lg> |
| - | <ab corresp="# | + | |
| - | <list type=" | + | |
| - | <item corresp="# | + | |
| - | discusses the word <foreign xml: | + | |
| - | not present in the vulgate. See MS Cambridge Add.2491, f.34r.</item> | + | |
| - | </list> | + | |
| - | </ab> | + | |
| - | <l xml: | ||
| - | <label xml: | ||
| - | < | ||
| - | tasya khalu śukraśoṇitasyābhipacyamānasya kṣīrasyeva hi santānikāḥ sapta | ||
| - | tvaco bhavanti || tāsāṃ prathamāvabhāsinī nāma yā sarvvavarṇṇān avabhāsayati | ||
| - | | pañcavidhāñ ca cchāyām prakāśayati | sā vrīher aṣṭādaśabhāgapramāṇā | | ||
| - | dvitīyā lohitā nāma ṣoḍaśabhāgapramāṇā | tṛtīyā śvetā dvādaśabhāgapramāṇā | | ||
| - | carurthī tāmrāṣṭabhāgapramāṇā | pañcamī vedanī nāma pañcabhāgapramāṇā | | ||
| - | ṣaṣṭhī rohiṇī nāma vrīhipramāṇā | saptamī śukradharā nāma vrīhidvayapramāṇā | ||
| - | || yato vakṣyaty udare " | ||
| - | |<anchor n=" | ||
| - | </l> | ||
| - | <ab corresp="# | ||
| - | <list type=" | ||
| - | <item corresp="# | ||
| - | < | ||
| - | </ | ||
| - | </ab> | ||
| - | <l xml: | + | |
| - | <label xml: | + | |
| - | <caesura/> | + | tvaco bhavanti || tāsāṃ prathamāvabhāsinī nāma yā sarvvavarṇṇān |
| - | | + | avabhāsayati | pañcavidhāñ ca cchāyām prakāśayati | sā vrīher |
| + | aṣṭādaśabhāgapramāṇā | dvitīyā lohitā nāma ṣoḍaśabhāgapramāṇā | tṛtīyā | ||
| + | śvetā dvādaśabhāgapramāṇā | carurthī tāmrāṣṭabhāgapramāṇā | pañcamī | ||
| + | vedanī nāma pañcabhāgapramāṇā | ṣaṣṭhī rohiṇī nāma vrīhipramāṇā | | ||
| + | saptamī śukradharā nāma vrīhidvayapramāṇā || yato vakṣyaty udare | ||
| + | " | ||
| + | | ||
| + | </l> | ||
| + | < | ||
| + | </lg> | ||
| - | <l xml: | ||
| - | <label xml: | ||
| - | < | ||
| - | | ||
| - | < | ||
| - | | ||
| - | < | ||
| - | | ||
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> kalāḥ khalv api sapta sambhavanti dhātvāntarāśayamaryādāḥ || </ |
| - | <caesura/> | + | < |
| - | | + | </lg> |
| - | < | + | |
| - | | + | |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> ślokau || |
| - | < | + | < |
| - | tāsāṃ prathamā māṃsadhārā nāma | tasyā māṃse | + | yathā hi sāraḥ kāṣṭheṣu chidyamāneṣu dṛśyate | |
| - | navanavapratānāni bhavanti | + | < |
| - | n="SS.3.4.8-n2"/></l> | + | tathā hi dhātur mmāṃseṣu cchidyamāneṣu dṛśyate |
| + | | ||
| + | | ||
| - | <ab corresp="#SS.3.4.8" type=" | + | <lg xml:id=" |
| - | <list type=" | + | <l> snāyubhiś ca praticchannān santatāṃś ca jarāyuṇā | |
| - | <item corresp="# | + | <caesura/> |
| - | xml: | + | śleṣmaṇā veṣṭitāṃś cāpi kalābhāgān vidur bbudhāḥ || </l> |
| - | and in the < | + | <trailer |
| - | | + | </lg> |
| - | </list> | + | |
| - | <list type=" | + | |
| - | <item corresp="# | + | |
| - | xml: | + | |
| - | in the light of the of the <foreign xml: | + | |
| - | | + | |
| - | | + | |
| - | </ab> | + | |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml:lang="en">cf. 1938 ed. 3.4.9</label> | + | <l> tāsāṃ prathamā māṃsadhārā nāma | tasyā māṃse sirāsnāyudhamanīsrotasāṃ |
| - | | + | navanavapratānāni bhavanti ||< |
| - | | + | xml: |
| - | <caesura/> | + | <trailer xml: |
| - | | + | </lg> |
| - | | + | |
| - | bhūmau paṅkodakasthāni tathā māṃse sirādayaḥ || </l> | + | |
| - | <l xml: | ||
| - | <label xml: | ||
| - | < | ||
| - | | ||
| - | sirāsu ca yakṛtplīhnoś ca bhavati || </l> | ||
| - | <l xml: | ||
| - | <label xml: | ||
| - | < | ||
| - | | ||
| - | < | ||
| - | | ||
| - | < | ||
| - | | ||
| - | <l xml: | ||
| - | <label xml: | ||
| - | < | ||
| - | | ||
| - | mahatsu cāntar mmajjā ca bhavati || </l> | ||
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> bhavati cātra || |
| - | < | + | < |
| - | bhavati cātra || | + | yathā bisamṛṇālāni vivarddhante samantataḥ | |
| - | < | + | < |
| - | sthūlāsthiṣu viśeṣeṇa majjā tv abhyantarāśritaḥ | | + | bhūmau paṅkodakasthāni tathā māṃse sirādayaḥ |
| - | < | + | <trailer xml: |
| - | athetareṣu sarvveṣu saraktaṃ meda ucyate | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> dvitīyā raktadharā nāma māṃsasyābhyantaratas tasyāḥ śoṇitam viśeṣataḥ |
| - | <caesura/> | + | sirāsu ca yakṛtplīhnoś ca bhavati || </ |
| - | | + | < |
| - | bhavati || </l> | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> bhavati cātra || |
| - | < | + | < |
| - | bhavati cātra || | + | vṛkṣād yathā |
| - | < | + | < |
| - | snehābhyakte | + | māṃsād evaṃ kṣatāt kṣipraṃ śoṇitaṃ sampravartate |
| - | < | + | <trailer xml: |
| - | sandhayaḥ | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> tṛtīyā medodharā nāma medas tu khalu sarvvabhūtānām udareṣv asthiṣu ca |
| - | <caesura/> | + | mahatsu cāntar mmajjā ca bhavati || </ |
| - | | + | < |
| - | pakvāśayopasthitaṃ dhārayati | koṣṭham vibhajati pakvāśayasthā || </l> | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> bhavati cātra || |
| - | < | + | < |
| - | bhavati cātra || | + | sthūlāsthiṣu viśeṣeṇa majjā tv abhyantarāśritaḥ |
| - | < | + | < |
| - | yakṛt samantāt koṣṭhañ ca tathāntrāṇi samāśritā | | + | athetareṣu sarvveṣu saraktaṃ meda ucyate |
| - | < | + | <trailer xml:lang="en"> |
| - | | + | </lg> |
| - | </l> | + | |
| - | <ab corresp="#SS.3.4.17" type=" | + | <lg xml:id=" |
| - | <list type=" | + | <l> caturthī śleṣmadharā nāma yā sarva<pc> </pc>sandhiṣu sarvvaprāṇabhṛtām |
| - | | + | |
| - | feminine singular, with the vulgate, for <foreign>kalā</ | + | <trailer xml: |
| - | its qualifiers because of sense, because other passages describe | + | </lg> |
| - | single < | + | |
| - | <foreign>vibhajate</ | + | |
| - | would break the metre.</item> | + | |
| - | </list> | + | |
| - | </ab> | + | |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> bhavati cātra || |
| - | <caesura/> | + | < |
| - | | + | |
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | </lg> | ||
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> pañcamī purīṣadharā nāma yā caturvvidham apy annam āmāśayāt pracyutam |
| - | <caesura/> | + | pakvāśayopasthitaṃ dhārayati | koṣṭham vibhajati pakvāśayasthā || </ |
| - | | + | < |
| - | < | + | </lg> |
| - | | + | |
| - | < | + | |
| - | taj jīryati yathākālaṃ śoṣitam pittatejasā || </l> | + | |
| - | <l xml: | + | |
| - | <label xml: | + | |
| - | <caesura/> | + | < |
| - | | + | |
| - | ||</l> | + | < |
| + | | ||
| + | | ||
| + | </l> | ||
| + | < | ||
| + | </lg> | ||
| - | <l xml: | ||
| - | <label xml: | ||
| - | < | ||
| - | | ||
| - | < | ||
| - | | ||
| - | < | ||
| - | | ||
| - | <l xml: | ||
| - | <label xml: | ||
| - | < | ||
| - | | ||
| - | < | ||
| - | | ||
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| + | <l> ṣaṣṭhī pittadharā nāma yā caturvvidham aśitapītakhāditalīḍham iti pacati | ||
| + | || </ | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </lg> | ||
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> bhavati cātra || |
| - | < | + | < |
| - | gṛhītagarbbhāṇām ārttavavahānāṃ srotasāṃ vartmāṇy uparuddhāni garbheṇa | + | aśitaṃ khāditaṃ pītaṃ līḍhaṃ yat koṣṭhagataṃ || |
| - | bhavanti | tasmād gṛhītagarbbhāṇām ārttavaṃ na tu dṛśyate | + | < |
| - | | + | taj jīryati yathākālaṃ |
| - | corddhvatarabhāgam āgatam payodharāv abhiprapadyate | + | |
| - | | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> saptamī śukradharā nāma yā sarvvaprāṇināṃ sarvvaśarīravyāpinī bhavati |
| - | <caesura/> | + | ||</ |
| - | | + | < |
| - | śoṇitakiṭṭaprabhavaḥ uṇḍukaḥ || </l> | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> bhavati cātra || |
| - | < | + | < |
| - | bhavati cātra || | + | yathā payasi sarppis tu guḍaś cekṣurase yathā | |
| - | < | + | < |
| - | asṛjaḥ | + | śarīreṣu tathā śukraṃ nṛṇām vidyād bhiṣagvaraḥ |
| - | < | + | <trailer xml: |
| - | taṃ pacyamānaṃ pittena vātaś cāpy anudhāvati | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> dvyaṅgule dakṣiṇe pārśve bastidvārasya cāpy avāṅ |
| - | < | + | < |
| - | tato 'syāntrāṇi jāyante gudaṃ bastiś ca dehinaḥ | + | mūtrasrotas tataḥ śukraṃ puruṣasya pravarttate |
| - | < | + | <trailer |
| - | tatrāsya mathyamānasya dhāmyamānasya rukmavat | + | </lg> |
| - | | + | |
| - | <ab corresp="# | + | |
| - | <list type=" | + | |
| - | <item corresp="# | + | |
| - | <foreign xml: | + | |
| - | <foreign xml: | + | |
| - | have been corrected by a scribe. <foreign xml: | + | |
| - | > | + | |
| - | > | + | |
| - | (Edgerton, < | + | |
| - | </list> | + | |
| - | </ab> | + | |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l/> |
| - | <caesura/> | + | </lg> |
| - | | + | |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| + | <l> gṛhītagarbbhāṇām ārttavavahānāṃ srotasāṃ vartmāṇy uparuddhāni garbheṇa | ||
| + | bhavanti | tasmād gṛhītagarbbhāṇām ārttavaṃ na tu dṛśyate | tatas tad | ||
| + | adhaḥpratihatagaty ūrddhvabhāgam upari copacīyamānam udare mucyate | | ||
| + | śeṣaṃ corddhvatarabhāgam āgatam payodharāv abhiprapadyate | tasmād | ||
| + | garbbhiṇyaḥ pīnonnatapayodharā bhavanti || </ | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </lg> | ||
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| + | <l> yakṛtplīhānau śoṇitajau | śoṇitaphenaprabhavaḥ phupphusaḥ | | ||
| + | śoṇitakiṭṭaprabhavaḥ uṇḍukaḥ || </ | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </lg> | ||
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| + | <l> bhavati cātra || | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | taṃ pacyamānaṃ pittena vātaś cāpy anudhāvati || </ | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </lg> | ||
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| + | <l> tato ' | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | xml: | ||
| + | </ | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </lg> | ||
| - | <l xml: | ||
| - | <label xml: | ||
| - | < | ||
| - | | ||
| - | tadviśeṣeṇa cetanāsthānam uktam || tasmiṃs tamasāvṛte sarvvaprāṇinaḥ | ||
| - | svapanti || </l> | ||
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| + | <l> jantoḥ saṃjāyate jihvā yayā vedayate rasān || </ | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </lg> | ||
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l/> |
| - | <caesura/> | + | </lg> |
| - | | + | |
| - | nispṛśati | tatra yadā saṃjñāvahāni srotānsi tamobhūyiṣṭhaḥ śleṣmā | + | |
| - | pratipadyate tadā tāmasī nāma nidrā bhavaty | anavabodhinī sā pralayakāle | | + | |
| - | tamobhūyiṣṭhānām ahaḥsu ca niśāsu bhavati | rajobhūyiṣṭhānām animittaṃ | | + | |
| - | sattvabhūyiṣṭhānām ardharātre | kṣīṇaśleṣmaṇām anilabahulānām manobhighātāc | + | |
| - | ca vaikārikī || </l> | + | |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l/> |
| - | <caesura/> | + | </lg> |
| - | | + | |
| - | < | + | |
| - | | + | |
| - | < | + | |
| - | | + | |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l/> |
| - | <caesura/> | + | </lg> |
| - | | + | |
| - | < | + | |
| - | | + | |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l/> |
| - | <caesura/> | + | </lg> |
| - | | + | |
| - | < | + | |
| - | | + | |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> śoṇitakaphaprasādajaṃ hṛdayaṃ | yadāśrayā hi dhamanyaḥ prāṇavahās |
| - | <caesura/> | + | tadviśeṣeṇa cetanāsthānam uktam || tasmiṃs tamasāvṛte sarvvaprāṇinaḥ |
| - | | + | svapanti || </ |
| - | < | + | < |
| - | | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l/> |
| - | <caesura/> | + | </lg> |
| - | | + | |
| - | pratiṣiddhaṃ bāla< | + | |
| - | > </ | + | |
| - | > </ | + | |
| - | medomārutakapharasakṣīṇānāṃ muhūrttam praśaṃsanti | rātrāv api khalu | + | |
| - | jāgaritavatāṃ jāgaraṇakālārddhan divā svapet | vikṛtis tu divāsvapno nāma | | + | |
| - | tatra svapatām adharmmaḥ sarvvadoṣaprakopaś ca tatprakopāt | + | |
| - | kāsaśvāsapratiśyāyaśirogauravāṅgamarddārocakāgnidaurvvalyāni bhavanti | | + | |
| - | rātrāv api khalu jāgaritavatān tannimittās ta eva doṣāḥ prādur bhavanti || </l> | + | |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> nidrān tu vaiṣṇavīṃ pāpmānam upadiśanti | sā svabhāvataḥ sarvvaprāṇino |
| - | < | + | nispṛśati |
| - | | + | |
| - | < | + | pralayakāle | tamobhūyiṣṭhānām ahaḥsu |
| - | tasmān na jāgṛyād rātrau divāsvapnañ | + | |
| - | < | + | kṣīṇaśleṣmaṇām anilabahulānām manobhighātāc ca vaikārikī |
| - | jñātvā doṣakarāv etau budhaḥ svapnaṃ mitañ caret || </l> | + | <trailer xml: |
| + | </lg> | ||
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> bhavanti cātra || |
| - | < | + | < |
| - | tathā hy arogaḥ sumanā balavarṇṇānvito bhṛśaṃ | + | hṛdayañ cetanāsthānam uktaṃ suśruta dehinām | |
| - | < | + | < |
| - | nātisthūlakṛśaḥ śrīmān naro jīvet samāśataṃ | + | tamobhibhūte tasmiṃs tu nidrā viśati dehinaḥ |
| + | <trailer xml: | ||
| + | </lg> | ||
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> nidrāhetus tamaḥ sattvaṃ bodhane hetur ucyate | |
| - | <caesura/> | + | < |
| - | | + | |
| - | < | + | < |
| - | | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| + | <l> pūrvvadehānubhūtāṃs tu bhūtātmā svapiti prabhuḥ || | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </lg> | ||
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> karaṇānāṃ tu vaiguṇye tamasābhipravarttite | |
| - | <caesura/> | + | < |
| - | | + | |
| - | < | + | < |
| - | | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <l xml: | + | <l> sarvvarttuṣu ca divāsvapnaḥ pratiṣiddho ' |
| - | <l xml:id="SS.3.4.45"/> | + | api pratiṣiddhaṃ bāla< |
| - | <l xml: | + | > |
| + | > </ | ||
| + | abhuktavatāṃ medomārutakapharasakṣīṇānāṃ muhūrttam praśaṃsanti | rātrāv | ||
| + | api khalu jāgaritavatāṃ jāgaraṇakālārddhan divā svapet | vikṛtis tu | ||
| + | divāsvapno nāma | tatra svapatām adharmmaḥ sarvvadoṣaprakopaś ca | ||
| + | tatprakopāt kāsaśvāsapratiśyāyaśirogauravāṅgamarddārocakāgnidaurvvalyāni | ||
| + | bhavanti | rātrāv api khalu jāgaritavatān tannimittās ta eva doṣāḥ | ||
| + | prādur bhavanti || </ | ||
| + | < | ||
| + | </lg> | ||
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> bhavanti cātra ślokāḥ || |
| - | < | + | < |
| - | nidrātiyoge vamanaṃ hitaṃ saṃśodhanāni ca | | + | tasmān na jāgṛyād rātrau divāsvapnañ |
| - | < | + | < |
| - | laṅghanaṃ raktamokṣaś ca manovyākulanāni ca || </l> | + | jñātvā doṣakarāv etau budhaḥ svapnaṃ mitañ caret || </l> |
| + | <trailer xml: | ||
| + | </lg> | ||
| - | <l xml: | + | |
| - | <label xml: | + | |
| - | < | + | < |
| - | | + | |
| - | < | + | <trailer xml: |
| - | | + | </ |
| + | |||
| + | < | ||
| + | <l> mūrcchā pittatamaḥprāyā rajaḥpittānilād bhramaḥ | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> nidrānāśo nilāt pittān manastāpāt kṣayād api | | ||
| + | | ||
| + | abhighātāc ca bhavati pratyanīkaiḥ sa śāmyati || </ | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | < | ||
| + | </ | ||
| + | <lg xml: | ||
| + | < | ||
| + | </ | ||
| + | <lg xml: | ||
| + | < | ||
| + | </ | ||
| + | <lg xml: | ||
| + | < | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> nidrātiyoge vamanaṃ hitaṃ saṃśodhanāni ca | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | < | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> indriyārtheṣv asaṃvittir jjṛmbhanaṃ gauravaṃ klamaḥ | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | xml: | ||
| + | </ | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </lg> | ||
| - | <l xml: | ||
| - | <label xml: | ||
| - | < | ||
| - | | ||
| - | < | ||
| - | | ||
| - | n=" | ||
| - | </l> | ||
| - | <ab corresp="# | ||
| - | <list type=" | ||
| - | <item corresp="# | ||
| - | additional six verses at this point that do not appear in witness H. | ||
| - | Or they may be a scribal omission by a saut du même au même by the | ||
| - | scribe of witness H from the word <foreign xml: | ||
| - | > | ||
| - | end of 55. The sense of these verses does not fit well in the | ||
| - | context; in the eleventh--twelfth centuries the commentators | ||
| - | Gayadāsa and Ḍalhaṇa recorded doubts about their inclusion. Further | ||
| - | evidence from manuscripts that transmit early readings may clarify | ||
| - | this issue.</ | ||
| - | </ | ||
| - | </ab> | ||
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <l xml: | + | <l/> |
| - | <l xml: | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | < |
| - | <l xml: | + | <l/> |
| - | <l xml: | + | </lg> |
| + | < | ||
| + | <l/> | ||
| + | </lg> | ||
| + | < | ||
| + | <l/> | ||
| + | </lg> | ||
| + | < | ||
| + | <l/> | ||
| + | </lg> | ||
| + | < | ||
| + | < | ||
| + | </lg> | ||
| Line 2036: | Line 1775: | ||
| <!-- SS.3.4.56 appears above, after 3.4.40 --> | <!-- SS.3.4.56 appears above, after 3.4.40 --> | ||
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> garbhasya khalu rasaguṇanimittān mātur āhāranimittāc ca parivṛddhir |
| - | < | + | |
| - | garbhasya khalu rasaguṇanimittān mātur āhāranimittāc ca parivṛddhir | + | </ |
| - | || < | + | <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.4.57]</trailer> |
| - | </l> | + | </lg> |
| - | <ab corresp="# | + | |
| - | <list type="Emendation"> | + | |
| - | <item corresp="# | + | |
| - | <foreign xml: | + | |
| - | xml: | + | |
| - | sandhi.</ | + | |
| - | | + | |
| - | </ab> | + | |
| - | <l xml: | ||
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| + | < | ||
| + | </lg> | ||
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l/> |
| - | <caesura/> | + | </lg> |
| - | | + | |
| - | < | + | |
| - | | + | |
| - | < | + | |
| - | | + | |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> bhavati cātra || |
| - | < | + | < |
| - | | + | dṛṣṭiś ca romakūpāś ca varddhante na kadācana | |
| - | < | + | < |
| - | svabhāvam prakṛtiṅ kṛtvā nakhakeśāv iti sthitiḥ | + | dhruvāṇy etāni marttyānām iti dhanvantarer mmataṃ |
| + | <trailer xml: | ||
| + | </lg> | ||
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> śarīre kṣīyamāṇe 'pi varddhete dvāv imau sadā | |
| - | <caesura/> | + | < |
| - | | + | |
| + | < | ||
| + | </lg> | ||
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> tisraḥ prakṛtayo bhavanti vātapittakaphanimittāḥ || </ |
| - | <caesura/> | + | < |
| - | | + | </lg> |
| - | < | + | |
| - | | + | |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> śuklaśoṇitasaṃyoge yo doṣas tūtkaṭo bhavet | |
| - | <caesura/> | + | < |
| - | tatra vātaprakṛtir jāgarūkaḥ śītadveṣī durbhagasteno ' | + | |
| - | gāndharvvaḥ sphuṭitacaraṇo rūkṣālpakeśasmaśruḥ kaṭhinakrodhī dantakhādī | + | < |
| - | alpabalo ' | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> tatra vātaprakṛtir jāgarūkaḥ śītadveṣī durbhagasteno 'nāryo matsaro |
| - | <caesura/> | + | gāndharvvaḥ sphuṭitacaraṇo rūkṣālpakeśasmaśruḥ kaṭhinakrodhī dantakhādī |
| - | | + | alpabalo ' |
| - | < | + | <trailer |
| - | | + | </lg> |
| - | < | + | |
| - | | + | |
| - | < | + | |
| - | | + | |
| - | < | + | |
| - | | + | |
| - | <ab corresp="#SS.3.4.65" type=" | + | <lg xml:id=" |
| - | <list type="Emendation"> | + | <l met="puṣpitāgrā"> |
| - | <item corresp="#SS.3.4.65-n1" | + | <caesura/> |
| - | <foreign xml: | + | |
| - | | + | <caesura/> |
| - | </list> | + | kṛṣaparuṣo dhamanītataḥ pralāpī | |
| - | </ab> | + | |
| + | drutagatir aṭano ' | ||
| + | | ||
| + | | ||
| + | | ||
| + | </lg> | ||
| - | <l met=" | ||
| - | <label xml: | ||
| - | < | ||
| - | | ||
| - | < | ||
| - | | ||
| - | < | ||
| - | | ||
| - | < | ||
| - | | ||
| - | <l xml: | ||
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml:lang="en">cf. 1938 ed. 3.4.68</label> | + | <l met="svāgatā"> |
| - | < | + | |
| - | pittaprakṛtis tu svedanaḥ śītasaho durggandhī pītaḥ kālo vā | śithilāṅgas | + | mandadantadhanasañcayamitraḥ || |
| - | | + | |
| - | uṣṇadveṣī kṣiprakrodhaprasādaśīlo madhyamāyuś ca bhavati | + | kiñcid eva vilapaty anibaddhaṃ |
| + | < | ||
| + | mārutaprakṛtir eṣa manuṣyaḥ || </l> | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </lg> | ||
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l/> |
| - | <caesura/> | + | </lg> |
| - | | + | |
| - | < | + | |
| - | | + | |
| - | < | + | |
| - | | + | |
| - | < | + | |
| - | | + | |
| - | < | + | |
| - | | + | |
| - | <l met=" | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> pittaprakṛtis tu svedanaḥ śītasaho durggandhī pītaḥ kālo vā | |
| - | <caesura/> | + | śithilāṅgas tāmranakhanayanatālujihvauṣṭhapādapāṇitalo durbhago |
| - | na bhayāt praṇamet praṇateṣu mṛduḥ | + | valīpalitasṛṣṭo bahubhug uṣṇadveṣī kṣiprakrodhaprasādaśīlo madhyamāyuś |
| - | < | + | ca bhavati || </ |
| - | | + | < |
| - | < | + | </lg> |
| - | | + | |
| - | < | + | |
| - | sa bhaved iha pittakṛtaprakṛtiḥ || </l> | + | |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| + | <l met=" | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </lg> | ||
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml:lang="en">cf. 1938 ed. 3.4.72</ | + | <l met="toṭaka"> |
| - | < | + | < |
| - | śleṣmaprakṛtis tu dūrvvendīvaranistriṃśārddrāriṣṭakaśarakāṇḍānām | + | praṇateṣu ca sāntvanadānaruciḥ | |
| - | anyatamavarṇaḥ subhagaḥ priyadarśano madhurapriyaḥ | kṛtajño dhṛtimān | + | < |
| - | | + | |
| + | < | ||
| + | sa bhaved iha pittakṛtaprakṛtiḥ | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </lg> | ||
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l/> |
| - | <caesura/> | + | </lg> |
| - | | + | |
| - | < | + | |
| - | | + | |
| - | < | + | |
| - | | + | |
| - | < | + | |
| - | | + | |
| - | <ab corresp="#SS.3.4.73" type=" | + | <lg xml:id=" |
| - | <list type=" | + | <l> śleṣmaprakṛtis tu dūrvvendīvaranistriṃśārddrāriṣṭakaśarakāṇḍānām |
| - | <item corresp="# | + | anyatamavarṇaḥ subhagaḥ priyadarśano madhurapriyaḥ | kṛtajño dhṛtimān |
| - | < | + | |
| - | xml: | + | <trailer |
| - | toyadāṃś ca ||</foreign> and < | + | </lg> |
| - | | + | |
| - | savihaṅgamālāṃs toyāśayān paśyati toyadāṃś ca | + | |
| - | ||</ | + | |
| - | </list> | + | |
| - | </ab> | + | |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| + | <l met=" | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | /></ | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </lg> | ||
| - | <l xml: | ||
| - | <label xml: | ||
| - | < | ||
| - | | ||
| - | < | ||
| - | | ||
| - | < | ||
| - | | ||
| - | < | ||
| - | | ||
| - | <l xml: | ||
| - | <l xml: | ||
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml:lang="en"> | + | <l met="toṭaka"/> |
| - | <caesura/> | + | </lg> |
| - | | + | |
| - | < | + | |
| - | | + | |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> dṛḍhaśāstramatiḥ sthiramitramanāḥ |
| - | < | + | |
| - | prakopo vānyatobhāvaḥ kṣayo vā nopajāyate | + | parigaṇya cirāc ca dadāti bahu | |
| - | | + | |
| - | prakṛtīnāṃ svabhāvena jñāyante tu gatāyuṣaḥ || </l> | + | pariniṣṭhitavākyapadaḥ satataṃ |
| + | < | ||
| + | gurumānakaraś ca kaphaprakṛtiḥ || </l> | ||
| + | <trailer xml:lang="en"> | ||
| + | </lg> | ||
| - | <ab corresp="#SS.3.4.78" type=" | + | <lg xml:id=" |
| - | <list type=" | + | <l/> |
| - | <item corresp="#SS.3.4.78-n1" | + | </lg> |
| - | reading <foreign xml: | + | <lg xml:id=" |
| - | read <foreign xml: | + | <l/> |
| - | sense. </item> | + | </lg> |
| - | </list> | + | |
| - | </ab> | + | |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> dṛśyate prakṛtau rūpaṃ yadā doṣadvayasya tu || |
| - | < | + | < |
| - | | + | saṃsarggan taṃ vijānīyāt saṃsarggas trividhaś ca yaḥ || </ |
| - | < | + | <trailer |
| - | | + | </lg> |
| - | + | ||
| - | <ab corresp="# | + | |
| - | <list type=" | + | |
| - | <item corresp="# | + | |
| - | H, < | + | |
| - | intransative use of the former is not clearly attested.</item> | + | |
| - | </list> | + | |
| - | </ab> | + | |
| - | | + | |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml:lang="en"> | + | <l> prakopo vānyatobhāvaḥ kṣayo vā nopajāyate |< |
| - | < | + | < |
| - | | + | |
| - | < | + | <trailer xml: |
| - | | + | </lg> |
| - | | + | |
| - | | + | |
| - | <caesura/> | + | |
| - | śucir atha cirajīvī nābhasaḥ khair mmahadbhiḥ || </l> | + | |
| - | <l xml: | ||
| - | <label xml: | ||
| - | < | ||
| - | | ||
| - | < | ||
| - | | ||
| - | <l xml: | ||
| - | <label xml: | ||
| - | < | ||
| - | | ||
| - | < | ||
| - | | ||
| - | <l xml: | + | |
| - | <label xml: | + | |
| - | <caesura/> | + | < |
| - | | + | |
| - | < | + | |
| - | | + | <trailer |
| + | </lg> | ||
| - | <l xml: | ||
| - | <label xml: | ||
| - | < | ||
| - | | ||
| - | < | ||
| - | | ||
| - | <l xml: | ||
| - | <label xml: | ||
| - | < | ||
| - | | ||
| - | < | ||
| - | | ||
| - | <l xml: | ||
| - | <label xml: | ||
| - | < | ||
| - | | ||
| - | < | ||
| - | | ||
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> prakṛtir iha narāṇāṃ bhautikī kecid āhuḥ |
| - | < | + | |
| - | vrahmacaryavratajapaṃ homādhyayanasevinaṃ | | + | pavanadahanatoyaiḥ kīrttitās tās tu tisraḥ | |
| - | < | + | |
| - | jñānavijñānasampannam ṛṣisatvaṃ vidur naraṃ | + | sthiravipulaśarīraḥ pārthivaś cet kṣamāvān |
| + | < | ||
| + | śucir atha cirajīvī nābhasaḥ khair mmahadbhiḥ | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </lg> | ||
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> śaucam āstikyam abhyāso vedeṣu gurupūjanam | |
| - | <caesura/> | + | < |
| - | | + | |
| - | < | + | < |
| - | | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> śauryam ājñā mahābhāgyaṃ satataṃ śāstrabuddhitā | |
| - | <caesura/> | + | < |
| - | | + | |
| - | < | + | < |
| - | | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> sahiṣṇutatā śītasevā paiṅgalyaṃ harikeśatā | |
| - | < | + | < |
| - | bhṛśamātmastavaś cāpi rākṣasaṃ | + | priyodakatvañ ca tathā vāruṇaṅ |
| - | <caesura/> | + | <trailer xml: |
| - | utsṛṣṭācāratā raukṣṇyaṃ sāhasapriyatā tathā ||</l> | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> madhyasthatā sahiṣṇutvam arthasyāgamasañcayau | |
| - | <caesura/> | + | < |
| - | | + | |
| - | < | + | < |
| - | | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> gandhamālyapriyatvañ ca nṛtyavāditrakāmatā | |
| - | <caesura/> | + | < |
| - | | + | |
| - | < | + | < |
| - | | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> prāptakārī dṛḍhotthāno dhṛtimān smṛtimāñ chuciḥ | |
| - | <caesura/> | + | < |
| - | | + | |
| + | < | ||
| + | </lg> | ||
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> brahmacaryavratajapahomādhyayanasevinam | |
| - | <caesura/> | + | < |
| - | | + | |
| - | < | + | < |
| - | | + | </lg> |
| - | < | + | |
| - | | + | |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> saptaite sāttvikāḥ kāyā rājasāṃs tu nibodha me |</ |
| - | <caesura/> | + | <l> aiśvaryavantaṃ raudrañ ca śūraṃ caṇḍam asūyakam | </ |
| - | | + | < |
| - | < | + | </lg> |
| - | | + | |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> ekāśinaṃ tv aupadhikam āsuraṃ sattvam īdṛśaṃ || |
| - | <caesura/> | + | < |
| - | | + | |
| - | < | + | < |
| - | | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> bhṛśam ātmastavaś cāpi rākṣasaṃ kāyalakṣaṇaṃ || |
| - | <caesura/> | + | < |
| - | | + | |
| - | < | + | < |
| - | | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> strīlaulupatvaṃ nairllajjyaṃ paiśāco guṇasaṅgrahaḥ || |
| - | < | + | < |
| - | ity ete trividhāḥ kāyāḥ proktā vairājasādayaḥ | | + | |
| - | < | + | < |
| - | vijñāya kāyaprakṛtim anurūpāṃ kriyāṃ cared iti || </l> | + | </ |
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | | ||
| + | | ||
| + | asamvibhāgam alasan duḥśīlamasūcakam | </ | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> laulupañ cāpy adātāraṃ pretasatvam vidur nnaram ||</ | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> prabuddhakāmām asevī vā jasrāsāhāra eva ca | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> durmedhastvaṃ mandatā ca svapna maithunanityatā | | ||
| + | | ||
| + | nirākaṣṇutā śūcā vijñeyāḥ | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> anavasthitatā maurkhyaṃ bhīrutvaṃ toyakāmatā || | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </lg> | ||
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| + | <l> satvabudhāṅgahīnaḥ syād āhāre kevale rataḥ | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </lg> | ||
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> ity ete trividhāḥ kāyāḥ proktā vairājasādayaḥ | |
| - | <caesura/> | + | < |
| - | | + | |
| + | < | ||
| + | | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l/> | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | < | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </lg> | ||
| </ | </ | ||
| Line 2396: | Line 2117: | ||
| NAK 5-333, waiting for full critical attention.</ | NAK 5-333, waiting for full critical attention.</ | ||
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> athātaḥ śarīravyākaraṇaṃ śārīram vyākhyāsyāmaḥ || </l> |
| - | < | + | <trailer xml: |
| - | athātaḥ śarīravyākaraṇaṃ śārīram vyākhyāsyāmaḥ || </l> | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| + | < | ||
| + | </lg> | ||
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> śukraśoṇitaṅ garbhāsayastham āmaprakṛtivikārasammūrcchito garbha ity |
| - | < | + | |
| - | śukraśoṇitaṅ garbhāsayastham āmaprakṛtivikārasammūrcchito garbha ity ucyate | + | |
| - | | + | |
| - | | + | |
| - | | + | |
| - | | + | <trailer xml: |
| + | </lg> | ||
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> ataḥ param pratyaṅgāni vakṣyante | |
| - | < | + | mastakodarapṛṣṭhanābhilalāṭanāsācivukagrīvā ity ete ekaikāḥ || |
| - | ataḥ param pratyaṅgāni vakṣyante | | + | karṇṇanetrabhrū vā ca |
| - | mastakodarapṛṣṭhanābhilalāṭanāsācivukagrīvā ity ete ekaikāḥ || | + | sagaṇḍakakṣastanavaṃkṣyaṇavṛṣaṇapārśvasphikjānukurpparavāhuprabhṛtayo |
| - | karṇṇanetrabhrū vā ca | + | |
| - | sagaṇḍakakṣastanavaṃkṣyaṇavṛṣaṇapārśvasphikjānukurpparavāhuprabhṛtayo dve | + | < |
| - | | + | |
| - | < | + | |
| - | | + | <trailer xml: |
| - | || </l> | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| + | < | ||
| + | </lg> | ||
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| + | < | ||
| + | </lg> | ||
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| + | < | ||
| + | </lg> | ||
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> āśayās tu vātapittaśleṣmāmapakvāgnisūtrāṇāṃ sapta | strīṇāṃ garbhāśayo |
| - | < | + | ' |
| - | āśayās tu vātapittaśleṣmāmapakvāgnisūtrāṇāṃ sapta | strīṇāṃ garbhāśayo | + | <trailer xml: |
| - | ' | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> sārddhatrivyāyāmāny antrāṇi puṃṣāṃ strīṇām arddhavyāyāmahīnāni | </l> |
| - | < | + | <trailer xml: |
| - | sārddhatrivyāyāmāny antrāṇi puṃṣāṃ strīṇām arddhavyāyāmahīnāni | </l> | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> śravaṇanayanavadanaghrāṇagudameḍhrāṇi nava srotānsi narāṇām vahir |
| - | < | + | |
| - | śravaṇanayanavadanaghrāṇagudameḍhrāṇi nava srotānsi narāṇām vahir mmukhāni | + | |
| - | | + | <trailer xml: |
| - | | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> ṣoḍaśa kaṇḍarās tāsāñ catasraḥ pādayos tāvanta eva hastagrīvāpṛṣṭheṣu | |
| - | < | + | tatra hastapādagatānāṅ kaṇḍarāṇāṃ nava nava prarohā |
| - | ṣoḍaśa kaṇḍarās tāsāñ catasraḥ pādayos tāvanta eva hastagrīvāpṛṣṭheṣu | | + | |
| - | tatra hastapādagatānāṅ kaṇḍarāṇāṃ nava nava prarohā grīvāhṛdayanivandhanīnām | + | |
| - | | + | <trailer xml: |
| + | </lg> | ||
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> māṃsasirāsnā yvasthidhamannījālāni praty ekaṃ catvāri tāni |
| - | < | + | maṇivandhanagulphasaṃśritāni | yair vagākṣitam idaṃ śarītaṃ | </l> |
| - | māṃsasirāsnā yvasthidhamannījālāni praty ekaṃ catvāri tāni | + | <trailer xml: |
| - | maṇivandhanagulphasaṃśritāni | yair vagākṣitam idaṃ śarītaṃ | </l> | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> ṣaṭ kūrccās te hastapādagrīvāmeḍhreṣu | </l> |
| - | < | + | <trailer xml: |
| - | ṣaṭ kūrccās te hastapādagrīvāmeḍhreṣu | </l> | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> mahatyo māṃsarajjavals catasraḥ peśīnivandhanārtham pṛṣṭhavaṃśam |
| - | < | + | |
| - | mahatyo māṃsarajjavals catasraḥ peśīnivandhanārtham pṛṣṭhavaṃśam ubhayato | + | <trailer xml: |
| - | | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> sapta sīmanyas tatra vibhaktāḥ śirasi pañca jihvāśepasorekaikās tāḥ |
| - | < | + | parihartavyāḥ śastreṇa | </l> |
| - | sapta sīmanyas tatra vibhaktāḥ śirasi pañca jihvāśepasorekaikās tāḥ | + | <trailer xml: |
| - | parihartavyāḥ śastreṇa | </l> | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> caturddaśās saṃhatās teṣāṃ trayo gulphajānuvaṃkṣaṇeṣu | etenetarasakthi |
| - | < | + | vāhu ca vyākhyātau | trikaśirasorekaikaḥ | </l> |
| - | caturddaśās saṃhatās teṣāṃ trayo gulphajānuvaṃkṣaṇeṣu | etenetarasakthi | + | <trailer xml: |
| - | vāhu ca vyākhyātau | trikaśirasorekaikaḥ | </l> | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> caturddaśaiva sīmantāḥ | yair mmuktaḥ saṃhātās te khalv akadaśaikeṣāṃ | </l> |
| - | < | + | <trailer xml: |
| - | caturddaśaiva sīmantāḥ | yair mmuktaḥ saṃhātās te khalv akadaśaikeṣāṃ | </l> | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> trīṇi ṣaṣṭyā śatāny asthām iti vedavādino ' |
| - | < | + | |
| - | trīṇi ṣaṣṭyā śatāny asthām iti vedavādino ' | + | |
| - | | + | |
| - | | + | <trailer xml: |
| - | n=" | + | </lg> |
| - | <ab corresp="# | ||
| - | <list type=" | ||
| - | <item corresp="# | ||
| - | discussion of this passage (Hoernle 1907: 218--219).</ | ||
| - | </ | ||
| - | </ab> | ||
| - | <l xml: | ||
| - | <label xml: | ||
| - | < | ||
| - | | ||
| - | talakūrccagulphasaṃśritāni | daśa pārṣṇyām ekaṃ jaṅghāyāṃ dve jānuny ekam | ||
| - | ekam ūrūbhyāṃ | triṃśad evam ekasmin sakthini bhavanti | etena itarasakthi | ||
| - | vāhu vyākhyātau || śroṇyām pañca | teṣāṃ gudabhaganitamveṣu catvāri | ||
| - | trikasaṃśritam ekaṃ pārśve ṣaṭtriṃśad ekasmin tāvantyeva dvitīye | pṛṣṭhe | ||
| - | dvātriṃśad evāṣṭhāvurasi | dve akṣakasaṃjñe grīvāyāṃ nava kaṇṭanāḍyāṃ | ||
| - | catvāti | dve hanusaṃjñe dantā triṃśan nāsāyān trīṇy ekatāluni | ||
| - | gaṇḍakarṇṇaśaṃkheṣv ekaikaṃ ṣaṭ chirasīti | </l> | ||
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> ekaikasyāṃ pādāṅgulyāṃ trīṇi triṇi tāni pañcadaśa |
| - | < | + | talakūrccagulphasaṃśritāni | daśa pārṣṇyām ekaṃ jaṅghāyāṃ dve jānuny |
| - | tān etān asthīni paṃcavidhāni bhavanti | + | ekam ekam ūrūbhyāṃ |
| - | kapālarūcakataruṇavalayanalakasaṃjñāni bhavanti | + | |
| - | | + | catvāri trikasaṃśritam ekaṃ pārśve ṣaṭtriṃśad ekasmin tāvantyeva dvitīye |
| - | ghrāṇakaṇṭhakarṇṇākṣikūṭeṣu taruṇāni | pādahastagrīvāpṛṣṭheṣu valayāni | + | | pṛṣṭhe dvātriṃśad evāṣṭhāvurasi |
| + | kaṇṭanāḍyāṃ catvāti | dve hanusaṃjñe dantā triṃśan nāsāyān trīṇy | ||
| + | ekatāluni gaṇḍakarṇṇaśaṃkheṣv ekaikaṃ | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </lg> | ||
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> tān etān asthīni paṃcavidhāni bhavanti || tad yathā || |
| - | <caesura/> | + | kapālarūcakataruṇavalayanalakasaṃjñāni bhavanti | teṣāṃ |
| - | | + | jānurpparanitamvāḥ sagaṇḍutālumadhyaśiraḥ su kapālāni | daśanās tu |
| - | < | + | rucakāḥ | ghrāṇakaṇṭhakarṇṇākṣikūṭeṣu taruṇāni | pādahastagrīvāpṛṣṭheṣu |
| - | | + | valayāni | </ |
| - | < | + | < |
| - | evam asthīni jantūnāṃ śarīran dhriyate tu taiḥ || </l> | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> bhavati cātra || |
| - | < | + | < |
| - | tasmāc ciravinaṣṭe 'pi tvagmāṃse tu śarīriṇāṃ | + | yathā hi sāro vṛkṣasya tiṣṭhaty abhyantarāśritaḥ |
| - | < | + | < |
| - | | + | evam asthīni |
| + | <trailer xml: | ||
| + | </lg> | ||
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> tasmāc ciravinaṣṭe 'pi tvagmāṃse tu śarīriṇāṃ | |
| - | <caesura/> | + | < |
| - | | + | |
| - | < | + | < |
| - | | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> māṃsāny atra nibaddhāni sirābhiḥ snāyubhis tathā | |
| - | <caesura/> | + | < |
| - | | + | |
| + | < | ||
| + | </lg> | ||
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| + | <l> sandhayo dvividhāś ceṣṭāvantaḥ sthirāś ca | </ | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </lg> | ||
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l/> |
| - | <caesura/> | + | </lg> |
| - | | + | |
| - | grīvā yāṃty urddhan tryāśītiḥ | ekaikasyān tu pādāṅgulyāṃ trayas trayaḥ | | + | |
| - | dvāvaṅguṣṭhe te caturddaśagulphajānuvaṃkṣyaṇeṣṭhekaikaḥ saptadaśaikasmin | + | |
| - | sakthini bhavanti | etena itarasakthi vāhu ca vyākhyātau || trayaḥ | + | |
| - | kaṭīkapāleṣu caturvviṃśatiḥ pṛṣṭhavaṃśe | tāvantya eva pārśvayoḥ | | + | |
| - | aṣṭāvūrasi | tāvantya eva grīvāyān tu yaḥ kaṇṭhanāṇḍyāṃ hṛdayaklomāsa nāḍīṣv | + | |
| - | aṣṭādaśatāsvevanibaddhā | dantaparimāṇā dantamūleṣv ekaikaḥ | kākalake | + | |
| - | nāsāyāñ caikkekaḥ | dvau dvauvartmmamaṇḍala yor nnetrāśritau | | + | |
| - | gaṇḍakarṇṇaśaṃkheṣv ekaikaḥ | dvau hanusaṃdhī dvāvupariṣṭād bhuvau śaṃkhayoś | + | |
| - | ca pañca śiraḥ kapāleṣv eko mūrddhri | </l> | + | |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> saṃkhyātās tu dve śate daśottare teṣāṃ śākhā aṣṭaṣaṣṭir ekonaṣaṣṭiḥ |
| - | < | + | koṣṭhe grīvā yāṃty urddhan tryāśītiḥ | ekaikasyān tu pādāṅgulyāṃ trayas |
| - | ta ete saṃdhayoṣṭavidhā bhavanti | tad yathā | | + | trayaḥ | dvāvaṅguṣṭhe te caturddaśagulphajānuvaṃkṣyaṇeṣṭhekaikaḥ |
| - | korodūkhalasāmudgaprataratūnasīvanī vāyasatuṇḍamaṇḍalaśaṃkhāvartāḥ | teṣām | + | |
| - | aṅgulimaṇivandhagulphajānukūrppareṣu korāḥ saṃdhayaḥ | kakṣavaṃkṣaṇadaśaneṣū | + | vyākhyātau |
| - | | + | eva pārśvayoḥ | aṣṭāvūrasi | tāvantya eva grīvāyān tu yaḥ kaṇṭhanāṇḍyāṃ |
| - | | + | hṛdayaklomāsa nāḍīṣv aṣṭādaśatāsvevanibaddhā | dantaparimāṇā dantamūleṣv |
| - | | + | ekaikaḥ | kākalake |
| - | | + | nnetrāśritau | gaṇḍakarṇṇaśaṃkheṣv ekaikaḥ | dvau hanusaṃdhī |
| - | vyākhyātāḥ || </l> | + | dvāvupariṣṭād bhuvau śaṃkhayoś ca pañca śiraḥ kapāleṣv eko mūrddhri |
| + | <trailer xml: | ||
| + | </lg> | ||
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> ta ete saṃdhayoṣṭavidhā bhavanti |
| - | < | + | |
| - | | + | teṣām aṅgulimaṇivandhagulphajānukūrppareṣu korāḥ |
| - | < | + | kakṣavaṃkṣaṇadaśaneṣū dūkhalasaṃjñā | aṃsam pīṭhagudabhaganitamveṣu |
| - | asnthāṃ tu saṃdhayo hy ete kevalaṃ parikīrtitāḥ | | + | sāmudrāḥ | grīvāpṛṣṭhavaṃśeṣu pratarāḥ | śiraḥ kaṭīkapāleṣu tūna sīvanī |
| - | < | + | saṃjñāḥ | hanvorūbhayatas tu vāyasa tuṇḍāḥ | |
| - | peśīsnāyusirāṇān tu sandhisaṃkhyān na vidyate | + | kaṇṭhahṛdayanetravartmmaklomanāḍīṣu maṇḍalasaṃjñāḥ | srotaśṛṅgāṭakeṣu |
| + | śaṃkhāvartāḥ || teṣāṃ | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </lg> | ||
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> bhavati cātra || |
| - | < | + | < |
| - | nava snāyu śatāni bhavanti | teṣāṃ śākhāsu ṣaṭ chatāni | dve śate triṃśac | + | asnthāṃ tu saṃdhayo hy ete kevalaṃ parikīrtitāḥ | |
| - | ca koṣṭhe grīvāyāṃ pratyurdhvaṃ saptatiḥ | ekaikasyāṃ pādāṅgulyāṃ | + | < |
| - | | + | peśīsnāyusirāṇān tu sandhisaṃkhyān na vidyate |
| - | | + | |
| - | evam ekasmin sakchini bhavanti | etena itarasakthi vahū vyākhyātau || ṣaṣṭiḥ | + | </lg> |
| - | | + | |
| - | | + | |
| - | | mahāsnāyuṣu kaṇḍareti saṃjñā || </l> | + | |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> nava snāyu śatāni |
| - | < | + | triṃśac ca koṣṭhe grīvāyāṃ pratyurdhvaṃ saptatiḥ | ekaikasyāṃ |
| - | bhavanti | + | pādāṅgulyāṃ ṣaṭnicitāni triṃśac ca | tāvatya eva talakūrccagulpheṣu |
| - | < | + | tāvatya eva jaṅghāyāṃ | daśa jānuni | catvāriṃśadūrvvāḥ | daśavaṃkṣaṇe | |
| - | pratānavanti vṛtāni susirāṇi pṛthūni ca || </l> | + | pañcāśat chatam evam ekasmin sakchini bhavanti |
| + | vyākhyātau || ṣaṣṭiḥ kaṭyāḥ | ||
| + | triṃśat | ṣaṭtriṃśad grīvāyāṃ | mūrddhri catustriṃśat | eva | ||
| + | navasnāyuśatāni vyākhyātāni bhavanti | mahāsnāyuṣu kaṇḍareti saṃjñā | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </lg> | ||
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> bhavanti cātra ślokāḥ || caturvvidhāni snāyūni nāsateṣān nibodha me | |
| - | < | + | < |
| - | pratānavanti | + | pratānavanti |
| - | < | + | <trailer xml: |
| - | | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> pratānavanti śākhāsu sarvvasaṃdhiṣu cāpy atha | |
| - | <caesura/> | + | < |
| - | | + | |
| - | < | + | < |
| - | | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> āmapakvāsayānteṣu susirāṇi pṛthūni ca | |
| - | <caesura/> | + | < |
| - | naur yathā phalakās tīrṇṇā vandhanair vahubhir yutāḥ | | + | |
| - | < | + | < |
| - | | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> naur yathā phalakās tīrṇṇā vandhanair vahubhir yutāḥ | |
| - | <caesura/> | + | < |
| - | eva, eva śarīresmin yāvantaḥ sandhayaḥ smṛtāḥ | | + | |
| - | < | + | < |
| - | | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> eva, eva śarīresmin yāvantaḥ sandhayaḥ smṛtāḥ | |
| - | <caesura/> | + | < |
| - | na hy asthīni na peśyo vā na sirā na ca sandhayaḥ | | + | |
| - | < | + | < |
| - | | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> na hy asthīni na peśyo vā na sirā na ca sandhayaḥ | |
| - | <caesura/> | + | < |
| - | yaḥ snāyūni vijānāni sa vāhyāsyantarāṇi ca | | + | |
| - | < | + | < |
| - | sa guḍhāṃ śalyamudvarntun dehāc chakroti mānavaḥ || </l> | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> yaḥ snāyūni vijānāni sa vāhyāsyantarāṇi ca | |
| - | < | + | < |
| - | | + | |
| - | grīvāyāṃ pratyurddhañ catvāriṃśat || ekaikasyāṃ pādāṅgulyāṃ tisrastisrastāḥ | + | |
| - | pañcadaśa | pañcadaśaprapede pādopari | kurccasanniviṣṭās tāvantya eva | | + | </lg> |
| - | daśagulphatalayoḥ | gulphajānvontare viṃśatiḥ | pañca jānini | ūrvoddaśa | | + | |
| - | vaṃkṣaṇe daśa | śatam ekasmin sakthini bhavantye na itara sakthi vāhū | + | |
| - | vyākhyātau || ekā meḍhra sevanyāṃ | apare dve vṛṣaśayoḥ | gude tisraḥ | + | |
| - | | + | |
| - | | + | |
| - | akṣakāṃ | + | |
| - | grīvāyāñ ca tasra | ekaikā galakālayoḥ | dve tāluni | jihvāyāṃ ṣaṭ | dve | + | |
| - | joṣṭhayoḥ | nāsāyāṃ dve | gaṇḍayoś catasraś catasraḥ | netrayor ddha | | + | |
| - | | + | |
| - | | + | |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| + | <l> pañca peśīśatāni tāsāñ ca catvāt iṃ śaktāni śākhāsu | koṣṭhe ṣaṣṭhiḥ | | ||
| + | grīvāyāṃ pratyurddhañ catvāriṃśat || ekaikasyāṃ pādāṅgulyāṃ | ||
| + | tisrastisrastāḥ pañcadaśa | pañcadaśaprapede pādopari | | ||
| + | kurccasanniviṣṭās tāvantya eva | daśagulphatalayoḥ | gulphajānvontare | ||
| + | viṃśatiḥ | pañca jānini | ūrvoddaśa | vaṃkṣaṇe daśa | śatam ekasmin | ||
| + | sakthini bhavantye na itara sakthi vāhū ca vyākhyātau || ekā meḍhra | ||
| + | sevanyāṃ | apare dve vṛṣaśayoḥ | gude tisraḥ | sphicoś ca pañca pañca | | ||
| + | dve basti śirasi | saptodare nābhyām ekā | pṛṣṭhorddhasaṃniviṣṭāḥ pañca | ||
| + | pañca dīrghāḥ | pārśvayor daśa | dve vakṣasi | akṣakāṃ saṃpratisamaṃtāt | ||
| + | sapta | dve hṛdyāmāsaye | ekābhyantarataḥ koṣṭhe | grīvāyāñ ca tasra | | ||
| + | ekaikā galakālayoḥ | dve tāluni | jihvāyāṃ ṣaṭ | dve joṣṭhayoḥ | nāsāyāṃ | ||
| + | dve | gaṇḍayoś catasraś catasraḥ | netrayor ddha | karṇṇayor dve | | ||
| + | catasro lalāṭe | ṣaṭ chirasīti | tāny etāni pañca peśīśatāni puṃsām | ||
| + | bhavanti | </ | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </lg> | ||
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l/> |
| - | <caesura/> | + | </lg> |
| - | | + | |
| - | yauvane tāsāṃ parivṛddhir bhavati | apatyapathe catasras tāsāṃ dve prasṛte | + | |
| - | ' | + | |
| - | śukrār bhavaḥ praveśinyaḥ | tisra eva garbhaśayyāyāṃ yatra garbhas tiṣṭhati | + | |
| - | | </l> | + | |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| + | <l> strīṇāñ caturddaśāsyadhikā | daśa tāsāṃ stanayor ekaikasmin pañca pañca | ||
| + | | yauvane tāsāṃ parivṛddhir bhavati | apatyapathe catasras tāsāṃ dve | ||
| + | prasṛte ' | ||
| + | tisraḥ śukrār bhavaḥ praveśinyaḥ | tisra eva garbhaśayyāyāṃ yatra | ||
| + | garbhas tiṣṭhati | </ | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </lg> | ||
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| + | < | ||
| + | </lg> | ||
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l/> |
| - | <caesura/> | + | </lg> |
| - | | + | |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> marmmasirādhamanīsrotasām anyatra vibhāgaḥ | </ |
| - | <caesura/> | + | < |
| - | | + | </lg> |
| - | < | + | |
| - | | + | |
| - | < | + | |
| - | | + | |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> bhavati cātra || |
| - | < | + | < |
| - | yathā rohitamatsyasya mukham bhavati rūpataḥ | + | śaṃkhanābhyo kṛtir yonis trir āvartā prakīrtitā | |
| - | < | + | < |
| - | tat sthānañ ca yathārūpaṃ | + | tasyās tṛtīye tv āvarte garbhaśayyā |
| + | <trailer xml: | ||
| + | </lg> | ||
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> yathā rohitamatsyasya mukham bhavati rūpataḥ | |
| - | <caesura/> | + | < |
| - | | + | tat sthānañ ca yathārūpaṃ garbhaśayyām vidur budhā || </ |
| - | < | + | < |
| - | sa yoniṃ yāti śirasā svabhāvāt prasavam prati || </l> | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> ābhugno ' |
| - | <caesura/> | + | < |
| - | | + | sa yoniṃ yāti śirasā svabhāvāt prasavam prati || </ |
| - | < | + | < |
| - | | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> tvakparyantasya dehasya yo 'yam aṅgaviniścayaḥ | |
| - | <caesura/> | + | < |
| - | | + | |
| - | < | + | < |
| - | | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> tasmān niḥsaṃśayaṃ jñānaṃ śalya harttābhivāñcchatā | |
| - | <caesura/> | + | < |
| - | | + | |
| - | < | + | < |
| - | | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> pratyakṣato hi yad dṛṣṭaṃ śāstradṛṣṭañ ca yad bhavet | |
| - | < | + | <caesura/> |
| - | | + | samāgatan tad ubhayam bhūyo jñānam vivarddhayet |
| - | | vibaddhaṃ muñjabalvajaiḥ pañjarastham aprakāśe deśe kothayet | samyak | + | <trailer |
| - | prakuthitañ coddhṛtyāyatadehaṃ kṛtvośīra< | + | </lg> |
| - | | + | |
| - | tvagādīn sarvvān eva bāhyābhyantarān aṅgapratyaṅgaviśeṣān yathoktān | + | |
| - | upalakṣayec cakṣuṣā ||<anchor n=" | + | |
| - | | + | |
| - | <ab corresp="# | + | |
| - | <list type=" | + | |
| - | <item corresp="# | + | |
| - | > | + | |
| - | see Oberlies (2003): 9.7.2 (p. 283).</item> | + | |
| - | </list> | + | |
| - | </ab> | + | |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> tasmāt samastagātram avihatam adīrghavyādhipīḍitaṃ puruṣam |
| - | | + | apahṛtyāpagāyāṃ | vibaddhaṃ muñjabalvajaiḥ pañjarastham aprakāśe deśe |
| - | | + | kothayet | samyak prakuthitañ coddhṛtyāyatadehaṃ kṛtvośīra< |
| - | | + | |
| - | na śakyañ cakṣuṣā draṣṭuṃ saukṣmyāsaukṣmyataraṃ viduḥ | + | śanair eva ghṛṣya tvagādīn sarvvān eva bāhyābhyantarān |
| - | <caesura/> | + | aṅgapratyaṅgaviśeṣān yathoktān upalakṣayec cakṣuṣā ||< |
| - | dṛśyate jñānacakṣurbhis tapaś cakṣurbhir eva vā || </l> | + | xml: |
| + | </l> | ||
| + | < | ||
| + | </lg> | ||
| - | <l xml: | ||
| - | <label xml: | ||
| - | < | ||
| - | | ||
| - | < | ||
| - | | ||
| - | <p xml: | + | <lg xml: |
| + | <l> ślokau || | ||
| + | < | ||
| + | na śakyañ cakṣuṣā draṣṭuṃ saukṣmyāsaukṣmyataraṃ viduḥ | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | <trailer | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> śarīre cāpi śāstre ca dṛṣṭārthas tu viśāradaḥ | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| </ | </ | ||
| Line 2775: | Line 2506: | ||
| NAK 5-333, waiting for full critical attention.</ | NAK 5-333, waiting for full critical attention.</ | ||
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> athātaḥ pratyekamarmmanirddeśaṃ śārīram vyākhyāsyāmaḥ || </l> |
| - | < | + | <trailer xml: |
| - | athātaḥ pratyekamarmmanirddeśaṃ śārīram vyākhyāsyāmaḥ || </l> | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| + | < | ||
| + | </lg> | ||
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> saptottaram marmmaśataṃ | tāni pañcavidhāni marmmāṇi bhavanti | tad |
| - | < | + | |
| - | saptottaram marmmaśataṃ | tāni pañcavidhāni marmmāṇi bhavanti | tad yathā | | + | |
| - | | + | |
| - | | + | <trailer xml: |
| - | | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> tatraikādaśa māṃsamarmmāṇi, |
| - | < | + | snāyumarmmāṇi | aṣṭāv asthimarmmāṇi | viṃśatiḥ sandhimarmmāṇīti | tad |
| - | tatraikādaśa māṃsamarmmāṇi, | + | |
| - | snāyumarmmāṇi | aṣṭāv asthimarmmāṇi | viṃśatiḥ sandhimarmmāṇīti | tad etat | + | <trailer xml: |
| - | saptottaram marmmaśataṃ || </l> | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> eṣām ekādaśaikasmin sakthini bhavanti | etenetarasakthi bāhū ca |
| - | < | + | |
| - | eṣām ekādaśaikasmin sakthini bhavanti | etenetarasakthi bāhū ca vyākhyātau | + | |
| - | | + | <trailer xml: |
| - | | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> tatra sakthimarmmāṇi | |
| - | < | + | kṣipratalahṛdayakurccakūrccaśirogulphendrabastijānuścāṇyūrvīlohitākṣāṇi |
| - | tatra sakthimarmmāṇi | | + | ciṭipañ ceti | etenetaratsakthibāhū vyākhyātau || udarorasos tu marmmāṇy |
| - | kṣipratalahṛdayakurccakūrccaśirogulphendrabastijānuścāṇyūrvīlohitākṣāṇi | + | anuvyākhyāsyāmaḥ || gudo bastir nnābhir hṛdayaṃ stanamūle stanalohite |
| - | ciṭipañ ceti | etenetaratsakthibāhū vyākhyātau || udarorasos tu marmmāṇy | + | apālāye apastambhe ceti || pṛṣṭhamarmmāṇi tu | kaṭīkataruṇa | |
| - | anuvyākhyāsyāmaḥ || gudo bastir nnābhir hṛdayaṃ stanamūle stanalohite | + | kukundaranitambe pārśvasandhibṛhatyaṃsaphalakrakanyāsau ceti || jatruṇa |
| - | apālāye apastambhe ceti || pṛṣṭhamarmmāṇi tu | kaṭīkataruṇa | | + | ūrdhvaṃ catasro dhamanyo ṣṭau mātṛkāḥ | dve kṛkāṭike | dve vidhure | dve |
| - | kukundaranitambe pārśvasandhibṛhatyaṃsaphalakrakanyāsau ceti || jatruṇa | + | phaṇe | dvāv apāṅgau | dvau śaṃkhau | dvāv āvartau | dvāv utkṣepau | ekā |
| - | ūrdhvaṃ catasro dhamanyo ṣṭau mātṛkāḥ | dve kṛkāṭike | dve vidhure | dve | + | sthapaṇī | pañca sīmantāḥ | catvāri śṛṅgāṭakānyeko ' |
| - | phaṇe | dvāv apāṅgau | dvau śaṃkhau | dvāv āvartau | dvāv utkṣepau | ekā | + | <trailer xml: |
| - | sthapaṇī | pañca sīmantāḥ | catvāri śṛṅgāṭakānyeko ' | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> tatra talahṛdayendrabastigudastanarohitāni | māṃsamarmmāṇi | nīladhamanī |
| - | < | + | |
| - | tatra talahṛdayendrabastigudastanarohitāni | māṃsamarmmāṇi | nīladhamanī | | + | śṛṅgāṭakāpāṅgasthapaṇīphaṇastanamūlāpalāpāpastambhahṛdayanābhipārśvasandhibṛhatīlohitākṣāṇy |
| - | | + | ūrvvyās sirāmarmmāṇi | ciṭipakakṣadharakurccaḥ | kūrccaśirobastikukṣāṇy |
| - | śṛṅgāṭakāpāṅgasthapaṇīphaṇastanamūlāpalāpāpastambhahṛdayanābhipārśvasandhibṛhatīlohitākṣāṇy | + | ansavidhurotkṣepāḥ snāyumarmmāṇi | kaṭīkataruṇanitambānsaphalakaśaṃkhāny |
| - | ūrvvyās sirāmarmmāṇi | ciṭipakakṣadharakurccaḥ | kūrccaśirobastikukṣāṇy | + | asthimarmmāṇi | |
| - | ansavidhurotkṣepāḥ snāyumarmmāṇi | kaṭīkataruṇanitambānsaphalakaśaṃkhāny | + | jānukurpparasīmantā' |
| - | asthimarmmāṇi | | + | |
| - | jānukurpparasīmantā' | + | <trailer xml: |
| - | sandhimarmmāṇi || </l> | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> tāny etāni marmmāṇi pañcavidhāni bhavanti || tad yathā | |
| - | < | + | |
| - | tāny etāni marmmāṇi pañcavidhāni bhavanti || tad yathā | sadyaḥprāṇaharāṇi | + | |
| - | | + | |
| - | | + | |
| - | | + | <trailer xml: |
| - | | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> bhavanti cātra || |
| - | < | + | < |
| - | bhavanti cātra || | + | |
| - | < | + | < |
| - | | + | |
| - | < | + | <trailer xml: |
| - | | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> vakṣomarmmāṇi sīmantās talaḥ kṣiprendrabastayaḥ | |
| - | < | + | < |
| - | vakṣomarmmāṇi sīmantās talaḥ kṣiprendrabastayaḥ | | + | |
| - | < | + | <trailer xml: |
| - | | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> nitambāv iti caitāni kālāntaraharāṇi tu | |
| - | < | + | < |
| - | nitambāv iti caitāni kālāntaraharāṇi tu | | + | |
| - | < | + | |
| - | | + | <trailer xml: |
| - | | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> lohitākṣaś ca jānūrvvīkurccāciṭipakurpparā | |
| - | < | + | < |
| - | lohitākṣaś ca jānūrvvīkurccāciṭipakurpparā | | + | |
| - | < | + | <trailer xml: |
| - | | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> ansānsaphalakāpāṅge< |
| - | < | + | |
| - | ansānsaphalakāpāṅge< | + | < |
| - | | + | |
| - | < | + | |
| - | | + | <trailer xml: |
| - | | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> gulphau dvau maṇibandhau dvau dve dve kurccaśirāṃsi ca | |
| - | < | + | < |
| - | gulphau dvau maṇibandhau dvau dve dve kurccaśirāṃsi ca | | + | |
| - | < | + | < |
| - | | + | |
| - | < | + | <trailer xml: |
| - | | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> marmmāṇi nāma māṃsasirāsnāyvasthisandhisannipātāḥ | teṣu svabhāvata eva |
| - | < | + | prāṇās tiṣṭhanti | marmmasv abhihatās tāṃs tān bhāvān āpadyante || </l> |
| - | marmmāṇi nāma māṃsasirāsnāyvasthisandhisannipātāḥ | teṣu svabhāvata eva | + | <trailer xml: |
| - | prāṇās tiṣṭhanti | marmmasv abhihatās tāṃs tān bhāvān āpadyante || </l> | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> tatra sadyaḥprāṇaharāṇi | āgneyāni | agniguṇeṣu kṣīṇeṣv āyuḥ kṣapayanti |
| - | < | + | |
| - | tatra sadyaḥprāṇaharāṇi | āgneyāni | agniguṇeṣu kṣīṇeṣv āyuḥ kṣapayanti | | + | |
| - | | + | |
| - | | + | |
| - | | + | agnimārutabhūyiṣṭhāni viśeṣeṇa tau rujākarau pāñcabhautikīñ ca rujām |
| - | | + | |
| - | agnimārutabhūyiṣṭhāni viśeṣeṇa tau rujākarau pāñcabhautikīñ ca rujām apare | + | <trailer xml: |
| - | | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> kecid āhur mmāṃsādīnāṃ samastānāṃ samṛddhānāñ ca samavāyāt | |
| - | < | + | sadyaḥprāṇaharāṇi | ekahīnānām alpānāñ ca samavāyakālāntaraprāṇaharāṇi | |
| - | kecid āhur mmāṃsādīnāṃ samastānāṃ samṛddhānāñ ca samavāyāt | | + | dvihīnānāṃ tu viśalyaprāṇaharāṇi | trihīnānān tu vaiguṇyakarāṇi | |
| - | sadyaḥprāṇaharāṇi | ekahīnānām alpānāñ ca samavāyakālāntaraprāṇaharāṇi | | + | |
| - | dvihīnānāṃ tu viśalyaprāṇaharāṇi | trihīnānān tu vaiguṇyakarāṇi | ekasminn | + | |
| - | | + | <trailer xml: |
| - | | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> bhavanti cātra || |
| - | < | + | < |
| - | bhavanti cātra || | + | |
| - | < | + | prāyeṇa tā marmmasu sanniviṣṭāḥ | |
| - | | + | < |
| - | prāyeṇa tā marmmasu sanniviṣṭāḥ | | + | |
| - | < | + | santarppayantyopacayanti dehaṃ ||</l> |
| - | | + | <trailer xml: |
| - | santarppayantyopacayanti dehaṃ ||</ | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> tataḥ kṣate marmmaṇi tāḥ pravṛddhaḥ samantato vāyur abhistṛṇoti | |
| - | < | + | vivarddhamānas tu sa mātariśvā rujāḥ sutīvrāḥ pratanoti kāye || </l> |
| - | tataḥ kṣate marmmaṇi tāḥ pravṛddhaḥ samantato vāyur abhistṛṇoti | | + | <trailer xml: |
| - | vivarddhamānas tu sa mātariśvā rujāḥ sutīvrāḥ pratanoti kāye || </l> | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> rujābhibhūtas tu tataḥ śarīraṃ< |
| - | < | + | pralīyate naśyati cāsya saṃjñā || </l> |
| - | rujābhibhūtas tu tataḥ śarīraṃ< | + | <trailer xml: |
| - | pralīyate naśyati cāsya saṃjñā || </l> | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> etena śeṣaṃ vyākhyātaṃ || </ |
| - | <caesura/> | + | < |
| - | etena śeṣaṃ vyākhyātaṃ || </l> | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> tatra sadyaḥprāṇaharam ante viddhaṃ kālāntareṇa mārayati | |
| - | < | + | kālāntaraprāṇaharam ante viddhaṃ vaikalyakaram bhavati | viśalyaghnañ ca |
| - | tatra sadyaḥprāṇaharam ante viddhaṃ kālāntareṇa mārayati | | + | vaikalyakaram bhavati | nānātīvrāṃ vedanāñ janayaṃti | vaikalyakaraṃ |
| - | kālāntaraprāṇaharam ante viddhaṃ vaikalyakaram bhavati | viśalyaghnañ ca | + | kālāntareṇa kleśayati | rujām vā karoti rujākaraṃ cālpavedanāṃ karoti |
| - | vaikalyakaram bhavati | nānātīvrāṃ vedanāñ janayaṃti | vaikalyakaraṃ | + | |
| - | kālāntareṇa kleśayati | rujām vā karoti rujākaraṃ cālpavedanāṃ karoti |</l> | + | <trailer xml: |
| + | </lg> | ||
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> tatra sadyaḥprāṇaharāṇi saptarātrābhyantarāt mārayanti | |
| - | < | + | kālāntaraprāṇaharāṇi pakṣāt māsād vā | teṣv api tu kṣiprāṇi kadācid āśu |
| - | tatra sadyaḥprāṇaharāṇi saptarātrābhyantarāt mārayanti | | + | mārayanti | viśalyaprāṇaharāṇi <unclear cert=" |
| - | kālāntaraprāṇaharāṇi pakṣāt māsād vā | teṣv api tu kṣiprāṇi kadācid āśu | + | > |
| - | mārayanti | viśalyaprāṇaharāṇi <unclear cert=" | + | <trailer xml: |
| - | > | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> uta ūrdhvaṃ sakthimarmmāṇy anuvyākhyāsyāmaḥ || tatra |
| - | < | + | |
| - | uta ūrdhvaṃ sakthimarmmāṇy anuvyākhyāsyāmaḥ || tatra pādasyāṅguṣṭhāṅgulyor | + | |
| - | | + | |
| - | | + | |
| - | | + | |
| - | | + | |
| - | | + | |
| - | | + | |
| - | | + | |
| - | | + | |
| - | | + | |
| - | | + | |
| - | | + | nnāma marmma tatra śophābhivṛddhiḥ stabdhasakthitā ca | ūrūmadhye ūrvvī |
| - | nnāma marmma tatra śophābhivṛddhiḥ stabdhasakthitā ca | ūrūmadhye ūrvvī nāma | + | |
| - | | + | |
| - | | + | |
| - | | + | |
| - | | + | |
| - | | + | |
| - | | + | |
| - | | + | |
| - | | + | |
| - | | + | |
| - | | + | |
| - | | + | |
| - | | + | |
| - | | + | |
| - | | + | |
| - | | + | |
| + | <trailer xml: | ||
| + | </lg> | ||
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> ata ūrdhvam udarorasor dvādaśa marmmāṇy anuvyākhyāsyāmaḥ || tatra |
| - | < | + | vātavarcconiḥsaraṇī sthūlāntrapratibaddham mahāgudo nāma | tatra sadyo |
| - | ata ūrdhvam udarorasor dvādaśa marmmāṇy anuvyākhyāsyāmaḥ || tatra | + | maraṇaṃ | alpamāṃsaśoṇitam abhyantarataḥ | kaṭyāmutrāsayayor bastir |
| - | vātavarcconiḥsaraṇī sthūlāntrapratibaddham mahāgudo nāma | tatra sadyo | + | |
| - | maraṇaṃ | alpamāṃsaśoṇitam abhyantarataḥ | kaṭyāmutrāsayayor bastir nnāma | + | |
| - | | + | |
| - | | + | |
| - | | + | |
| - | | + | |
| - | | + | |
| - | | + | |
| - | | + | |
| - | | + | |
| - | | + | |
| - | | + | |
| - | | + | |
| - | | + | <trailer xml: |
| + | </lg> | ||
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> ata ūrdhvam pṛṣṭhamarmmāṇy anuvyākhyāsyāmaḥ || tatra pṛṣṭhavaṃśam |
| - | < | + | |
| - | ata ūrdhvam pṛṣṭhamarmmāṇy anuvyākhyāsyāmaḥ || tatra pṛṣṭhavaṃśam ubhayataḥ | + | |
| - | | + | |
| - | | + | |
| - | | + | |
| - | | + | |
| - | | + | |
| - | | + | |
| - | | + | |
| - | | + | śoṇitātipravṛttinimittair upadravair mmriyate | pṛṣṭhopari pṛṣṭhavaṃśam |
| - | śoṇitātipravṛttinimittair upadravair mmriyate | pṛṣṭhopari pṛṣṭhavaṃśam | + | ubhayataḥ | trikasaṃbandhe ' |
| - | ubhayataḥ | trikasaṃbandhe ' | + | |
| - | | + | |
| - | | + | |
| - | | + | <trailer xml: |
| + | </lg> | ||
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> ata ūrddhvam ūrddhajatrugatāni marmmāṇy anuvyākhyāsyāmaḥ || tatra |
| - | < | + | kaṇṭhanāḍīm ubhayataś catasro dhamanyo vyatyāsena | dve nīle dve ca |
| - | ata ūrddhvam ūrddhajatrugatāni marmmāṇy anuvyākhyāsyāmaḥ || tatra | + | |
| - | kaṇṭhanāḍīm ubhayataś catasro dhamanyo vyatyāsena | dve nīle dve ca manye | + | |
| - | | + | |
| - | | + | |
| - | | + | |
| - | | + | |
| - | | + | |
| - | | + | |
| - | | + | |
| - | | + | |
| - | | + | |
| - | | + | |
| - | | + | |
| - | | + | |
| - | | + | ghrāṇasrotrākṣisandhijihvātarppaṇīnāṃ sirāṇāṃ madhye śiraḥ srotaḥ |
| - | ghrāṇasrotrākṣisandhijihvātarppaṇīnāṃ sirāṇāṃ madhye śiraḥ srotaḥ sannipātas | + | |
| - | | + | mastakābhyantaram upariṣṭāt sirāsandhisannipāto romāvarttaḥ so ' |
| - | mastakābhyantaram upariṣṭāt sirāsandhisannipāto romāvarttaḥ so ' | + | nnāma marmma | tatrāpi sadyo maraṇaṃ | evam etāny ūrddhvajatrugatāni |
| - | nnāma marmma | tatrāpi sadyo maraṇaṃ | evam etāny ūrddhvajatrugatāni | + | saptatriṃśad marmmāṇi vyākhyātāni bhavanti || </l> |
| - | saptatriṃśad marmmāṇi vyākhyātāni bhavanti || </l> | + | <trailer xml: |
| + | </lg> | ||
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> bhavanti cātra ślokāḥ || |
| - | < | + | < |
| - | bhavanti cātra ślokāḥ || | + | |
| - | < | + | |
| - | | + | < |
| - | < | + | |
| - | | + | kurpparābhyāṃ || </l> |
| - | kurpparābhyāṃ || </l> | + | <trailer xml: |
| + | </lg> | ||
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> hṛdbastikurccagudanābhi vadanti mūrddhni catvāri pañca ca gale daśa yāni |
| - | < | + | |
| - | hṛdbastikurccagudanābhi vadanti mūrddhni catvāri pañca ca gale daśa yāni ca | + | < |
| - | | + | |
| - | < | + | |
| - | | + | <trailer xml: |
| - | | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| + | < | ||
| + | </lg> | ||
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> cchinneṣu pāṇicaraṇeṣu sirā mukhānām ākuñcanāt khalu nṛṇām asṛg alpam |
| - | < | + | |
| - | cchinneṣu pāṇicaraṇeṣu sirā mukhānām ākuñcanāt khalu nṛṇām asṛg alpam eti | | + | < |
| - | < | + | |
| - | | + | >,</ |
| - | >,</ | + | <trailer xml: |
| + | </lg> | ||
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> kṣipreṣu vatsatalajeṣu ca bhedadoṣāṅgacchatyasṛgbahurujañ ca karoti |
| - | < | + | |
| - | kṣipreṣu vatsatalajeṣu ca bhedadoṣāṅgacchatyasṛgbahurujañ ca karoti vāyuḥ | | + | < |
| - | < | + | |
| - | | + | |
| - | | + | <trailer xml: |
| + | </lg> | ||
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> marmmāṇi śalyaviṣayādrdham udāharanti yasmād dhi marmmasu hatā na |
| - | < | + | |
| - | marmmāṇi śalyaviṣayādrdham udāharanti yasmād dhi marmmasu hatā na bhavanti | + | <trailer xml: |
| - | marttyāḥ | </l> | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> jīvanti tatra yadi vaidyaguṇena ke cit te prāpnuvanti vikalatvam |
| - | < | + | |
| - | jīvanti tatra yadi vaidyaguṇena ke cit te prāpnuvanti vikalatvam asaṃśayaṃ | + | < |
| - | | + | |
| - | < | + | |
| - | | + | |
| - | | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> chinnaiś ca sakthibhujapādakarair aśeṣaṃ yeṣān na marmmapatitā vividhāḥ |
| - | < | + | prahārāḥ || |
| - | chinnaiś ca sakthibhujapādakarair aśeṣaṃ yeṣān na marmmapatitā vividhāḥ | + | < |
| - | prahārāḥ || | + | |
| - | < | + | < |
| - | | + | |
| - | < | + | bhūtātmanā saha || </l> |
| - | | + | <trailer xml: |
| - | bhūtātmanā saha || </l> | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> tasmāt marmmasv abhihatā na jīvanti śarīriṇaḥ | |
| - | < | + | < |
| - | tasmāt marmmasv abhihatā na jīvanti śarīriṇaḥ | | + | |
| - | < | + | <trailer xml: |
| - | | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> rujaḥ sutīvrā vividhā bhavanty asuhate nare || |
| - | < | + | < |
| - | rujaḥ sutīvrā vividhā bhavanty asuhate nare || | + | |
| - | < | + | |
| - | | + | <trailer xml: |
| - | | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> tato dhātukṣayāj jantur vvedanābhiś ca naśyati | |
| - | < | + | < |
| - | tato dhātukṣayāj jantur vvedanābhiś ca naśyati | | + | |
| - | < | + | vaidyanaipuṇāt || </l> |
| - | | + | <trailer xml: |
| - | vaidyanaipuṇāt || </l> | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> śarīrakṣayam āsādya vikalatvam avāpnuyāt | |
| - | < | + | < |
| - | śarīrakṣayam āsādya vikalatvam avāpnuyāt | | + | |
| - | < | + | <trailer xml: |
| - | | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> rujākarāṇi marmmāṇi kṣatāni vividhā rujaḥ | |
| - | < | + | < |
| - | rujākarāṇi marmmāṇi kṣatāni vividhā rujaḥ | | + | |
| - | < | + | <trailer xml: |
| - | | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> chedabhedābhighātebhyo dahanād dāraṇāt tathā | |
| - | < | + | < |
| - | chedabhedābhighātebhyo dahanād dāraṇāt tathā | | + | |
| - | < | + | <trailer xml: |
| - | | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> marmmābhighātas tu ca kaś cid asti yo ' |
| - | < | + | < |
| - | marmmābhighātas tu ca kaś cid asti yo ' | + | |
| - | < | + | <trailer xml: |
| - | | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> marmmāṇy adhiṣṭhāya hi ye vikārā mūrcchanti kāye vividhā narāṇām | |
| - | < | + | < |
| - | marmmāṇy adhiṣṭhāya hi ye vikārā mūrcchanti kāye vividhā narāṇām | | + | |
| - | < | + | |
| - | | + | <trailer xml: |
| + | </lg> | ||
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> iti śārīre ṣaṣṭho ' |
| - | <caesura/> | + | < |
| - | iti śārīre ṣaṣṭho ' | + | </lg> |
| Line 3203: | Line 2948: | ||
| NAK 5-333, waiting for full critical attention.</ | NAK 5-333, waiting for full critical attention.</ | ||
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> athātaḥ sirāvarṇṇanavibhaktiṃ śārīram vyākhyāsyāmaḥ ||</l> |
| - | < | + | <trailer xml: |
| - | athātaḥ sirāvarṇṇanavibhaktiṃ śārīram vyākhyāsyāmaḥ ||</ | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| + | < | ||
| + | </lg> | ||
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> sapta śirāśatāni bhavanti | yābhir idaṃ śarīram ārāma iva jalaharaṇībhiḥ |
| - | < | + | |
| - | sapta śirāśatāni bhavanti | yābhir idaṃ śarīram ārāma iva jalaharaṇībhiḥ | | + | ddrumapatrasevanīnām iva tāsām pratānām tāsāṃ khalu nābhimūlan tataḥ |
| - | | + | prasaranty ūrdhvam adhas tiryak ca ||</l> |
| - | ddrumapatrasevanīnām iva tāsām pratānām tāsāṃ khalu nābhimūlan tataḥ | + | <trailer xml: |
| - | prasaranty ūrdhvam adhas tiryak ca ||</ | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> bhavati cātra || |
| - | < | + | < |
| - | bhavati cātra || | + | |
| - | < | + | < |
| - | | + | |
| - | < | + | <trailer xml: |
| - | | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| + | < | ||
| + | </lg> | ||
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> tāsāṃ khalu mūlasirāś catvāriśat tāsu daśavātavahāḥ | daśa pittavahāḥ | |
| - | < | + | daśa śleṣmavahāḥ | daśa raktavahā iti | tāsāṃ khalu vātavahānāṃ sirāṇāṃ |
| - | tāsāṃ khalu mūlasirāś catvāriśat tāsu daśavātavahāḥ | daśa pittavahāḥ | | + | vātasthānaga tānām pañcasaptatiśataṃ bhavati | tāvanty eva pittavahāḥ |
| - | daśa śleṣmavahāḥ | daśa raktavahā iti | tāsāṃ khalu vātavahānāṃ sirāṇāṃ | + | pittasthāne | raktavahāś ca yakṛtplīhāḥ | kaphavahāś ca kaphasthāne | |
| - | vātasthānaga tānām pañcasaptatiśataṃ bhavati | tāvanty eva pittavahāḥ | + | |
| - | pittasthāne | raktavahāś ca yakṛtplīhāḥ | kaphavahāś ca kaphasthāne | evam | + | <trailer xml: |
| - | etāni sapta śirāśatāni bhavanti |</l> | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> tatra vātavahānām ekasmin sakthini pañcaviṃśatiḥ sirā bhavanti | |
| - | < | + | etenetarasakti vāhū ca vyākhyātau | koṣṭhe catustriṃśat tāsāṃ |
| - | tatra vātavahānām ekasmin sakthini pañcaviṃśatiḥ sirā bhavanti | | + | gudameḍhrasaṃśritāḥ śroṇyām aṣṭau dve dve pārśvayoḥ ṣaṭpṛṣṭhe tāvantya |
| - | etenetarasakti vāhū ca vyākhyātau | koṣṭhe catustriṃśat tāsāṃ | + | evodare daśa vakṣasi | jatruṇa ūrddhvam ekacatvāriṃśat tāsām aṣṭau |
| - | gudameḍhrasaṃśritāḥ śroṇyām aṣṭau dve dve pārśvayoḥ ṣaṭpṛṣṭhe tāvantya | + | |
| - | evodare daśa vakṣasi | jatruṇa ūrddhvam ekacatvāriṃśat tāsām aṣṭau jihvāyāṃ | + | |
| - | | + | |
| - | | + | |
| - | | + | <trailer xml: |
| - | | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> bhavanti cātra ||</ |
| - | <caesura/> | + | < |
| - | | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> yadā vāyur aduṣṭas tu sevate svavahāḥ sirāḥ | |
| - | < | + | < |
| - | yadā vāyur aduṣṭas tu sevate svavahāḥ sirāḥ | | + | |
| - | < | + | <trailer xml: |
| - | | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> kriyānām apratighātam amohaṃ buddhikarmmaṇāṃ | |
| - | < | + | < |
| - | kriyānām apratighātam amohaṃ buddhikarmmaṇāṃ | | + | |
| - | < | + | <trailer xml: |
| - | | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> yadā tu kupito vāyuḥ stāḥ śirā pratipadyate | |
| - | < | + | < |
| - | yadā tu kupito vāyuḥ stāḥ śirā pratipadyate | | + | |
| - | < | + | <trailer xml: |
| - | | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> yadā tvakupitam pittaṃ sevate svavahāḥ sirāḥ | |
| - | < | + | < |
| - | yadā tvakupitam pittaṃ sevate svavahāḥ sirāḥ | | + | |
| - | < | + | <trailer xml: |
| - | | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> bhrājiṣṇutām annarucim agner ddīptim arogatāṃ | |
| - | < | + | < |
| - | bhrājiṣṇutām annarucim agner ddīptim arogatāṃ | | + | |
| - | < | + | <trailer xml: |
| - | | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> yadā tu kupitam pittaṃ tāḥ sirāḥ pratipadyate | |
| - | < | + | < |
| - | yadā tu kupitam pittaṃ tāḥ sirāḥ pratipadyate | | + | |
| - | < | + | <trailer xml: |
| - | | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> yadā tv akupitaḥ śleṣmā svāḥ sirāḥ saṃprapadyate | |
| - | < | + | < |
| - | yadā tv akupitaḥ śleṣmā svāḥ sirāḥ saṃprapadyate | | + | |
| - | < | + | <trailer xml: |
| - | | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> sneham aṅgeṣu sandhīnāṃ sthairyam valam adīnatāṃ | |
| - | < | + | < |
| - | sneham aṅgeṣu sandhīnāṃ sthairyam valam adīnatāṃ | | + | |
| - | < | + | <trailer xml: |
| - | | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> yadā tu kupitaḥ śleṣmā tāḥ sirāḥ pratipadyate | |
| - | < | + | < |
| - | yadā tu kupitaḥ śleṣmā tāḥ sirāḥ pratipadyate | | + | |
| - | < | + | <trailer xml: |
| - | | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> yadā tv akupitaṃ raktaṃ sevate svavahāḥ sirāḥ | |
| - | < | + | < |
| - | yadā tv akupitaṃ raktaṃ sevate svavahāḥ sirāḥ | | + | |
| - | < | + | <trailer xml: |
| - | | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> varṇṇaprasādanaṃ sthairyaṃ dhātūnāṃ puṣṭim eva ca | |
| - | < | + | < |
| - | varṇṇaprasādanaṃ sthairyaṃ dhātūnāṃ puṣṭim eva ca | | + | |
| - | < | + | <trailer xml: |
| - | | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> yadā tu kupitaṃ raktaṃ tāḥ sirāḥ pratipadyate | |
| - | < | + | < |
| - | yadā tu kupitaṃ raktaṃ tāḥ sirāḥ pratipadyate | | + | |
| - | < | + | <trailer xml: |
| - | | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> apraduṣṭāḥ śarīrāṇi dhārayanti rasair hitaiḥ | |
| - | < | + | < |
| - | apraduṣṭāḥ śarīrāṇi dhārayanti rasair hitaiḥ | | + | |
| - | < | + | <trailer xml: |
| - | | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> na hi vātasirāḥ kaścit na pittaṃ kevalaṃ sirāḥ | |
| - | < | + | < |
| - | na hi vātasirāḥ kaścit na pittaṃ kevalaṃ sirāḥ | | + | |
| - | < | + | <trailer xml: |
| - | | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> praduṣṭānān tu doṣāṇāṃ mūrcchitānām pradhānatān | |
| - | < | + | < |
| - | praduṣṭānān tu doṣāṇāṃ mūrcchitānām pradhānatān | | + | |
| - | < | + | <trailer xml: |
| - | | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> tatrāruṇā vātavahā nīlāḥ pittavahāḥ sirāḥ | |
| - | < | + | < |
| - | tatrāruṇā vātavahā nīlāḥ pittavahāḥ sirāḥ | | + | <gap extent=" |
| - | < | + | < |
| - | <gap extent=" | + | |
| - | < | + | <trailer xml: |
| - | | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> ata ūrddhvaṃ pravakṣyāmi yās tv avadhyāḥ sirā nṛṇāṃ |</l> |
| - | < | + | <trailer xml: |
| - | ata ūrddhvaṃ pravakṣyāmi yās tv avadhyāḥ sirā nṛṇāṃ |</l> | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| + | < | ||
| + | </lg> | ||
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> śākhāsu ṣoḍaśā vyadhyāḥ koṣṭhe dvātriṃśad eva tu | |
| - | < | + | < |
| - | śākhāsu ṣoḍaśā vyadhyāḥ koṣṭhe dvātriṃśad eva tu | | + | |
| - | < | + | <trailer xml: |
| - | | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> vaikalyaṃ maraṇam vāśu vyadhyāt tāsāṃ dhruvam bhavet ||</l> |
| - | < | + | <trailer xml: |
| - | vaikalyaṃ maraṇam vāśu vyadhyāt tāsāṃ dhruvam bhavet ||</ | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> tatra sirāḥ śatam ekasmin sakthini bhavanti | tāsāṃ jaladhārā tvekā |
| - | < | + | |
| - | tatra sirāḥ śatam ekasmin sakthini bhavanti | tāsāṃ jaladhārā tvekā tisraś | + | |
| - | | + | |
| - | | + | |
| - | | + | |
| - | | + | |
| - | | + | |
| - | | + | |
| - | | + | |
| - | | + | |
| - | | + | |
| - | | + | |
| - | | + | |
| - | | + | |
| - | | + | |
| - | | + | |
| - | | + | |
| - | | + | |
| - | | + | |
| - | | + | |
| - | | + | |
| - | | + | |
| - | | + | <trailer xml: |
| - | | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> bhavanti cātra ślokāḥ || |
| - | bhavanti cātra ślokāḥ || | + | < |
| - | < | + | |
| - | | + | < |
| - | | + | |
| - | < | + | <trailer xml: |
| - | | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> spandinyau jaladhāriṇyau yāś ca marmma samāśritāḥ | |
| - | < | + | < |
| - | spandinyau jaladhāriṇyau yāś ca marmma samāśritāḥ | | + | |
| - | < | + | <trailer xml: |
| - | | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> vaikalpamaraṇañ cāpi vyadhādāsāṃ dhruvaṃ bhavet |</ |
| - | <caesura/> | + | < |
| - | | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> vyāpnuyād vākhilaṃ dehaṃ nābhitaḥ prasṛtāḥ sirāḥ || |
| - | < | + | < |
| - | vyāpnuyād vākhilaṃ dehaṃ nābhitaḥ prasṛtāḥ sirāḥ || | + | |
| - | < | + | <trailer xml: |
| - | | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| + | <l>iti śārīre saptamo dhyāyaḥ ||</l> | ||
| + | </lg> | ||
| Line 3473: | Line 3226: | ||
| NAK 5-333, waiting for full critical attention..</ | NAK 5-333, waiting for full critical attention..</ | ||
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> athāto vyadhavidhiṃ śārīraṃ vyākhyāsyāmaḥ || </l> |
| - | < | + | <trailer xml: |
| - | athāto vyadhavidhiṃ śārīraṃ vyākhyāsyāmaḥ || </l> | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| + | < | ||
| + | </lg> | ||
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> tatra |
| - | < | + | bālasthavirabhīrurūkṣakṣatakṣīṇamadyādhvastrīkarṣitānāsitavāntaviraktadantabastiklībagarbbhiṇīkāsaśvāsaśoṣapravṛddhajvarātīsārākṣepakapakṣāghātopavāsapīḍitānāṃ |
| - | tatra | + | sirānavyadhyāḥ || kiṃ kāraṇameṣāṃ tu khalu vedhādindriyasaṃmohaḥ śoṣo vā |
| - | bālasthavirabhīrurūkṣakṣatakṣīṇamadyādhvastrīkarṣitānāsitavāntaviraktadantabastiklībagarbbhiṇīkāsaśvāsaśoṣapravṛddhajvarātīsārākṣepakapakṣāghātopavāsapīḍitānāṃ | + | bhavati | raktapittino raktātyayād vātakopo mṛtyurvvā | garbbhiṇyas tu |
| - | sirānavyadhyāḥ || kiṃ kāraṇameṣāṃ tu khalu vedhādindriyasaṃmohaḥ śoṣo vā | + | garbbhaśoṣapatanahīnāṅgānāyuṣkatā vā garbbhasya ||</l> |
| - | bhavati | raktapittino raktātyayād vātakopo mṛtyurvvā | garbbhiṇyas tu | + | <trailer xml: |
| - | garbbhaśoṣapatanahīnāṅgānāyuṣkatā vā garbbhasya ||</ | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> bhavati cātra || |
| - | < | + | < |
| - | bhavati cātra || | + | |
| - | < | + | < |
| - | | + | |
| - | < | + | <trailer xml: |
| - | | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> yāś cāvyadhyā dṛṣṭādṛṣṭāś cāyantritāyantritā notthitā iti || </l> |
| - | < | + | <trailer xml: |
| - | yāś cāvyadhyā dṛṣṭādṛṣṭāś cāyantritāyantritā notthitā iti || </l> | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> śoṇitamokṣasādhyāś ca vikārāḥ prāgabhihitāḥ | teṣv apakṣeṣu cānyeṣu |
| - | < | + | cānubhukteṣu yathābhyāsam anatyayañ ca sirāṃ vyadhayet || </l> |
| - | śoṇitamokṣasādhyāś ca vikārāḥ prāgabhihitāḥ | teṣv apakṣeṣu cānyeṣu | + | <trailer xml: |
| - | cānubhukteṣu yathābhyāsam anatyayañ ca sirāṃ vyadhayet || </l> | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> pratiṣiddhānām api ca viṣopasargge sirāvyadhanam apratiṣiddhaṃ </ |
| - | <caesura/> | + | < |
| - | | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> tatra snigdhasvinnam āturaṃ yathā doṣapratyanīkaṃ dravaprāyam annaṃ |
| - | < | + | bhuktavantaṃ yavāgūm pītam vā yathākālam upasthāpyāsīnaṃ sthitam vā |
| - | tatra snigdhasvinnam āturaṃ yathā doṣapratyanīkaṃ dravaprāyam annaṃ | + | |
| - | bhuktavantaṃ yavāgūm pītam vā yathākālam upasthāpyāsīnaṃ sthitam vā prāṇān | + | |
| - | | + | vidhivacchastramādāya yathoktāṃ sirāṃ vyadhayet | </l> |
| - | | + | <trailer xml: |
| - | vidhivacchastramādāya yathoktāṃ sirāṃ vyadhayet | </l> | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> tatra vyadhyasirāṃ | naivātiśīte nātyuṣṇe na pravāte na ca durddine | |
| - | < | + | sirāṇāṃ vyadhanaṃ kāryam aroge vā kadācana || </l> |
| - | tatra vyadhyasirāṃ | naivātiśīte nātyuṣṇe na pravāte na ca durddine | | + | <trailer xml: |
| - | sirāṇāṃ vyadhanaṃ kāryam aroge vā kadācana || </l> | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> tatra vyadhyasirāṃ puruṣaṃ pratyād ity amukhamarannimātrocchrite |
| - | < | + | niveśyāsane sakthnor ākuñcitayor nniveśya kurpparasandhidvayaṃ |
| - | tatra vyadhyasirāṃ puruṣaṃ pratyād ity amukhamarannimātrocchrite | + | hastāvantagūḍhāṅguṣṭhakṛtamuṣṭīm anyayo< |
| - | niveśyāsane sakthnor ākuñcitayor nniveśya kurpparasandhidvayaṃ | + | inserted later slightly above the line."> |
| - | hastāvantagūḍhāṅguṣṭhakṛtamuṣṭīm anyayo< | + | yantraśāṭakena parikṣipya grīvāyām anyena paścāt sthitena puruṣeṇa |
| - | inserted later slightly above the line."> | + | vāmahastena śāṭakāntadvayaṃ grāhayitvā sirotthāpanārtham |
| - | yantraśāṭakena parikṣipya grīvāyām anyena paścāt sthitena puruṣeṇa | + | |
| - | vāmahastena śāṭakāntadvayaṃ grāhayitvā sirotthāpanārtham asṛksrāvaṇārthañ ca | + | |
| - | | + | |
| - | | + | |
| - | | + | |
| - | | + | |
| - | | + | |
| - | | + | śroṇīpṛṣṭhaskandheṣūnnamitapṛṣṭhasya udarorasau prasārito rasaḥ |
| - | śroṇīpṛṣṭhaskandheṣūnnamitapṛṣṭhasya udarorasau prasārito rasaḥ | + | sphurjjitadehasya bāhūbhyām avalambamānasya pārśvayoḥ | |
| - | sphurjjitadehasya bāhūbhyām avalambamānasya pārśvayoḥ | avanamitameḍhrasya | + | |
| - | | + | |
| - | | + | |
| - | | + | |
| + | <trailer xml: | ||
| + | </lg> | ||
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> māṃsaleṣv avakāseṣu vrīhimukhena yavamātraṃ nidadhyād vrīhimātram vā | |
| - | < | + | |
| - | māṃsaleṣv avakāseṣu vrīhimukhena yavamātraṃ nidadhyād vrīhimātram vā | ato | + | <trailer xml: |
| - | | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> bhavaṃti cātra || vyabhre varṣāsu vidhyeta grīṣmakāleṣu śītale | |
| - | < | + | hemantakāle madhyāhne śastrakālās trayaḥ smṛtāḥ || </l> |
| - | bhavaṃti cātra || vyabhre varṣāsu vidhyeta grīṣmakāleṣu śītale | | + | <trailer xml: |
| - | hemantakāle madhyāhne śastrakālās trayaḥ smṛtāḥ || </l> | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> dviprakārapramathitadhārayā yāsravedasṛk | muhūrttaṃ ruddhvā tiṣṭhec ca |
| - | < | + | suviddhāntāṃ vinirddiśet || </l> |
| - | dviprakārapramathitadhārayā yāsravedasṛk | muhūrttaṃ ruddhvā tiṣṭhec ca | + | <trailer xml: |
| - | suviddhāntāṃ vinirddiśet || </l> | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> yathā kusumbhapuṣpebhyaḥ pūrvvaṃ sravati pītikā | tathā sirāsu viddhāsu |
| - | < | + | duṣṭam agre pravarttate || </l> |
| - | yathā kusumbhapuṣpebhyaḥ pūrvvaṃ sravati pītikā | tathā sirāsu viddhāsu | + | <trailer xml: |
| - | duṣṭam agre pravarttate || </l> | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| + | < | ||
| + | </lg> | ||
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> kṣīṇasya bahudoṣasya mūrcchayopadrutasya vā | bhūyo ' |
| - | < | + | tūttare 'hani vāyunaḥ || </l> |
| - | kṣīṇasya bahudoṣasya mūrcchayopadrutasya vā | bhūyo ' | + | <trailer xml: |
| - | tūttare 'hani vāyunaḥ || </l> | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> saśeṣadoṣarudhiram api kuryād vicakṣaṇaḥ | na cātinisṛtaṃ kuryāc cheṣaṃ |
| - | < | + | saṃśamanair jjayet || </l> |
| - | saśeṣadoṣarudhiram api kuryād vicakṣaṇaḥ | na cātinisṛtaṃ kuryāc cheṣaṃ | + | <trailer xml: |
| - | saṃśamanair jjayet || </l> | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| + | < | ||
| + | </lg> | ||
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> tatra |
| - | < | + | pādadāhapādaharṣacipyavātaśoṇitapādakaṇṭakavipādikāpādadārīprabhṛtiṣu |
| - | | + | rogeṣu kṣipramarmmopariṣṭād dvyaṅgule vrīhimukhena sirāṃ vyadhayet | |
| - | rogeṣu kṣipramarmmopariṣṭād dvyaṅgule vrīhimukhena sirāṃ vyadhayet | | + | ślīpadeṣu yathoktaṃ kroṣṭukaśirṣavātavedanāsu sakthisaṃsritāṃ | |
| - | ślīpadeṣu yathoktaṃ kroṣṭukaśirṣavātavedanāsu sakthisaṃsritāṃ | | + | gulphasandher upari caturaṅgule apacyāmindrabaster adhastād dvyaṅgule | |
| - | gulphasandher upari caturaṅgule apacyāmindrabaster adhastād dvyaṅgule | | + | jānusandher upari caturaṅgule gṛdhrasyāmūrusaṃdhisanniviṣṭāṃ | galagaṇḍe |
| - | jānusandher upari caturaṅgule gṛdhrasyāmūrusaṃdhisanniviṣṭāṃ | galagaṇḍe | + | śroṇipratisamantāt pravāhikā< |
| - | śroṇipratisamantāt pravāhikā< | + | > |
| - | > | + | etenetarasakthibāhūvyākhyātau || viśeṣatas tu |
| - | etenetarasakthibāhūvyākhyātau || viśeṣatas tu | + | vāmabāhukurpparasandhāvabhyantarato bāhumadhye plīhni etām eva |
| - | vāmabāhukurpparasandhāvabhyantarato bāhumadhye plīhni etām eva | + | dakṣiṇabāhuyakṛddālye | etām eva ca kāsaśvāsayor apyādiśanti | |
| - | dakṣiṇabāhuyakṛddālye | etām eva ca kāsaśvāsayor apyādiśanti | gṛdhrasyāmiva | + | |
| - | | + | |
| - | | + | |
| - | | + | |
| - | anyatarapārśvasaṃsthitānāñ caturthake | hanusandhimadhyagatām apasmāre | | + | anyatarapārśvasaṃsthitānāñ caturthake | hanusandhimadhyagatām apasmāre | |
| - | śaṃkhasandhigatānām unmāde | jihvāroge< | + | śaṃkhasandhigatānām unmāde | jihvāroge< |
| - | function=" | + | function=" |
| - | | + | |
| - | | + | |
| - | | + | |
| - | | + | |
| + | | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </lg> | ||
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> tatra durvviddhātividdhākuñcitā piccitā kuṭṭitā aprasrutānutīrṇṇā |
| - | < | + | anteviddhāpariśuṣkākūṇitā vepitā anutthitaviddhā | avyadhyaviddhā |
| - | tatra durvviddhātividdhākuñcitā piccitā kuṭṭitā aprasrutānutīrṇṇā | + | |
| - | anteviddhāpariśuṣkākūṇitā vepitā anutthitaviddhā | avyadhyaviddhā śastrahatā | + | marmmasirāsnāyvasthisandhiṣu viddhā ceti | viṃśatiṃ duṣṭavyadhyā |
| - | | + | |
| - | marmmasirāsnāyvasthisandhiṣu viddhā ceti | viṃśatiṃ duṣṭavyadhyā bhavanti || </l> | + | <trailer xml: |
| + | </lg> | ||
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> tatra sūkṣmaśastrapraṇidhānān nāsṛgvyaktaṃ sravati | tatra rujā śophau |
| - | < | + | bhavataḥ | sā durvviddhā nāma | pramāṇātiriktaviddhāyāmantaḥ śoṇitam |
| - | tatra sūkṣmaśastrapraṇidhānān nāsṛgvyaktaṃ sravati | tatra rujā śophau | + | praviśatyatipravṛttirvvā bhavati sātividdhā nāma kuñcitāyām apyevaṃ | |
| - | bhavataḥ | sā durvviddhā nāma | pramāṇātiriktaviddhāyāmantaḥ śoṇitam | + | kuṇṭhaśastrapramathitāpṛthulabhāvam āpannā piccitā nāma |
| - | praviśatyatipravṛttirvvā bhavati sātividdhā nāma kuñcitāyām apyevaṃ | | + | |
| - | kuṇṭhaśastrapramathitāpṛthulabhāvam āpannā piccitā nāma anāsāditamantayoś ca | + | |
| - | | + | indicating that it is cancelled"> |
| - | | + | function=" |
| - | function=" | + | |
| - | | + | |
| - | | + | |
| - | | + | |
| - | | + | |
| - | | + | |
| - | | + | |
| - | tiryakpraṇihitaśastrākiñciccheṣātiryagviddhā nāma | bahuśaḥ kṣatā | + | tiryakpraṇihitaśastrākiñciccheṣātiryagviddhā nāma | bahuśaḥ kṣatā |
| - | hīnaśastrapraṇidhānenāviddhā nāma | anavasthitaviddhā vidrutā nāma | | + | hīnaśastrapraṇidhānenāviddhā nāma | anavasthitaviddhā vidrutā nāma | |
| - | vyadhapradeśasya bahuśovaghaṭṭanādasaṃārohamāṇavyadhā raktasrāvinyatyarthaṃ | + | vyadhapradeśasya bahuśovaghaṭṭanādasaṃārohamāṇavyadhā |
| - | | + | |
| - | | + | |
| + | | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </lg> | ||
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> bhavanti cātra || sirāsuśikṣito nāsti calāhyetāḥ svabhāvataḥ | matsyavat |
| - | < | + | parivarttante tasmād yatnena tāḍayet || </l> |
| - | bhavanti cātra || sirāsuśikṣito nāsti calāhyetāḥ svabhāvataḥ | matsyavat | + | <trailer xml: |
| - | parivarttante tasmād yatnena tāḍayet || </l> | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> ajānatā gṛhīte tu śastre kāyanipātite | bhavanti vyāpadastv etā bahavaś |
| - | < | + | cāpy upadravāḥ || </l> |
| - | ajānatā gṛhīte tu śastre kāyanipātite | bhavanti vyāpadastv etā bahavaś | + | <trailer xml: |
| - | cāpy upadravāḥ || </l> | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> snehādibhiḥ kriyāyogair nna tathā lepanair api | yāṃty āśu vyādhayaḥ |
| - | < | + | |
| - | snehādibhiḥ kriyāyogair nna tathā lepanair api | yāṃty āśu vyādhayaḥ śāntiṃ | + | <trailer xml: |
| - | | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> sirāvyadhaṃ cikitsārthaṃ śalyatantre vidhīyate | yathā samyak praṇihitā |
| - | < | + | bastiḥ kāyacikitsite ||</l> |
| - | sirāvyadhaṃ cikitsārthaṃ śalyatantre vidhīyate | yathā samyak praṇihitā | + | <trailer xml: |
| - | bastiḥ kāyacikitsite ||</ | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> tatra snigdhasvinnavāntaviriktānuvāsitāsthāpitaviddhasirair mmanuṣyaiḥ |
| - | < | + | pariharttavyāni || |
| - | tatra snigdhasvinnavāntaviriktānuvāsitāsthāpitaviddhasirair mmanuṣyaiḥ | + | krodhāyāsamaithunadivāsvapnoccairbbhāṣyavyāyāmayānāsanānisthānacaṃkramaṇaśītavātātapaciruddhāsātmyājīrṇṇānyācalalābhātmāsameke |
| - | pariharttavyāni || | + | manyante | vistaram eṣām upariṣṭād vakṣyāmaḥ || </l> |
| - | krodhāyāsamaithunadivāsvapnoccairbbhāṣyavyāyāmayānāsanānisthānacaṃkramaṇaśītavātātapaciruddhāsātmyājīrṇṇānyācalalābhātmāsameke | + | <trailer xml: |
| - | manyante | vistaram eṣām upariṣṭād vakṣyāmaḥ || </l> | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> bhavati cātra || |
| - | < | + | < |
| - | bhavati cātra || | + | |
| - | < | + | kriyate duṣṭaśoṇitaṃ ||</l> |
| - | | + | <trailer xml: |
| - | kriyate duṣṭaśoṇitaṃ ||</ | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| + | < | ||
| + | </lg> | ||
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> iti śārīre ' |
| - | iti śārīre ' | + | < |
| + | </lg> | ||
| </ | </ | ||
| Line 3697: | Line 3468: | ||
| NAK 5-333, waiting for full critical attention.</ | NAK 5-333, waiting for full critical attention.</ | ||
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> athāto dhamanīvyākaraṇaṃ śārīraṃ vyākhyāsyāmaḥ ||</l> |
| - | < | + | <trailer xml: |
| - | athāto dhamanīvyākaraṇaṃ śārīraṃ vyākhyāsyāmaḥ ||</ | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| + | < | ||
| + | </lg> | ||
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> caturvviṃśatir ddhamanyo bhavanti | tās tu nābhiprabhavāḥ | tatra kecid |
| - | < | + | āhur ācāryāḥ sirādhamanīsrotasām avibhāgaḥ sirāvikārā eva hi dhamanyaḥ |
| - | caturvviṃśatir ddhamanyo bhavanti | tās tu nābhiprabhavāḥ | tatra kecid | + | srotānsi ceti | tat tu na samyag atrocyate | anyā eva hi dhamanyaḥ |
| - | āhur ācāryāḥ sirādhamanīsrotasām avibhāgaḥ sirāvikārā eva hi dhamanyaḥ | + | |
| - | srotānsi ceti | tat tu na samyag atrocyate | anyā eva hi dhamanyaḥ srotānsi | + | |
| - | | + | |
| - | | + | |
| - | | + | <trailer xml: |
| + | </lg> | ||
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> tāsāṃ khalu nābhiprabhavāṇām ūrddhvagā daśa daśa cādhogāminyaś catasras |
| - | < | + | tiryaggāḥ |</l> |
| - | tāsāṃ khalu nābhiprabhavāṇām ūrddhvagā daśa daśa cādhogāminyaś catasras | + | <trailer xml: |
| - | tiryaggāḥ |</l> | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> ūrddhvagāḥ khalu śabda< |
| - | < | + | > </ |
| - | ūrddhvagāḥ khalu śabda< | + | > </ |
| - | > </ | + | > </ |
| - | > </ | + | dhārayanti | tās tu hṛdayam abhiprapannās tridhā tridhā jāyante | tās |
| - | > </ | + | triṃśat tāsāṃ tu vātapittaśleṣmaśoṇitarasān dve dve vahatas tā daśa | |
| - | dhārayanti | tās tu hṛdayam abhiprapannās tridhā tridhā jāyante | tās | + | śabdasparśarūparasagandhān aṣṭābhir gṛhṇīte | dvābhyāṃ bhāṣate dvābhyāṃ |
| - | triṃśat tāsāṃ tu vātapittaśleṣmaśoṇitarasān dve dve vahatas tā daśa | | + | ghoṣaṃ karoti | dvābhyāṃ svapiti dvābhyāṃ pratibudhyate | dve |
| - | śabdasparśarūparasagandhān aṣṭābhir gṛhṇīte | dvābhyāṃ bhāṣate dvābhyāṃ | + | |
| - | ghoṣaṃ karoti | dvābhyāṃ svapiti dvābhyāṃ pratibudhyate | dve asravāhinyo | + | |
| - | | + | |
| - | | + | |
| - | | + | <trailer xml: |
| - | | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> bhavati cātra || |
| - | < | + | < |
| - | bhavati cātra || | + | |
| - | < | + | < |
| - | | + | |
| - | < | + | < |
| - | | + | |
| - | < | + | < |
| - | | + | |
| - | < | + | <trailer xml: |
| - | | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| + | < | ||
| + | </lg> | ||
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> adhogamās tu vātamūtrapurīṣaśukrārttavān abhivahanti | tās tu pittāśayam |
| - | < | + | abhiprapannās tatrastham annapānarasam abhipakvam auṣṇād vivecayantyo |
| - | adhogamās tu vātamūtrapurīṣaśukrārttavān abhivahanti | tās tu pittāśayam | + | ' |
| - | abhiprapannās tatrastham annapānarasam abhipakvam auṣṇād vivecayantyo | + | cābhipūrayanti | tatra mūtrapurīṣasvedāṃś ca vivecayaṃty |
| - | ' | + | |
| - | cābhipūrayanti | tatra mūtrapurīṣasvedāṃś ca vivecayaṃty āmapakvāśayāntare | + | |
| - | | + | |
| - | | + | |
| - | | + | |
| - | | + | |
| - | | + | |
| - | | + | pakvāśayaikaṭīmūtrabastigudameḍhrasakthīni dhāryante | </l> |
| - | pakvāśayaikaṭīmūtrabastigudameḍhrasakthīni dhāryante | </l> | + | <trailer xml: |
| + | </lg> | ||
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> bhavati cātra || |
| - | < | + | < |
| - | bhavati cātra || | + | |
| - | < | + | < |
| - | | + | |
| - | < | + | <trailer xml: |
| - | | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> tiryaggānāṃ tu catasṛṇām ekaikā śatadhā sahasradhā ca bhidyante | tās tv |
| - | < | + | asaṃkhyeyā | tābhir idaṃ śarīraṃ gavākṣitaṃ vibaddham ātatañ ca | tāsāñ |
| - | tiryaggānāṃ tu catasṛṇām ekaikā śatadhā sahasradhā ca bhidyante | tās tv | + | |
| - | asaṃkhyeyā | tābhir idaṃ śarīraṃ gavākṣitaṃ vibaddham ātatañ ca | tāsāñ ca | + | |
| - | | + | |
| - | | + | |
| - | | + | |
| - | | + | <trailer xml: |
| - | | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> bhavataś cātra ślokau || |
| - | < | + | < |
| - | bhavataś cātra ślokau || | + | |
| - | < | + | < |
| - | | + | |
| - | < | + | xml:id=" |
| - | | + | |
| - | /></l> | + | |
| - | <ab corresp="# | ||
| - | <list type=" | ||
| - | <item corresp="# | ||
| - | the Nepalese version and is supported in witness H. It is hard to | ||
| - | parse, partly because of the plurals in the first pāda and the | ||
| - | singular in the second. Some transmission problem is signalled by | ||
| - | the need for the emendation of H's <foreign xml: | ||
| - | tāḥ</ | ||
| - | > | ||
| - | </ | ||
| - | </ab> | ||
| - | <l xml: | ||
| - | <label xml: | ||
| - | < | ||
| - | | ||
| - | < | ||
| - | | ||
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> yathā svabhāvataḥ khāni mṛṇāleṣu biseṣu ca | |
| - | < | + | <caesura/> |
| - | ata ūrddhvaṃ srotasāṃ mūlaṃ viddhalakṣaṇaṃ vyākhyāsyāmaḥ | tāni tu | + | tathaiva tāsāṃ dvārāṇi raso yair upacīyate ||</l> |
| - | prāṇānnodakarasaraktamāṃsamedomūtrapurīṣaśukrārttavavahāni yeṣv adhīkāraḥ | | + | <trailer xml:lang="en"> |
| - | eṣāṃ viśeṣā bahavaḥ | teṣāṃ prāṇavahe dve, tayor< | + | </lg> |
| - | mūlaṃ hṛdayaṃ rasavahinyaś | + | |
| - | | + | |
| - | dve tayor mmūlam dvayaṃ | + | |
| - | prāṇavahaviddhavat maraṇaṃ talliṅgaś ca | raktavahe dve tayor mūlaṃ | + | |
| - | yakṛtplīhānau | tatra viddhasya śyāvāṅgatā jvaraḥ pāṇḍutā dāhaḥ | + | |
| - | śoṇitābhigamanañ ca | māṃsavahe dve tayor mmūlaṃ snāyustvagraktavahāś ca | + | |
| - | nāḍyas | tatra viddhasya śvayathur mmāṃsaśoṣaḥ sirāgranthayo mmaraṇañ ca | | + | |
| - | medovahe dve tayor mmūlaṃ kaṭīvṛkkau ca | tatra viddhasya svedāgamanaṃ | + | |
| - | snigdhāṅgan tāluśoṣaś ca | mūtravahe dve tayor mmūlaṃ bastimeḍhrañ ca | | + | |
| - | | + | |
| - | tayor mmūlam pakvāśayo gudaś ca | tatra viddhasyānāho durggandhatā | + | |
| - | grathitāntratā ca | śukravahe dve tayor mmūlaṃ stanau vṛṣaṇau ca | tatra | + | |
| - | viddhasya klaibyaṃ cirād vā prasekaḥ praseke cālpaśukradarśanaṃ | + | |
| - | sevanīcchedād rujāprādurbbhāvo maraṇañ ca |<anchor n="SS.3.9.12-n2"/> | + | |
| - | | + | |
| - | kṣatavidhānenopakramed iti | </l> | + | |
| - | <ab corresp="#SS.3.9.12" type=" | + | <lg xml:id=" |
| - | <list type=" | + | <l> ata ūrddhvaṃ srotasāṃ mūlaṃ viddhalakṣaṇaṃ vyākhyāsyāmaḥ | tāni tu |
| - | <item corresp="#SS.3.9.12.1-n1" | + | |
| - | xml: | + | adhīkāraḥ | eṣāṃ viśeṣā bahavaḥ | teṣāṃ prāṇavahe dve, tayor<anchor |
| - | here, to make sense of the sentence and the corrollary in the next | + | xml:id="SS.9.9.12-n1" |
| - | | + | tatra viddhasya krośana<pc> </ |
| - | <item corresp="#SS.3.9.12-n1" xml: | + | maraṇañ ca | udakavahe dve tayor mmūlam dvayaṃ āmāśayo ' |
| - | < | + | dhamanyaḥ | tatra viddhasya |
| - | | + | raktavahe dve tayor mūlaṃ yakṛtplīhānau | tatra viddhasya śyāvāṅgatā |
| - | < | + | jvaraḥ pāṇḍutā dāhaḥ śoṇitābhigamanañ ca | māṃsavahe dve tayor mmūlaṃ |
| - | <foreign>[ruj]-ā</ | + | snāyustvagraktavahāś ca nāḍyas | tatra viddhasya śvayathur mmāṃsaśoṣaḥ |
| - | </list> | + | sirāgranthayo mmaraṇañ ca | medovahe dve tayor mmūlaṃ kaṭīvṛkkau ca | |
| - | </ab> | + | tatra viddhasya svedāgamanaṃ snigdhāṅgan tāluśoṣaś ca | mūtravahe dve |
| + | tayor mmūlaṃ bastimeḍhrañ ca | tatra viddhasyānaddhabastitā | ||
| + | mūtranirodhastabdhameḍhratā ca | purīṣavahe dve tayor mmūlam pakvāśayo | ||
| + | | ||
| + | | ||
| + | | ||
| + | rujāprādurbbhāvo maraṇañ ca |<anchor xml:id=" | ||
| + | | ||
| + | | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </lg> | ||
| - | <l xml: | ||
| - | <l xml: | ||
| - | <label xml: | ||
| - | < | ||
| - | | ||
| - | < | ||
| - | ya evaṃ na prajānāti srotasām mūlaniścayaṃ | | ||
| - | < | ||
| - | | ||
| - | <l xml: | ||
| - | <label xml: | ||
| - | < | ||
| - | yaḥ samyag etaṃ jānīyāt sa bhaved rājasammataḥ | | ||
| - | < | ||
| - | | ||
| - | <l xml: | + | |
| - | <label xml: | + | |
| - | | + | </ |
| + | |||
| + | < | ||
| + | <l> ślokau || | ||
| + | < | ||
| + | ya evaṃ na prajānāti srotasām mūlaniścayaṃ | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> yaḥ samyag etaṃ jānīyāt sa bhaved rājasammataḥ | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | <trailer | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | < | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </lg> | ||
| </ | </ | ||
| Line 3881: | Line 3641: | ||
| NAK 5-333, waiting for full critical attention.</ | NAK 5-333, waiting for full critical attention.</ | ||
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> || athāto garbbhiṇīvyākaraṇaṃ śārīram vyākhyāsyāmaḥ ||</l> |
| - | < | + | <trailer xml: |
| - | || athāto garbbhiṇīvyākaraṇaṃ śārīram vyākhyāsyāmaḥ ||</ | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| + | < | ||
| + | </lg> | ||
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> tatra garbhiṇīm prathamadivasāt prabhṛtyādi sennityaṃ |
| - | < | + | hṛṣṭaśucyalaṃkṛtavāsasā śāntimaṅgaladevatābrāhmaṇaguruparā ca |
| - | tatra garbhiṇīm prathamadivasāt prabhṛtyādi sennityaṃ | + | |
| - | hṛṣṭaśucyalaṃkṛtavāsasā śāntimaṅgaladevatābrāhmaṇaguruparā ca bhavitavyaṃ | | + | |
| - | | + | |
| - | | + | |
| - | | + | |
| - | | + | vyāpādayanti | na ca tailābhyaṅgotsādanādīni niseveta | na cāyāsayec |
| - | vyāpādayanti | na ca tailābhyaṅgotsādanādīni niseveta | na cāyāsayec | + | charīraṃ pūrvvoktāni ca pariharet | śayanāsanañ ca samṛddhās taraṇaṃ |
| - | charīraṃ pūrvvoktāni ca pariharet | śayanāsanañ ca samṛddhās taraṇaṃ | + | nātyucchritam apāśrayopetam asaṃvādham vidadhyāt | hṛdyaṃ |
| - | nātyucchritam apāśrayopetam asaṃvādham vidadhyāt | hṛdyaṃ | + | dravamadhuraprāyasnigdhan dīpanīyaṃ saṃskṛtabhojanañ ca bhojayet |
| - | dravamadhuraprāyasnigdhan dīpanīyaṃ saṃskṛtabhojanañ ca bhojayet sāmānyam | + | |
| - | | + | <trailer xml: |
| + | </lg> | ||
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> viśeṣatas tu garbbhiṇī prathamadvitīyatṛtīyeṣu māseṣu |
| - | < | + | madhuraśītadravaprāyamāhāramā āseveta | caturthe māse payo navanītam |
| - | viśeṣatas tu garbbhiṇī prathamadvitīyatṛtīyeṣu māseṣu | + | |
| - | madhuraśītadravaprāyamāhāramā āseveta | caturthe māse payo navanītam āhāram | + | |
| - | | + | |
| - | | + | |
| - | | + | |
| - | | + | |
| - | | + | |
| - | | + | |
| - | | + | |
| - | | + | <trailer xml: |
| - | | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> navame māsi sūtikāgāram enāṃ praveśayet | praśaste tithyādau | |
| - | < | + | tatreṣṭāgāraṃ brāhmaṇakṣattriyavaiśyaśūdrāṇāṃ śvetaraktakṛṣṇeṣu |
| - | navame māsi sūtikāgāram enāṃ praveśayet | praśaste tithyādau | | + | bhūmipradeśeṣu | vilvanyagrodhatindukanirmmitaṃ sarvvāgāran tat mayañ ca |
| - | tatreṣṭāgāraṃ brāhmaṇakṣattriyavaiśyaśūdrāṇāṃ śvetaraktakṛṣṇeṣu | + | paryavanaddhaṃ samupaliptabhittiparicchadaṃ prāgdvāram udagdvāram |
| - | bhūmipradeśeṣu | vilvanyagrodhatindukanirmmitaṃ sarvvāgāran tat mayañ ca | + | vāṣṭahastāyata caturhastavistṛtaṃ rakṣāmaṅgalasampannam vidheyaṃ |</l> |
| - | paryavanaddhaṃ samupaliptabhittiparicchadaṃ prāgdvāram udagdvāram | + | <trailer xml: |
| - | vāṣṭahastāyata caturhastavistṛtaṃ rakṣāmaṅgalasampannam vidheyaṃ |</l> | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| + | < | ||
| + | </lg> | ||
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> tatropasthitaprasavāyāḥ kaṭīpṛṣṭhaṃ pratisamantād vedanā bhavati | |
| - | < | + | mūtramabhīkṣṇam prasicyate | yonimukhāc ca śleṣmā </l> |
| - | tatropasthitaprasavāyāḥ kaṭīpṛṣṭhaṃ pratisamantād vedanā bhavati | | + | <trailer xml: |
| - | mūtramabhīkṣṇam prasicyate | yonimukhāc ca śleṣmā </l> | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> prajāyiṣyamāṇāṃ tusvabhyaktām uṣṇodakapariṣiktagātrīṅ |
| - | < | + | |
| - | prajāyiṣyamāṇāṃ tusvabhyaktām uṣṇodakapariṣiktagātrīṅ kṛtamaṅgalāmathenāṃ | + | |
| - | | + | |
| - | | + | |
| - | | + | <trailer xml: |
| + | </lg> | ||
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> athāsyā viśikhāntaram anulomāyām anusukham abhyañjyāt | brūyāc cainām |
| - | < | + | |
| - | athāsyā viśikhāntaram anulomāyām anusukham abhyañjyāt | brūyāc cainām etāḥ | + | |
| - | | + | kāsaśvāsaśoṣopadrutaṃ kuvjaṃ vikaṭam vā janayati |tasmād anāgatāvī na |
| - | | + | pravāheta | sraste tu kukṣau vimukte garbhanāḍī pravandhe samūle |
| - | kāsaśvāsaśoṣopadrutaṃ kuvjaṃ vikaṭam vā janayati |tasmād anāgatāvī na | + | śroṇīvaṃkṣaṇabastiśiraḥ supravāheta śanaiḥ śanais tato garbhayonimukhaṃ |
| - | pravāheta | sraste tu kukṣau vimukte garbhanāḍī pravandhe samūle | + | prapannagāḍhataram āviśalyabhāvāt |</l> |
| - | śroṇīvaṃkṣaṇabastiśiraḥ supravāheta śanaiḥ śanais tato garbhayonimukhaṃ | + | <trailer xml: |
| - | prapannagāḍhataram āviśalyabhāvāt |</l> | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> tatra pratilomam anupānaṃ pāyayet śosayet |</ |
| - | <caesura/> | + | < |
| - | tatra pratilomam anupānaṃ pāyayet śosayet |</l> | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| + | < | ||
| + | </lg> | ||
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> jātasyolbaṃ viśodhyāsyaṃ saindhavasarppiṣāṣṭāṅgulāvaśeṣāṃ nāḍīm |
| - | < | + | |
| - | jātasyolbaṃ viśodhyāsyaṃ saindhavasarppiṣāṣṭāṅgulāvaśeṣāṃ nāḍīm baddhayitvā | + | |
| - | | + | <trailer xml: |
| + | </lg> | ||
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> atha kumāraṃ śītābhir adbhir āśvāsya jātakarmmaṇi |
| - | < | + | |
| - | atha kumāraṃ śītābhir adbhir āśvāsya jātakarmmaṇi madhusarppiranantāmiśraṃ | + | |
| - | | + | |
| - | | + | |
| - | | + | <trailer xml: |
| - | | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| + | < | ||
| + | </lg> | ||
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| + | < | ||
| + | </lg> | ||
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| + | < | ||
| + | </lg> | ||
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| + | < | ||
| + | </lg> | ||
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> prāyaś cainām prabhūtenoṣṇodakena pariṣiñcet krodhāyāsamaithunādīṃś ca |
| - | < | + | pariharet ||</l> |
| - | prāyaś cainām prabhūtenoṣṇodakena pariṣiñcet krodhāyāsamaithunādīṃś ca | + | <trailer xml: |
| - | pariharet ||</ | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> bhavati cātra || |
| - | < | + | < |
| - | bhavati cātra || | + | |
| - | < | + | < |
| - | | + | |
| - | < | + | <trailer xml: |
| - | | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> tasmāt tāṃ deśakālau tu vyādhisātmyena karmmaṇā | |
| - | < | + | < |
| - | tasmāt tāṃ deśakālau tu vyādhisātmyena karmmaṇā | | + | |
| - | < | + | <trailer xml: |
| - | | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> athāmarāmapatantīm pātayet kaṇṭham asyāḥkeśaveṣṭitayāṅgulyā pramṛśet |
| - | < | + | |
| - | athāmarāmapatantīm pātayet kaṇṭham asyāḥkeśaveṣṭitayāṅgulyā pramṛśet kaṭukā | + | |
| - | | + | kuṣṭhalāṅgalakīmūlakalkam vā madyamūtrayor anyatareṇa pāyayet | |
| - | | + | śālimūlakalkam vā 'pi ppalyādikalkam vā madyena | |
| - | kuṣṭhalāṅgalakīmūlakalkam vā madyamūtrayor anyatareṇa pāyayet | | + | siddhārthakakuṣṭhailālāṅgalakīmahāvṛkṣakṣīrasurāmaṇḍairāsthāpayet | |
| - | śālimūlakalkam vā 'pi ppalyādikalkam vā madyena | | + | etaiṣveva ca siddhena siddhārthakatailenottaracūrṇṇabastiś cāsyai dadyāt |
| - | siddhārthakakuṣṭhailālāṅgalakīmahāvṛkṣakṣīrasurāmaṇḍairāsthāpayet | | + | |
| - | etaiṣveva ca siddhena siddhārthakatailenottaracūrṇṇabastiś cāsyai dadyāt | | + | <trailer xml: |
| - | | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> prajātāyās tu bastiśirodarayoniśūlaṃ raktaṃ saṃruddhya vāyuḥ karoti sa |
| - | < | + | makkalaḥ | tatra yavakṣāracūrṇṇaṃ sarppiṣā sukhodakena pāyayet || |
| - | prajātāyās tu bastiśirodarayoniśūlaṃ raktaṃ saṃruddhya vāyuḥ karoti sa | + | lavaṇacūrṇṇam vā surāmaṇḍena | purāṇaguḍam vā trikaṭuka |
| - | makkalaḥ | tatra yavakṣāracūrṇṇaṃ sarppiṣā sukhodakena pāyayet || | + | trijātakakustumburumiśram vā khādayet | pṛthakparṇṇyādikvāthaṃ |
| - | lavaṇacūrṇṇam vā surāmaṇḍena | purāṇaguḍam vā trikaṭuka | + | bhadradārumaricavacāsaṃsṛṣṭam pāyayet |</l> |
| - | trijātakakustumburumiśram vā khādayet | pṛthakparṇṇyādikvāthaṃ | + | <trailer xml: |
| - | bhadradārumaricavacāsaṃsṛṣṭam pāyayet |</l> | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> atha bālaṃ kṣaumaparihitaṃ kṣaumakārppāsās tṛtāyāṃ śāyayīta | |
| - | < | + | nimba< |
| - | atha bālaṃ kṣaumaparihitaṃ kṣaumakārppāsās tṛtāyāṃ śāyayīta | | + | parivījayet | mūrddhni cāsya tailapicum avatārayet | dhūpayec cainaṃ |
| - | nimba< | + | rakṣoghnair dhūpaiḥ | rakṣoghnāni cāsya pāṇipādaśirogrīvāsv avasujet | |
| - | parivījayet | mūrddhni cāsya tailapicum avatārayet | dhūpayec cainaṃ | + | tilātasīsarṣapakaṇāś cātra prakiret | adhiṣṭhāne cāgnim prajvālayet | |
| - | rakṣoghnair dhūpaiḥ | rakṣoghnāni cāsya pāṇipādaśirogrīvāsv avasujet | | + | vraṇitopāsanīyañ cāvekṣyeta </l> |
| - | tilātasīsarṣapakaṇāś cātra prakiret | adhiṣṭhāne cāgnim prajvālayet | | + | <trailer xml: |
| - | vraṇitopāsanīyañ cāvekṣyeta </l> | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> tato daśamyāṃ mātāpitarau kṛtamaṅgalakautukau svastivācakapūrvvakaṃ nāma |
| - | < | + | kuryāt āṃ | yathābhipretaṃ nakṣatran nāma vā |</l> |
| - | tato daśamyāṃ mātāpitarau kṛtamaṅgalakautukau svastivācakapūrvvakaṃ nāma | + | <trailer xml: |
| - | kuryāt āṃ | yathābhipretaṃ nakṣatran nāma vā |</l> | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> tato yathāvarṇṇaṃ dhātrīm upasthāpayet | kṛṣāmasthūlām vayaḥsthāmam |
| - | < | + | avyādhitām prasannakṣīrāmavalamvorddhastanīm avyaṅgām avyasanaṃ |
| - | tato yathāvarṇṇaṃ dhātrīm upasthāpayet | kṛṣāmasthūlām vayaḥsthāmam | + | nījīvavatsāṃvatsalāṃ dogdhīm akṣudrāṃkule jātamato bhūyiṣṭaiś ca guṇair |
| - | avyādhitām prasannakṣīrāmavalamvorddhastanīm avyaṅgām avyasanaṃ | + | anvitām ārogyavalavṛddhaye kumārasya | tatrātikṛṣātisthūlāninditā |
| - | nījīvavatsāṃvatsalāṃ dogdhīm akṣudrāṃkule jātamato bhūyiṣṭaiś ca guṇair | + | |
| - | anvitām ārogyavalavṛddhaye kumārasya | tatrātikṛṣātisthūlāninditā vyādhitāś | + | |
| - | | + | |
| - | | + | |
| - | | + | |
| - | | + | <trailer xml: |
| - | | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> catvāraḥ sāgarāḥ puṇyāḥ stanānāṃ kṣīravāhināṃ | |
| - | < | + | < |
| - | catvāraḥ sāgarāḥ puṇyāḥ stanānāṃ kṣīravāhināṃ | | + | |
| - | < | + | <trailer xml: |
| - | | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> piben bālo ' |
| - | < | + | < |
| - | piben bālo ' | + | |
| - | < | + | <trailer xml: |
| - | | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| + | < | ||
| + | </lg> | ||
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| + | < | ||
| + | </lg> | ||
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| + | < | ||
| + | </lg> | ||
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> athāsyāḥ kṣīrasañjananārthaṃ |
| - | < | + | yavagodhūmaśāliṣaṣṭikamāṃsakṣīrasurāsauvīrapiṇyāka |
| - | athāsyāḥ kṣīrasañjananārthaṃ | + | rasonamatsyakaśerukāśṛṅgāṭakavidārīkandaśatāvarīviśamṛṇālanālikālāvukālaśākaprabhṛtīni |
| - | yavagodhūmaśāliṣaṣṭikamāṃsakṣīrasurāsauvīrapiṇyāka | + | vidadhyāt | atha tasyāḥ stanyam apsu parīkṣeta tac cec chītalam amalaṃ |
| - | rasonamatsyakaśerukāśṛṅgāṭakavidārīkandaśatāvarīviśamṛṇālanālikālāvukālaśākaprabhṛtīni | + | |
| - | vidadhyāt | atha tasyāḥ stanyam apsu parīkṣeta tac cec chītalam amalaṃ tanuṃ | + | |
| - | | + | |
| - | | + | <trailer xml: |
| + | </lg> | ||
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> bhavati cātra || |
| - | < | + | < |
| - | bhavati cātra || | + | |
| - | < | + | < |
| - | | + | |
| - | < | + | <trailer xml: |
| - | | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| + | < | ||
| + | </lg> | ||
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| + | < | ||
| + | </lg> | ||
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| + | < | ||
| + | </lg> | ||
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| + | < | ||
| + | </lg> | ||
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> duṣṭaṃ prāguktan tena śarīrāvyādhayaḥ prādur bhavanti | teṣu ca |
| - | < | + | yathābhihitaṃ mṛdvacchedanīyam auṣadham mātrayā kṣīrasya kṣīrasarppiḥ |
| - | duṣṭaṃ prāguktan tena śarīrāvyādhayaḥ prādur bhavanti | teṣu ca | + | saṃyuktaṃ vidadhyāt | dhātryāś ca kevalaṃ | kṣīrānnād asya kalkī kṛtaṃ | |
| - | yathābhihitaṃ mṛdvacchedanīyam auṣadham mātrayā kṣīrasya kṣīrasarppiḥ | + | dhātryāś ca pūrvvavat | annād asya kaṣāyādīnām ātmany eva na dhātryāḥ |
| - | saṃyuktaṃ vidadhyāt | dhātryāś ca kevalaṃ | kṣīrānnād asya kalkī kṛtaṃ | | + | |
| - | dhātryāś ca pūrvvavat | annād asya kaṣāyādīnām ātmany eva na dhātryāḥ ||</ | + | <trailer xml: |
| + | </lg> | ||
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <l xml: | + | <l/> |
| - | <l xml: | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | < |
| - | <l xml: | + | <l/> |
| - | <l xml: | + | </lg> |
| + | < | ||
| + | <l/> | ||
| + | </lg> | ||
| + | < | ||
| + | <l/> | ||
| + | </lg> | ||
| + | < | ||
| + | <l/> | ||
| + | </lg> | ||
| + | < | ||
| + | < | ||
| + | </lg> | ||
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> bhavati cātra|| |
| - | < | + | < |
| - | bhavati cātra|| | + | |
| - | < | + | < |
| - | | + | |
| - | < | + | <trailer xml: |
| - | | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> kṣīrāhārasya siddhārthakavacāpayasyāśārivāvrahmīkuṣṭhasaindhavasiddhaṃ |
| - | < | + | sarppiḥ pātuṃ prayacchet | kṣīrānnād asya madhukavacātriphalāsiddhaṃ | |
| - | kṣīrāhārasya siddhārthakavacāpayasyāśārivāvrahmīkuṣṭhasaindhavasiddhaṃ | + | |
| - | sarppiḥ pātuṃ prayacchet | kṣīrānnād asya madhukavacātriphalāsiddhaṃ | annād | + | |
| - | | + | <trailer xml: |
| - | | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> bālaṃ punar ggātreṣu na gṛṅṇīyāt | na cainaṃ tarjjayet sahasā vā na |
| - | < | + | prabodhayed vitrāsabhayāt | sahasā nāhared utkṣiped vātābhighātabhayān |
| - | bālaṃ punar ggātreṣu na gṛṅṇīyāt | na cainaṃ tarjjayet sahasā vā na | + | nopaveśayet kauvjabhayān nityaṃ cainam anuvartteta priyahitair eva m |
| - | prabodhayed vitrāsabhayāt | sahasā nāhared utkṣiped vātābhighātabhayān | + | abhihitamanādyamapyabhivarddhate nityamudagrasatvasampannastv arogo |
| - | nopaveśayet kauvjabhayān nityaṃ cainam anuvartteta priyahitair eva m | + | |
| - | abhihitamanādyamapyabhivarddhate nityamudagrasatvasampannastv arogo bhavati | + | <trailer xml: |
| - | | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> bhavati cātra || |
| - | < | + | < |
| - | bhavati cātra || | + | |
| - | < | + | < |
| - | | + | |
| - | < | + | <trailer xml: |
| - | | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> kṣīrasātmyatayākṣīramājaṃ gavyam athāpi vā | |
| - | < | + | < |
| - | kṣīrasātmyatayākṣīramājaṃ gavyam athāpi vā | | + | |
| - | < | + | <trailer xml: |
| - | | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> ṣaṇmāsāc cainam annam prāśayel laghuhitaṃ</ |
| - | <caesura/> | + | < |
| - | | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> nityam avarodhaś ca | syāt kṛtarakṣaḥ | upasarggabhayā grahopasarggebhyo |
| - | < | + | rakṣyā bālā bhavanti ||</l> |
| - | nityam avarodhaś ca | syāt kṛtarakṣaḥ | upasarggabhayā grahopasarggebhyo | + | <trailer xml: |
| - | rakṣyā bālā bhavanti ||</ | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> atha kumāra udvijate trasyati roditi naṣṭasaṃjño bhavati || |
| - | < | + | |
| - | atha kumāra udvijate trasyati roditi naṣṭasaṃjño bhavati || nakhadaśanair | + | |
| - | | + | |
| - | | + | |
| - | | + | |
| - | | + | <trailer xml: |
| - | | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> śaktimantaṃ cainaṃ jñātvā yathā svam vidyāṃ grāhayet |</ |
| - | <caesura/> | + | < |
| - | | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> athāsmai pañcaviṃśativarṣāya ṣoḍaśavarṣām patnīm āvahen |
| - | < | + | mitradharmmārthakāmaprajāḥ prāpsyāmīti ||</l> |
| - | athāsmai pañcaviṃśativarṣāya ṣoḍaśavarṣām patnīm āvahen | + | <trailer xml: |
| - | mitradharmmārthakāmaprajāḥ prāpsyāmīti ||</ | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> bhavati cātra || |
| - | < | + | < |
| - | bhavati cātra || | + | |
| - | < | + | < |
| - | | + | |
| - | < | + | <trailer xml: |
| - | | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> jāto vā na ciraṃ jīved vā durbalendriyaḥ |</ |
| - | <caesura/> | + | < |
| - | jāto vā na ciraṃ jīved vā durbalendriyaḥ |</l> | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| + | < | ||
| + | </lg> | ||
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> tatra pūrvoktaiḥ kāraṇaiḥ prapatiṣyati garbhaḥ | |
| - | < | + | garbbhāśayaśroṇīvaṃkṣaṇabastiśūlāni bhavanti | raktadarśanañ ca | tāsām |
| - | tatra pūrvoktaiḥ kāraṇaiḥ prapatiṣyati garbhaḥ | | + | pariṣekāvagāhālepanair upacaret kṣīrapānaiś ca | alpālpasyandate |
| - | garbbhāśayaśroṇīvaṃkṣaṇabastiśūlāni bhavanti | raktadarśanañ ca | tāsām | + | kṣīramutpalādi siddham vā pāyayet | saṃsramāne savātapārśvaśūlānāha |
| - | pariṣekāvagāhālepanair upacaret kṣīrapānaiś ca | alpālpasyandate | + | mūtrasaṅgāḥ sthānāt sthānaṃ cotkrāmati garbhaḥ | tatra snigdhaṃ śītāḥ |
| - | kṣīramutpalādi siddham vā pāyayet | saṃsramāne savātapārśvaśūlānāha | + | |
| - | mūtrasaṅgāḥ sthānāt sthānaṃ cotkrāmati garbhaḥ | tatra snigdhaṃ śītāḥ kriyāḥ | + | kṣaudraśarkarāmiśram pāyayet | mūtrasaṅge darbbhādisiddhaṃ | ānāhe |
| - | | + | hiṅgusauvarccalaraso na siddhaṃ sravati rakte koṣṭhāt |
| - | kṣaudraśarkarāmiśram pāyayet | mūtrasaṅge darbbhādisiddhaṃ | ānāhe | + | kaṇṭakārikāmṛtpiṇḍagairikasarjjarasāñjanacūrṇṇa |
| - | hiṅgusauvarccalaraso na siddhaṃ sravati rakte koṣṭhāt | + | yathālābhaṃnyagrodhāditvakprabālakalkan vā pāyayet | utpalādikalkaṃ vā |
| - | kaṇṭakārikāmṛtpiṇḍagairikasarjjarasāñjanacūrṇṇa | + | kaśeruśṛṅgāṭakaśālūkakalkaṃ vā śṛtena payasā, |
| - | yathālābhaṃnyagrodhāditvakprabālakalkan vā pāyayet | utpalādikalkaṃ vā | + | udumbaraphalaudakakandakvāthena vā śarkarāmadhumadhureṇa śālipiṣṭaṃ; |
| - | kaśeruśṛṅgāṭakaśālūkakalkaṃ vā śṛtena payasā, | + | nyagrodhādisvarasaparipītaṃ vā vastrāvayavaṃ yonyāṃ dhārayet | |
| - | udumbaraphalaudakakandakvāthena vā śarkarāmadhumadhureṇa śālipiṣṭaṃ; | + | athādṛṣṭaśoṇitavedanāyāṃ madhukadevadārumañjiṣṭhāpayasyāsiddhaṃ payaḥ |
| - | nyagrodhādisvarasaparipītaṃ vā vastrāvayavaṃ yonyāṃ dhārayet | | + | pāyayet, tad evāśmantakaśatāvarīpayasyāsiddhaṃ vidārigandhādisiddhaṃ vā |
| - | athādṛṣṭaśoṇitavedanāyāṃ madhukadevadārumañjiṣṭhāpayasyāsiddhaṃ payaḥ | + | |
| - | pāyayet, tad evāśmantakaśatāvarīpayasyāsiddhaṃ vidārigandhādisiddhaṃ vā | | + | |
| - | | + | <trailer xml: |
| - | | + | </lg> |
| - | <ab corresp="# | ||
| - | <list type=" | ||
| - | <item corresp="# | ||
| - | vulgate is split in the Nepalese version into two parts. In witness | ||
| - | H, the second part of this passage appears after 3.10.65. Witness H | ||
| - | is partially illegible here and the text has been emended based on | ||
| - | the vulgate.</ | ||
| - | </ | ||
| - | </ab> | ||
| - | <l xml: | ||
| - | <label xml: | ||
| - | < | ||
| - | | ||
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> māsānumāsikam ata ūrdhvaṃ vakṣyāmaḥ</ |
| - | <caesura/> | + | < |
| - | | + | </lg> |
| - | < | + | |
| - | | + | |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> madhukaṃ śālibījañ ca payasyā suradāru ca | |
| - | <caesura/> | + | < |
| - | | + | |
| - | < | + | < |
| - | | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> vṛkṣādanī payasyā ca latā sotpalaśārivā | |
| - | < | + | < |
| - | vṛhatīdvayakāśmaryakṣīrīśuṅgātvaco ghṛtaṃ | + | anantā śārivā |
| - | < | + | <trailer xml: |
| - | pṛthakparṇṇī valā śigra śvadaṃṣṭrā madhuyaṣṭikā ||</ | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> vṛhatīdvayakāśmaryakṣīrīśuṅgātvaco ghṛtaṃ | |
| - | < | + | < |
| - | śṛṅgāṭakamvisaṃ drākṣā kaseru madhukaṃ sitā | | + | pṛthakparṇṇī valā śigra śvadaṃṣṭrā madhuyaṣṭikā ||</l> |
| - | < | + | <trailer xml: |
| - | vatsaite saptayogāḥ syur arddhaślokasamāpanāḥ || | + | </lg> |
| - | <caesura/> | + | |
| - | yathākramaṃ prayoktavyā garbhasrāve payoyutāḥ |</l> | + | |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> śṛṅgāṭakamvisaṃ drākṣā kaseru madhukaṃ sitā | |
| - | < | + | < |
| - | kapittha< | + | vatsaite saptayogāḥ syur arddhaślokasamāpanāḥ |
| - | < | + | < |
| - | mūlāni kṣīrasiddhāni pāyayed bhiṣag aṣṭame | + | yathākramaṃ prayoktavyā garbhasrāve payoyutāḥ |
| + | <trailer xml: | ||
| + | </lg> | ||
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> kapittha< |
| - | <caesura/> | + | < |
| - | | + | |
| - | < | + | < |
| - | payas tu śritaśītam praśasyate ||</l> | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> navame madhukānantā payasyāśārivām pivet || |
| - | <caesura/> | + | < |
| - | | + | payas tu śritaśītam praśasyate ||</ |
| - | < | + | < |
| - | evam apyāyyate garbhas tīvrā ruk copaśāmyati ||</l> | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> sakṣīrā vā hitā śuṇṭhī |
| - | < | + | < |
| - | | + | evam apyāyyate garbhas |
| - | lavaṇaṃ varjyābhir uddālukādīnāṃ pācanīyopasaṃbhṛtābhir upakrāmet yāvanto | + | |
| - | māsā garbhasya tāvantyahāni vastyudaraśūle purāṇaguḍan dīpanīyasaṃyuktam | + | </lg> |
| - | pāyayed ariṣṭam vā | vātātapaśramasevinyā vātopahīhītatvāt srotasāṃ līyate | + | |
| - | garbhaḥ sotikālam avatiṣṭhamāno vyāpadyate | + | |
| - | | + | |
| - | kālātītasthāyini garbhaviśeṣato dhānyam udūkhalamusalenābhihanyāt | + | |
| - | vā yānāsanam upasevet | + | |
| - | pūrayati | mandaṃ spandate ca taṃ vṛṃhaṇīyaḥ payobhir mmāṃsarasaiś copacaret | + | |
| - | | śukraśoṇitaṃ vāyunoparuddham anavaktrāntajīvam ādhmāpayaty udaran tat | + | |
| - | kadācid yadṛcchayopaśāntan naigameṣā pahṛtam iti vadanti | tam eva kadācit | + | |
| - | pravilīyamānam āpūryamāṇam vā nāgodaram ity āhus tatrāpi | + | |
| - | | + | |
| - | ' | + | |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| + | <l> vyavasthite ca garbhe gavyenodumbaraśalāṭusiddhena payasā bhojayet | | ||
| + | atīte lavaṇaṃ varjyābhir uddālukādīnāṃ pācanīyopasaṃbhṛtābhir upakrāmet | ||
| + | yāvanto māsā garbhasya tāvantyahāni vastyudaraśūle purāṇaguḍan | ||
| + | dīpanīyasaṃyuktam pāyayed ariṣṭam vā | vātātapaśramasevinyā | ||
| + | vātopahīhītatvāt srotasāṃ līyate garbhaḥ sotikālam avatiṣṭhamāno | ||
| + | vyāpadyate | tāṃ mṛdunā snehādinā krameṇopacaret | utkrosarasaṃ yavāgūñ | ||
| + | cālpasnehām prayacchet | kālātītasthāyini garbhaviśeṣato dhānyam | ||
| + | udūkhalamusalenābhihanyāt | viṣamam vā yānāsanam upasevet | vātābhipanna | ||
| + | eva śuṣyati garbhaḥ samātuḥ kukṣin na pūrayati | mandaṃ spandate ca taṃ | ||
| + | vṛṃhaṇīyaḥ payobhir mmāṃsarasaiś copacaret | śukraśoṇitaṃ | ||
| + | vāyunoparuddham anavaktrāntajīvam ādhmāpayaty udaran tat kadācid | ||
| + | yadṛcchayopaśāntan naigameṣā pahṛtam iti vadanti | tam eva kadācit | ||
| + | pravilīyamānam āpūryamāṇam vā nāgodaram ity āhus tatrāpi līnavat | ||
| + | pratikāraḥ | nivṛttaprasavāyāḥ punaḥ ṣaḍbhyo varṣebhya ūrddhvam | ||
| + | prasavatyāḥ kumāro ' | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </lg> | ||
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l/> |
| - | <caesura/> | + | </lg> |
| - | atha garbbhiṇī vyādhyutpannāvātyayec charddayen madhurāmlenānnopahitena | | + | |
| - | anulomayec ca saṃśamanīyam mṛdu vidadhyāt | annapānayor iti | aśnīyāc ca | + | |
| - | mṛduvīryaṅ garbbhāviruddhāṃś ca kriyāyogān vidadhīta iti ||</l> | + | |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> atha garbbhiṇī vyādhyutpannāvātyayec charddayen madhurāmlenānnopahitena |
| - | <caesura/> | + | | anulomayec ca saṃśamanīyam mṛdu vidadhyāt | annapānayor iti | aśnīyāc |
| - | | + | ca mṛduvīryaṅ garbbhāviruddhāṃś ca kriyāyogān vidadhīta iti ||</ |
| - | < | + | < |
| - | | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> suvarṇṇaṃ rṇṇacūsukṛdaṃ kuṣṭham madhuvacā ghṛtaṃ | |
| - | <caesura/> | + | < |
| - | | + | |
| - | < | + | < |
| - | | + | </lg> |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> arkkapuṣpī madhughṛtaṃ cūrṇṇitaṃ kanakan tathā | |
| - | < | + | < |
| - | catvāro ' | + | suvarṇṇacūrṇṇavaiḍūryaṃ svetā dūrvvā ghṛtam madhuḥ ||</l> |
| - | < | + | < |
| - | kumārāṇām vapur medhā balārogyakarāḥ śubhā iti || <unclear extent=" | + | |
| - | unit="char"/></ | + | |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | ||</ | + | <l> catvāro ' |
| + | < | ||
| + | | ||
| + | unit=" | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </lg> | ||
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l>iti garbbhiṇīvyākaraṇaṃ |
| - | < | + | </lg> |
| - | | + | |
| - | | + | |
| - | garbhavyākaraṇañ caiva kāyavyākaraṇañ ca yat ||</l> | + | |
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| - | <label xml: | + | <l> bhūtacintā śukraśuddhiṃ garbhasaṅkramaṇan tathā | |
| - | <caesura/> | + | < |
| - | | + | |
| - | < | + | < |
| - | | + | </lg> |
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | < | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </lg> | ||
| - | <l xml: | + | <lg xml: |
| + | <l>|| iti śārīrasthānaṃ samāptaṃ ||</l> | ||
| + | </lg> | ||
| Line 4373: | Line 4178: | ||
| </ | </ | ||
| </ | </ | ||
| + | < | ||
| + | <note target="# | ||
| + | second chapter of the < | ||
| + | </ | ||
| + | < | ||
| + | <note target="# | ||
| + | >samudra ivodakaujasāṃ bhāvānām</ | ||
| + | implausible. It might mean "like the ocean is a support for creatures that take their | ||
| + | strength (< | ||
| + | language remain obscure and unlikely. Philipp Maas has suggested the minimal emendation | ||
| + | to < | ||
| + | palaeographically. It relies only on the confusion of the Nepalese characters <foreign | ||
| + | xml: | ||
| + | </ | ||
| + | < | ||
| + | <note target="# | ||
| + | light of the other very rare instances of these parallels in Sanskrit literature. It is | ||
| + | hard to make grammatical or semantic sense of the Nepalese readings < | ||
| + | svaiṣām</ | ||
| + | Perhaps the original reading < | ||
| + | < | ||
| + | and < | ||
| + | scribe might have normalized < | ||
| + | in order to make sense in the light of the following list of deities. If these | ||
| + | conjectures are correct, these changes must have happened very early in the | ||
| + | transmission, | ||
| + | < | ||
| + | quite different context.</ | ||
| + | </ | ||
| + | < | ||
| + | <note target="# | ||
| + | < | ||
| + | </ | ||
| + | < | ||
| + | <note target="# | ||
| + | and H have daṇḍas after the < | ||
| + | </ | ||
| + | < | ||
| + | <note target="# | ||
| + | to < | ||
| + | < | ||
| + | commentary unanimously read < | ||
| + | </ | ||
| + | < | ||
| + | <note target="# | ||
| + | witnesses do, that Puruṣa and Prakṛti are impermanent. Perhaps at an earlier point in | ||
| + | the text's transmission, | ||
| + | is used in every other qualifier in the list. This emendation is influenced by the very | ||
| + | similar wording of < | ||
| + | ....</ | ||
| + | in the Nepalese manuscripts is different than the vulgate: | ||
| + | < | ||
| + | < | ||
| + | </ | ||
| + | < | ||
| + | <note target="# | ||
| + | amadhya-</ | ||
| + | </ | ||
| + | </ | ||
| + | < | ||
| + | <note target="# | ||
| + | disambiguates the sandhi.</ | ||
| + | </ | ||
| + | < | ||
| + | <note target="# | ||
| + | 210.7cd-8ab: | ||
| + | sūkṣmatarau mahadbhyaś ca mahattarau /</ | ||
| + | </ | ||
| + | < | ||
| + | <note target="# | ||
| + | with witness N, against H and the vulgate, because <foreign xml: | ||
| + | dificilior potior</ | ||
| + | </ | ||
| + | < | ||
| + | <note target="# | ||
| + | read < | ||
| + | vulgate.</ | ||
| + | </ | ||
| + | < | ||
| + | <note target="# | ||
| + | < | ||
| + | </ | ||
| + | < | ||
| + | <note target="# | ||
| + | xml: | ||
| + | the passage and following the vulgate. The character <foreign xml: | ||
| + | > | ||
| + | </ | ||
| + | </ | ||
| + | < | ||
| + | <note target="# | ||
| + | > | ||
| + | < | ||
| + | </ | ||
| + | < | ||
| + | <note target="# | ||
| + | <foreign xml: | ||
| + | members of the dvandva. While rare, this usage has been observed: Wackernagel | ||
| + | 1896--1964, II.1, para 70.</ | ||
| + | </ | ||
| + | < | ||
| + | <note target="# | ||
| + | 1.1.22.</ | ||
| + | </ | ||
| + | < | ||
| + | <note target="# | ||
| + | to <foreign xml: | ||
| + | we separate <foreign xml: | ||
| + | </ | ||
| + | < | ||
| + | <note target="# | ||
| + | > | ||
| + | editions of the vulgate text offer two different solutions to the awkward phrase.</ | ||
| + | </ | ||
| + | < | ||
| + | <note target="# | ||
| + | have different readings at this point. <foreign xml: | ||
| + | included in the 1931 edition but omitted in the 1938 edition. There also seems to be | ||
| + | some textual confusion between <foreign xml: | ||
| + | xml: | ||
| + | </ | ||
| + | < | ||
| + | <note target="# | ||
| + | this point. The vulgate adds a half-śloka <foreign xml: | ||
| + | ...</ | ||
| + | has about eleven passages that are absent in the vulgate. The vulgate' | ||
| + | then appears after 3.2.32. </ | ||
| + | </ | ||
| + | < | ||
| + | <note target="# | ||
| + | editions, the editor Y. T. Ācārya noted that words to this effect were present in some | ||
| + | sources (1931 ed., p. 290, note 2; 1938 ed., p. 345, note 3).</ | ||
| + | </ | ||
| + | < | ||
| + | <note target="# | ||
| + | H adds a Newa comma after ṛtau in the next section, suggesting that the scribe thought | ||
| + | that was the start of a new section of text.</ | ||
| + | </ | ||
| + | < | ||
| + | <note target="# | ||
| + | > | ||
| + | sense.</ | ||
| + | </ | ||
| + | < | ||
| + | <note target="# | ||
| + | point, image A 1267_11_67.jpg, | ||
| + | </ | ||
| + | < | ||
| + | <note target="# | ||
| + | même from <foreign xml: | ||
| + | 31.</ | ||
| + | </ | ||
| + | < | ||
| + | <note target="# | ||
| + | abraded top of the folio so that superscript vowels are uncertain. Witness H has a | ||
| + | scribal correction of the vowel <foreign xml: | ||
| + | here, with a feminine sentence subject, is neither the Nepalese nor the vulgate and is | ||
| + | almost certainly unoriginal. Without further evidence it is not possible to recover the | ||
| + | oldest reading.</ | ||
| + | </ | ||
| + | < | ||
| + | <note target="# | ||
| + | xml: | ||
| + | first member of the compound (Whitney 1250e).</ | ||
| + | </ | ||
| + | < | ||
| + | <note target="# | ||
| + | in witness H is likely to be a variant pronunciation rather than a scribal error.</ | ||
| + | </ | ||
| + | < | ||
| + | <note target="# | ||
| + | unavailable for the remainder of the < | ||
| + | </ | ||
| + | < | ||
| + | <note target="# | ||
| + | xml: | ||
| + | </ | ||
| + | < | ||
| + | <note target="# | ||
| + | xml: | ||
| + | </ | ||
| + | < | ||
| + | <note target="# | ||
| + | > | ||
| + | < | ||
| + | many.</ | ||
| + | </ | ||
| + | < | ||
| + | <note target="# | ||
| + | <foreign xml: | ||
| + | > | ||
| + | is not visually similar to <foreign xml: | ||
| + | witness L, which at least make good sense.</ | ||
| + | </ | ||
| + | < | ||
| + | <note target="# | ||
| + | xml: | ||
| + | but we have to emend to the retroflex for grammar and sense. In | ||
| + | < | ||
| + | xml: | ||
| + | so the emendation is certain.</ | ||
| + | </ | ||
| + | < | ||
| + | <note target="# | ||
| + | <foreign xml: | ||
| + | because of the gender difference with <foreign xml: | ||
| + | (n.).</ | ||
| + | </ | ||
| + | < | ||
| + | <note target="# | ||
| + | > | ||
| + | <foreign xml: | ||
| + | H.</ | ||
| + | </ | ||
| + | < | ||
| + | <note target="# | ||
| + | > | ||
| + | following the vulgate. MS H, our only witness to the Nepalese version at this point, is | ||
| + | badly damaged here and while it looks as if the akṣara is <foreign xml: | ||
| + | > | ||
| + | been destroyed. The damaged portion may have supported the word <foreign xml: | ||
| + | > | ||
| + | </ | ||
| + | < | ||
| + | <note target="# | ||
| + | xml: | ||
| + | </ | ||
| + | < | ||
| + | <note target="# | ||
| + | > | ||
| + | of the verse.</ | ||
| + | </ | ||
| + | < | ||
| + | <note target="# | ||
| + | > | ||
| + | the vulgate.</ | ||
| + | </ | ||
| + | < | ||
| + | <note target="# | ||
| + | > | ||
| + | vulgate reading.</ | ||
| + | </ | ||
| + | < | ||
| + | <note target="# | ||
| + | the vulgate, paraphrase the preceding sentence and may be a gloss.</ | ||
| + | </ | ||
| + | < | ||
| + | <note target="# | ||
| + | appears to be a contraction of <foreign xml: | ||
| + | xml: | ||
| + | xml: | ||
| + | (Oberlies 2003: 83-84).</ | ||
| + | </ | ||
| + | < | ||
| + | <note target="# | ||
| + | xml: | ||
| + | Add.2491, f.34r.</ | ||
| + | </ | ||
| + | < | ||
| + | <note target="# | ||
| + | < | ||
| + | </ | ||
| + | < | ||
| + | <note target="# | ||
| + | is normally masculine, but here and in the < | ||
| + | (As. śārīrasthāna 5.20).</ | ||
| + | </ | ||
| + | < | ||
| + | <note target="# | ||
| + | for sense, with the vulgate, and in the light of the of the <foreign xml: | ||
| + | > | ||
| + | </ | ||
| + | < | ||
| + | <note target="# | ||
| + | the vulgate, for < | ||
| + | other passages describe single < | ||
| + | < | ||
| + | metre.</ | ||
| + | </ | ||
| + | < | ||
| + | <note target="# | ||
| + | > | ||
| + | awkward and likely to have been corrected by a scribe. <foreign xml: | ||
| + | > | ||
| + | the < | ||
| + | </ | ||
| + | < | ||
| + | <note target="# | ||
| + | point that do not appear in witness H. Or they may be a scribal omission by a saut du | ||
| + | même au même by the scribe of witness H from the word <foreign xml: | ||
| + | > | ||
| + | of these verses does not fit well in the context; in the eleventh--twelfth centuries the | ||
| + | commentators Gayadāsa and Ḍalhaṇa recorded doubts about their inclusion. Further | ||
| + | evidence from manuscripts that transmit early readings may clarify this issue.</ | ||
| + | </ | ||
| + | < | ||
| + | <note target="# | ||
| + | xml: | ||
| + | for correct sandhi.</ | ||
| + | </ | ||
| + | < | ||
| + | <note target="# | ||
| + | > | ||
| + | metre.</ | ||
| + | </ | ||
| + | < | ||
| + | <note target="# | ||
| + | 8.14cd: <foreign xml: | ||
| + | toyadāṃś ca ||</ | ||
| + | <foreign xml: | ||
| + | ||</ | ||
| + | </ | ||
| + | < | ||
| + | <note target="# | ||
| + | xml: | ||
| + | >bhāvo ' | ||
| + | </ | ||
| + | < | ||
| + | <note target="# | ||
| + | < | ||
| + | of the former is not clearly attested.</ | ||
| + | </ | ||
| + | < | ||
| + | <note target="# | ||
| + | passage (Hoernle 1907: 218--219).</ | ||
| + | </ | ||
| + | < | ||
| + | <note target="# | ||
| + | <foreign xml: | ||
| + | 283).</ | ||
| + | </ | ||
| + | < | ||
| + | <note target="# | ||
| + | and is supported in witness H. It is hard to parse, partly because of the plurals in the | ||
| + | first pāda and the singular in the second. Some transmission problem is signalled by the | ||
| + | need for the emendation of H's <foreign xml: | ||
| + | xml: | ||
| + | </ | ||
| + | < | ||
| + | <note target="# | ||
| + | tayor</ | ||
| + | corrollary in the next sentence.</ | ||
| + | </ | ||
| + | < | ||
| + | <note target="# | ||
| + | prādurbhāvo</ | ||
| + | < | ||
| + | </ | ||
| + | < | ||
| + | <note target="# | ||
| + | Nepalese version into two parts. In witness H, the second part of this passage appears | ||
| + | after 3.10.65. Witness H is partially illegible here and the text has been emended based | ||
| + | on the vulgate.</ | ||
| + | </ | ||
| </ | </ | ||