This shows you the differences between two versions of the page.
| Both sides previous revisionPrevious revisionNext revision | Previous revision | ||
| wiki:susrutaproject:04-su.ci-1-20:provisional-edition_cikitsasthana_01-20 [2026/09/03 02:14] – external edit 127.0.0.1 | wiki:susrutaproject:04-su.ci-1-20:provisional-edition_cikitsasthana_01-20 [2026/09/18 16:34] (current) – external edit 127.0.0.1 | ||
|---|---|---|---|
| Line 2719: | Line 2719: | ||
| pariṣekārthe | suṣavīkvāthasiddhaṃ vā | balātailaṃ siddhaṃ | pariṣekārthe | suṣavīkvāthasiddhaṃ vā | balātailaṃ siddhaṃ | ||
| pariṣekāvagāhabastibhojanārtham iti | śāliṣaṣṭikayavagodhūmānnam | pariṣekāvagāhabastibhojanārtham iti | śāliṣaṣṭikayavagodhūmānnam | ||
| - | upaseveta | + | upaseveta |
| cocchritadoṣagrahaṇena vamanavirecanāsthāpanānuvāsanakarmmāseveta || </l> | cocchritadoṣagrahaṇena vamanavirecanāsthāpanānuvāsanakarmmāseveta || </l> | ||
| <trailer xml: | <trailer xml: | ||
| Line 2740: | Line 2740: | ||
| <l> abhyañjanaparīṣekapradehavyajanānilāḥ | <l> abhyañjanaparīṣekapradehavyajanānilāḥ | ||
| < | < | ||
| - | saraṇānyapravātāni manojñāni mahānti ca || </l> | + | śaraṇāny apravātāni manojñāni mahānti ca || </l> |
| <trailer xml: | <trailer xml: | ||
| </lg> | </lg> | ||
| Line 2754: | Line 2754: | ||
| <l> vyāyāmam maithunaṃ kopam uṣṇāmlalavaṇāśanaṃ | | <l> vyāyāmam maithunaṃ kopam uṣṇāmlalavaṇāśanaṃ | | ||
| < | < | ||
| - | | + | |
| <trailer xml: | <trailer xml: | ||
| </lg> | </lg> | ||
| Line 2760: | Line 2760: | ||
| <lg xml: | <lg xml: | ||
| <l> athāpatānakinam asrastākṣam avakrabhruvam astabdhāṅgulam asvedanam | <l> athāpatānakinam asrastākṣam avakrabhruvam astabdhāṅgulam asvedanam | ||
| - | avepanam apralāpinam | + | avepanam apralāpinam akhaṭvāpātinam abahirāyāminañ copakramet |
| | tatra prāg eva snehābhyaktaṃ svinnaśarīram avapīḍena tīkṣṇenopakramet | | tatra prāg eva snehābhyaktaṃ svinnaśarīram avapīḍena tīkṣṇenopakramet | ||
| śiraḥśuddhyarthaṃ | athānantaram | śiraḥśuddhyarthaṃ | athānantaram | ||
| Line 3321: | Line 3321: | ||
| <lg xml: | <lg xml: | ||
| - | <l> grāmyasatvaśakṛtkṣāraiḥ saṃyuktaṃ kṣārasādhitaṃ || | + | <l> grāmyasattvaśakṛtkṣāraiḥ saṃyuktaṃ kṣārasādhitaṃ || |
| < | < | ||
| | | ||
| Line 4233: | Line 4233: | ||
| <l> kuṣṭhīmāṃseṣv avadīryatsu khādet mudgaṃ siddhannimbatoye satailaṃ | | <l> kuṣṭhīmāṃseṣv avadīryatsu khādet mudgaṃ siddhannimbatoye satailaṃ | | ||
| < | < | ||
| - | | + | |
| ||</ | ||</ | ||
| <trailer xml: | <trailer xml: | ||
| Line 5924: | Line 5924: | ||
| <lg xml: | <lg xml: | ||
| - | <l> ghṛtañ ca gaurīmadhukāravindalodhrāmvurājādanajīvak | + | <l> ghṛtañ ca gaurīmadhukāravindalodhrāmvurājādanajīvakeṣu | |
| + | < | ||
| + | | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> sacandanāyām madhuśarkkarāyān drākṣāsthirāpṛṣṇisamaṅgayā ca | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> gaṇasya vilvādikapañcamūlyoś caturgguṇaṃ kṣīramathāpi tadvat | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> visphoṭaduṣṭavraṇaśīrṣarogān pākan tathāsyāsya tathaiva pānāt | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> athāśvagandhā saralātha kālā saikeṣikāvāpyathavājaśṛṅgī | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | < | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> gaṇas tu sarvvo varuṇaḥ prayojyaḥ kriyāsu sarvvāsu vicakṣaṇena | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> sarvvām̐ś ca pakvān pariśodhya dhīmān vraṇaṃ krameṇopacared yathoktaṃ | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | ||</ | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> tatrānilotthām upanāhya pūrvvam aśeṣataḥ pūyagatim vidārya | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | ||</ | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> prakṣālane cāpi sadā vraṇasya yojyam mahad yat khalu pañcamūlaṃ | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> sambhṛtya kuryāt trivṛtaṃ vraṇasya saṃśodhanaṃ śodhanaropaṇajñaḥ | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> nipātyaśastran tilanāgadantīmañjiṣṭhakalkaiḥ pratipūrayīta | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> śyāmātribhaṇḍītriphalāsu siddhaṃ haridrayos tilvakavṛkṣake ca | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | ||</ | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> nāḍīṅ kaphotthām upanāhayitvā kulatthasiddhārthakaśaktukiṇvaiḥ | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> dadyād vraṇe nimvatilāṃ sadantīṃ surāṣṭrajāṃ saindhavasamprayuktāṃ | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> suvarccikāsaindhavacitrakeṣu nikumbhanīlīta larūpikāsu | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> nāḍīn tu śalyaprabhavāṃ vidārya nirghātyaśalyaṃ pravidārya mārggaṃ | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | ||</ | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> kumbhīkakharjjūrakapitthavilvavanaspatīnāñ ca śalāṭuvargge | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> saugandhikāmocarasāhipuṣpaṃ lodhrāṇi datvā khalu dhātakīñ ca | | ||
| + | < | ||
| + | etena śalyaprabhavā tu nāḍī rohed vraṇe vā sukhamāśu caiva ||</ | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> kṛśadurvvalabhīrūṇān nāḍīm marmmāśritām api | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> eṣaṇyā gam anviṣya kṣārasūtrānuśāriṇīṃ | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> sūtrasyāntaṃ samānīya gāḍhavandhaṃ samācaret | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> kṣārāktam matimān vaidyo yāvanna cchidyate gatiḥ | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> arvvudādiṣu cotkṣipya mūle sūtran nidhāpayet | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | < | ||
| + | mūle sūtre ca vadhnīyāc cchinne copakramed vraṇaṃ ||</ | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> yā dvivraṇīye ' | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | ||</ | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> snuhārkkadugdhena sahaiṣa kalko varttīkṛtā hantya cireṇa nāḍīṃ | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> varāhaviṭsūkṣmamasīpradeyā nāḍīṣu tailena vimiśrayitvā |</ | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> tathā ca gomāṃsamasīṃ hitāya koṣṭhāśritā svādarato diśanti |. | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> duṣṭavraṇe yad vihitaṃ ca tailan tat sevyamānaṅ gatim āśu hanti || </ | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> dhattūrakam madanakodravajañ ca vījaṃ kośātakī śukanasā mṛgabhojinī ca | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | deyaṃ ||</ | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> eṣv eva sādhuṣu kṛteṣu vimiśrayitvā tailaṃ kṛtaṅ gatim apohati | ||
| + | saptarātrāt | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | ||</ | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> tailaṅ kṛtaṅ gatim apohati śīghram eva kandeṣu cāmaravarāyudhasāhvayeṣu | ||
| + | | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | viḍaṃgarajanīdvayacitrakair yat ||</ | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> syāmārkkavasya ca rasena nihanti tailaṃ nāḍīṃ kaphānilakṛtānapacīn | ||
| + | vraṇām̐ś ca | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | vāmayīta ||</ | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> nimvodakena madhumāgadhikāyutena vāntāpare 'hani ca mudgarasāsanā syāt | | ||
| + | < | ||
| + | evan tryahañ caturahaṃ ṣaḍaham vamed vā sarppiḥ pived triphalayā saha | ||
| + | saṃyutam vā ||</ | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> bhārggīm vacām ativiṣāṃ suradārupāṭhām mustādikam madhurasāṅ kaṭurohiṇīñ | ||
| + | ca | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | vāpi ||</ | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> stanarogam utthitam avekṣya bhiṣag vidadhyād yad vidradhāvabhihitam | ||
| + | bahudhābhidhānam ||</ | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | < | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> āme vidahyati tathaiva gate ca pākan tasyā stanau satatam eva ca | ||
| + | nirdduhīteti ||</ | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l>|| cikitsā <unclear extent=" | ||
| + | </ | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <div corresp=" | ||
| + | <head xml: | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> athāto granthyapacyarbbudagalagaṇḍānāñ cikitsitam vyākhyāsyāmaḥ || </ | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | < | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> granthiṣv athāmeṣu bhiṣag vidadhyāc chophakriyā vistaraśo vidhijñaḥ | </ | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> rakṣed balañ cāpi narasya nityaṃ tad rakṣitam vyādhibalan nihanti || </ | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> tailaṃ pibet sarppiratha dvayaṃ vā datvā vasām vā trivṛtam vidadhyāt| | ||
| + | apīhavātedaśamūlasiddhaṃ vaidyaścatuḥsnehamathāpi dadyāt || </ | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> hiṃsrāsa rohiṇyamṛtātha bharggī śyonākabilvāgurukṛṣṇagandhā | gojī ca | ||
| + | piṣṭā saha tālapattryā granthau vidheyā nilaje pralepaḥ|| </ | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> svedopanāhā vividhāś ca yojyāḥ kuryāt prasiddhānaparāṃś ca lepān| | ||
| + | vidārya pakvaṃ samupohya pūyam prakṣālya bilvārkkagaṇaditoyaiḥ || </ | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> tilaiḥ sapañcāṅgulapattramiśraiḥ saṃśodhayet saindhavasaṃprayuktaiḥ| | ||
| + | śuddham vraṇañ cāpy uparopayīta tailena rāsnāsaralāyutena|| </ | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> viḍaṅgayaṣṭīmadhukāmṛtābhiḥ siddhena taṃ kṣīravimiśritena| jalāyukāḥ | ||
| + | pittakṛte hitās tu kṣīrodakābhyām pariṣecanañ ca|| </ | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> kākolivarggasya tu śītalāni pibet kaṣāyāṇi saśarkkarāṇi | | ||
| + | drākṣārasenekṣurasena vāpi cūrṇṇaṃ pibed vāpi harītakīnāṃ|| </ | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> madhūkajambvarjjunavetasānāṃ tvagbhiḥ pradehān avacārayec ca| | ||
| + | saśarkkarair vvā tṛṇaśūlyakandair ddihyād abhīkṣṇaṃ mucilindajair vvā|| </ | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> vidārya vā pakvamapohya pūyaṃ dhāvet kaṣāyeṇa vanaspatīnāṃ| tilaiḥ | ||
| + | sayaṣṭīmadhukair vviśodhya sarppiḥ prayojyam madhurair vvipakvaṃ|| </ | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> hṛteṣu doṣeṣu yathānupūrvvā granthau bhiṣak chleṣmasamutthiteṣu | | ||
| + | svinnasya vimlāpanam eva kuryād aṃguṣṭhaveṇudṛśadīsutais tu|| </ | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> vikaṃkatāragvadhakākaṇantīkākādanītāpasavṛkṣamūlaiḥ| ālepayed enama | ||
| + | lāvubhārggīkarañjakālāmadanaiś ca vidvān|| </ | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> amarmmaje cānupa śīmymānasapakvam evāpahared vidārya| dahet sthite | ||
| + | cāsṛji siddhakarmmā sadyaḥ kṣatoktañ ca vidhim vidadhyāt|| </ | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> yā māṃsakandyaḥ kaṭhinā bṛhatyastāsvapya yaṃ karmma vidhiḥ prayojyaḥ| | ||
| + | śastreṇa cāpāṭya vipakvam āśu prakṣālayet pathyatamaiḥ kaṣāyaiḥ|| </ | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> saṃśodhanais tañ ca viśodhayīta kṣārottamaiḥ kṣaudraghṛtapragāḍhaiḥ| | ||
| + | śuddhe ca tailaṃ tvavacāraṇīyam viḍaṅgapāṭhārajanīvipakvaṃ|| </ | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> medaḥsamutthe tilakalkadigdhaṃ tvacopariṣṭād dviguṇam paṭāntaṃ| | ||
| + | hutāśataptena muhuḥ pramṛjyā< | ||
| + | dhīmānadahan hitāya|| </ | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> pralipya dārvvīmatha lākṣayā vā prataptayā svedanam asya kāryaṃ| nipātya | ||
| + | vā śastramapohya medo dahet supakvan tv athavā vidārya|| </ | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> prakṣālya mūtraiś ca tilaiḥ supiṣṭaiḥ suvarccikādyair haritālamisraiḥ| | ||
| + | sasaindhavaiḥ kṣaudraghṛtapragāḍhaiḥ kṣārottarair enam abhipraśodhya|| </ | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> tailaṃ vidadyād dvikarañjaguñjāvaṅgāvalekheṅgudimūtrasiddhaiḥ| jīmūtakī | ||
| + | kośavatīphaleṣu dantī dravantī trivṛtāsu caiva|| </ | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> sarppiḥ kṛtaṃ hanty apacīṃ pravṛddhāṃ dvidhā pravṛttan tad udāravīryaṃ| | ||
| + | nirgguṇḍijātībarihiṣṭhayuktaṃ jīmūtakaṃ mākṣikasaindhavāḍhyaṃ|| </ | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> abhiprataptaṃ vamanaṃ praśastaṃ duṣṭāpacīṣūttamamādiśanti| nirgguṇḍi | ||
| + | bimbīkaravīrasiddhaṃ tailaṃ hitaṃ śīrṣavirecanaṃ ca|| </ | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> śākhoṭakalka svarasena siddhaṃ tailaṃ hitaṃ nasyaniśevanena| | ||
| + | madhūkasāraś ca hito vapīḍe phalāni śigroḥ kharamañjarervvā|| </ | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> granthīnamarmmaprabhavānapakvānuddhṛtya cāgniṃ vidadhīta vaidyaḥ| | ||
| + | kṣāreṇa cainaṃ pratisārayīt muhurmmhurllikhyama thoyathāvat|| </ | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> pārṣṇim prati dvā daśa cāṅgulāni mātvendrabastim parivarjjya dhīmān| | ||
| + | vidārya matsyāṇḍanibhāni vaidyo jālāni niḥkramyavidhimviddhyāt || </ | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | < | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> maṇibandhopariṣṭādvā kuryād rekhātrayam bhiṣak| aṅgulāntaritaṃ samyag | ||
| + | apacīnāṃ nivṛttaye|| </ | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> cūrṇṇasya kāle parcalākakākagodhāhikūrmmaprabhavās tumaṣyaḥ | dadyāc ca | ||
| + | tailena saheṅgudīnāṃ tailāni | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> vairecanan dhūmam upādadīta bhavec ca nityaṃ yavamudgabhojī| karkkāruker | ||
| + | vvārukanālikerapiyālapañcāṅgulabījapūrṇṇaiḥ|| </ | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> vātārbbudaṃ kṣīraghṛtāmbusiddhair uṣṇaiḥ satailair upanāhayettu| kuryāc | ||
| + | ca mukhyānuupanāhanārtham bhṛteṣu māṃseṣu ca veśavārāṃ|| </ | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> svedam vidadhyāt kuśalantu nāḍyā śṛṅgena raktam bahuśo harecca| | ||
| + | vātaghnaniryūhapayomlabhāgaiḥ siddhaṃ śatākhya trivṛtam pibedvā|| </ | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> svedopanāhā mṛduvas tu pathyāḥ pittārbbude kāyavirecanañ ca| vighṛṣya | ||
| + | codumbari kākagojīpatrairbhbhṛśaṃ kṣaudrayutaiḥ pralimpet|| </ | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> sūkṣṇīkṛtaiḥ sarjjarasapriyaṃgūpattaṅgalodhrāñjanayaṣṭikāhvaiḥ | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> śyāmāgirihvārajanīraseṣu drākṣārase saptalikārase ca || | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> śuddhaś ca jantoḥ kaphaje rbude tu rakte ' | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> kapotapārāvataviḍvimiśraiḥ sakāṃśanīlī śukalāṅgalākhyaiḥ | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> niṣpāvapiṇyākakulatthakalkair mmāṃsapragāḍhair ddadhimardditais tu | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> alpāvaśiṣṭaṃ krimibhakṣitan tallikhettato 'gnim vidadhīta paścāt | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> kṣārāgniśastrāṇyavacārayīta muhur mmuhuḥ prāṇamahiṃsamānaḥ | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> śuddhe ca tailaṃ vidadhīta bhārggīviḍaṅgapāṭhātriphalāsusiddhaṃ | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> medo ' | ||
| + | < | ||
| + | tato haridrāgṛhadhūmalodhrapattaṅgacūrṇṇaiḥ samanaḥ śilālaiḥ || </ | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> vraṇam pratigrāha madhupragāḍhaiḥ karañjatailaṃ vidadhīta śuddhe | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> tasmād aśeṣāṇi samuddharet tu hanyuḥ saśeṣāṇi yathā viṣāgnī | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> amleṣu pattraiṣu payaḥ sucāpi svedaṃ vidaddhyāt piśiteṣu cāpi | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> śaṇātasīmūlakeśigrusidgraiḥ piyālamajjāsahitais tilais tu | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> ekaiṣikāvṛkṣakatilvakaiś ca surāmlapiṣṭaiḥ pradihedabhīkṣṇaṃ | </ | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> tailam pibeccāmṛtavallinimbahansāhvayāvṛkṣakapippalībhiḥ || | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> svedopanāhaiḥ kaphasambhavan tu saṃsvedaya visrāvaṇam eva kuryāt || | ||
| + | < | ||
| + | tato ' | ||
| + | | </ | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> palāśabhasmodakapeśitābhir ddihyāt suguñjābhir aśītalābhiḥ || | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> praccharddanaṃ śīrṣavirecanañ ca dhūpaś tu vair ecaniko hitas tu || | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> kaṭutrikakṣaudrayutāś ca śastā bhakṣyā yavānnāni rasāś ca maudgāḥ | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> medaḥsamutthe tu yathopadiṣṭāṃ vidhyet sirāṃ snigdhatanornnarasya || | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> mūtreṇa cāloḍya hitāya kalkaṃ prātaḥ pibet sāramahīruhāṇāṃ || | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> majjāvasākṣadrayutair ddahedvā dagdhe ca sarppirmmadhu cāvacāryaṃ || | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> tailena cābhyajya hitāya dadyāt sārodbhavaṃ gomayajañ ca bhasma | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | ||</ | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> cikitsā 19 ||</ | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <div n=" | ||
| + | |||
| + | < | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | < | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> antravṛddhim ṛte ye 'nye vṛddhayas teṣu varjayet | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> anaśanaṃ cātyaśanam adhyaśanam atho guruḥ | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> sninnañ caiva yathānyāyam pāyayīta virecanaṃ | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> sakṣīram vā pibet māsaṃ tailam eraṇḍasambhavaṃ | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> nirūhayen nirūḍhañ ca bhuktavantaṃ rasodanaṃ | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> svedopanāhau kuryāc ca pradehām̐ś cānilāpahān | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> bhindyād bhitvā ca matimān yathoktaṃ kramam ācaret | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> śastropapannam bhitvā vā śodhayen madhusarppiṣā | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> muhur muhur jjalaukābhiḥ śoṇitaṃ raktaje haret | | ||
| + | < | ||
| + | pibed virecanam vāpi śarkkarākṣaudrasaṃyutaṃ || </ | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> pittagranthikramaṃ kuryād āme pakve ca raktaje | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> pītadārukaṣāyañ ca pibet mūtreṇa saṃyutaṃ | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> pakvabhinne viśuddhyarthan tailaṃ deyam vijānatā | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> svedyam medaḥ samutthan tu lepayet surasādinā | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> svinnam vāveṣṭa paṭṭena samāśvāsya ca mānavaṃ | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> medaḥ samuddhṛtya tato dadyāt kāsīsasaindhave | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> manaḥśilālalavaṇaiḥ siddhamāruḥkareṣu ca | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> sevanyām pārśvato ' | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> mūtranāḍīm athoddhṛtya sthavikābandham ācaret | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> aprāptaphalakose vā vātavṛddhikramo hitaḥ | | ||
| + | < | ||
| + | dahed vā vahninā gāḍhan tasya mārggāvarodhanā || </ | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> aṅguṣṭhamadhye tvak chitvā dahed vāṅgaviparyaye | </ | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> anenaiva vidhāṇena vṛddhī vātakaphātmakau | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> śaṅkhopari ca karṇṇānte tyaktvā sevanim ādarāt | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> upadaṃśeṣu sādhyeṣu susnigdhasvinnadehinaḥ | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> hared ubhayataś cāpi doṣāṇ atyartham ucchritāṃ | | ||
| + | < | ||
| + | sadyo nihṛtadoṣasya rukchothāv upaśāmyataḥ | </ | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> yadi vā durbalo jantur na vā prāptaṃ virecanaṃ | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> prapauṇḍarīkaṃ madhukaṃ rāsnākupunarṇṇavaiḥ | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> niculair aṇḍabījāni yavagodhūmasaktavaḥ | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> prapauṇḍarīka pūrvaiś ca dravyaiḥ sekaḥ praśasyate | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> sacandanotpalaiḥ snigdhaiḥ paittikāṃ sampralepayet | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> sarpiṣkaiḥ samadhukaiḥ paittikaṃ sampralepayet | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> athavāpi suśītena kaṣāyeṇa vaṭādinā || | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> surasāditailayuktābhiḥ sukhoṣṇābhiḥ pralepayet | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | < | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> na ca yānti yathā pākaṃ prayateta tathā bhiṣak | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> tasmāt saṃśodhanālepasekaśoṇitamokṣaṇaiḥ | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> śastreṇopacared vāpi pākam āgatam āśu vai | | ||
| + | < | ||
| + | tam apohya tilaiḥ sarpiḥ kṣaudrayuktaiḥ pralepayet | </ | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> karavīrasya patrāṇi jātyāragvadhayor api | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> saurāṣṭrīṃ gairikaṃ tutthaṃ puṣpakāsīsasaindhavaṃ | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> hareṇukailāś ca tathā samānyāhṛtya cūrṇṇayet | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> jambvāmrasumanānimbaśvetakāmbojipallavāṃ | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> kṣīriṇāṃ ca tvaco yojyā kvāthe triphalayā saha | | ||
| + | < | ||
| + | tena kvāthena satataṃ praṇam prakṣālayed bhiṣak | </ | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> asminn eva kaṣāye tu tailaṃ dhīro vipācayet | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> etat sarvopadaṃśeṣu śreṣṭhaṃ ropaṇam iṣyate ||</ | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | < | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | < | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> upadaṃśadvaye śeṣe pratyākhyāyācaret kriyāṃ | </ | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | < | ||
| + | </ | ||
| + | <lg xml: | ||
| + | < | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> eteṣām eva yojyan tu vīkṣya doṣabalābalaṃ || </ | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | < | ||
| + | </ | ||
| + | <lg xml: | ||
| + | < | ||
| + | </ | ||
| + | <lg xml: | ||
| + | < | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> svehasvedopanāhāṃś ca ślīpade nilaje bhiṣak | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> mupācaret | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> mahauṣadhavipakvena payasā cānnam ādiśet | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> gulphasyādhaḥ śirāṃ vidhyec chlīpade pittasa | | ||
| + | < | ||
| + | | </ | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> tāṃ vidhyed aṃguṣṭhe śleṣmaślīpade | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> pibed vā py abhayākalkaṃ mūtreṇānyatamena vai | | ||
| + | < | ||
| + | pibed edaṅ guḍūcīm vā nāgaram bhadradāru vā | </ | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> hitaś cālepaṇaṃ citrako devadāru ca | | ||
| + | < | ||
| + | vi </ | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> vaṇeṣu ca | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> pibet sadā ca tailena ślīpadānān nivṛttaye | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> anenaiva vidhānena putraṃ jīvakajaṃ || | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | < | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> kaṇṭakārikāṃ | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> dagdhvā mūtreṇa taṃ bhasma srāvayet kṣārakalkavat | | ||
| + | < | ||
| + | tatra dadyāt pratīvāpaṃ kākodumbarikārasaṃ | </ | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> madanāc ca phalaṃ kvāthaṃ svarasañ ca śukākhyayā | | ||
| + | < | ||
| + | eṣa kṣāras tu pānīyaḥ ślīpadaṃ hanti | </ | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> apaciṃ galagaṇḍañ ca grahaṇīdoṣam eva ca | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> eṣv eva siddhaṃ tailañ ca nasyābhyaṅgeṣu sevitaṃ | | ||
| + | < | ||
| + | etān evāmayāṃ hanti ye ca duṣṭavraṇā nṛṇāṃ | </ | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> drantī dravantī trivṛtā nīlī śyāmā tathaiva ca | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> dadyāc ca triphalāras tu sādhitaḥ | | ||
| + | < | ||
| + | ś cāpy āśiṣaḥ samāḥ |</ | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> kriyābhiḥ samyag ārabdhā yadi naivopaśāmyati | | ||
| + | < | ||
| + | sve sve bhāgye samudayitvā sirām vyadhet | </ | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> sirāmukhe ca matimāṃ dahet samyak chalākayā || | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> ci 19 ||</ | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <div n=" | ||
| + | |||
| + | < | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> athātaḥ kṣudrarogāṇā cikitsitam vyākhyāsyāmaḥ || </ | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | < | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> tatrādita eva jagañ jalāyukābhir grāhayet | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> śyāmāpāṭhālāṅgalīkalkair vā pakvām vā pākavidhānenopacaret ||</ | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> yavaprakhyām ambālajīṃ panasikām pāṣāṇagardabhaṅ kacchapikāñ ca | ||
| + | svedayitvā suradārukuṣṭhaharitālamanaḥśilākalkair ālepayet | pakvāṃ vā | ||
| + | pākavidhānenopacaret || </ | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> vivṛtām indraviddhāṃ gardabhikāṃ jālagardabham irivellikāṃ gandhanāmāṃ | ||
| + | kakṣām visphoṭāṃś ca pittavisarpavidhānenopacaret | pakvāṃś ca | ||
| + | madhurauṣadhasiddhena sarpiṣā ropayet || </ | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> cipyān tūṣṇāmbunā pariṣecyotkṛtyāpanayec cakratailenābhyajya | ||
| + | sarjarasarasacūrṇṇenāvacūrṇṇya bandhenopacared evam aśakyam agninā dahet | ||
| + | | madhurauṣadhasiddhena ca tailenopacaret || </ | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> anuśayīṃ śleṣma vidradhivad upacaret | </ | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> vidārikām abhyajya parisvedya vimlāpayet | | ||
| + | bilvamūlanāgavṛttikāvarṣābhūkalkaiś cālepayet | vraṇabhāvaṇam āpannaṃ vā | ||
| + | madhurakaṣāyauṣadhasiddhena tailena ropayet || </ | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | < | ||
| + | </ | ||
| + | <lg xml: | ||
| + | < | ||
| + | </ | ||
| + | <lg xml: | ||
| + | < | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> śarkarārbudam medorbudavad upacaret || | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | śatāhvāsarṣapakalkair ālepayet | siddhārthakadāruharidrākalkair vā | | ||
| + | saralātailena vā | kaṭukauṣadhasiddhenābhyañjyāt | naktamālatailena vā | ||
| + | |</ | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> pakvāṃś ca pakvavidhānenopacaret || | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> pādau snehasvedopapannā madhūcchiṣṭaghṛtavasāmajjābhir yavakṣāramiśrair | ||
| + | ālepayet || </ | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> alase tv āmlakāñjikasiktau caraṇau | ||
| + | paṭolapicumardatilakāsīsarocanākalkair ālepayet | </ | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> nidigdhikārasasiddhena ca sarṣapatailenābhyajya | ||
| + | kāsīsarocanāmanaḥśilācūrṇṇaiḥ pratisārayet || kadaram uddhṛtya dahet | ||
| + | snehena || </ | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> indralupte tu śirasi sirām vidhā tu ndamanaḥśilāmaricakalkair ālepayet | </ | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> bhadradārukalkair vā jātīcitrakakaravīranaktamālakalkasiddhena | ||
| + | tailenābhyañjyāt | rasāyanavidhānañ cāsevena | avagāḍhapadaṃ | ||
| + | pracchayitvā guñjāphalakalkair bhūyo bhūyaḥ pradihyāt || </ | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> śoṇitam avasicya nimbodakena parisicyāśvaviḍrasena | ||
| + | lavaṇapragāḍhenālepayet | paṭolapicumardaharidrākalkair vā | | ||
| + | madhukotpalatilairaṇḍamārkavapatrair vā | indraluptoktena | ||
| + | tailenābhyañjyāt || dāruṇake tu snigdhasvinnasya lalāṭe sirām vyadhet | </ | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> avapīḍaśiro bastyabhyagāś cāseveta | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> palitaprakāram anyatra vakṣyāmaḥ | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | < | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> jatumaṇimaśakacarmakīlatilakālakāṃs tu śastreṇotkṛtya kṣāreṇa | ||
| + | pratisārayet | agninā vā dahet || </ | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> nacchanīlikāvyaṅgeṣu yathābhyāśaṃ lalāṭe sirām visrāvayet | </ | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> kṣīravṛkṣakalkaiś ca kṣīrapiṣṭair avaghṛṣyālepayet |</ | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> balātibalāmadhukaharidrākalkair vā | suvarṇṇagairikāgurupayasyākalkair | ||
| + | vā | </ | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> taruṇakapittharājādanakalkair vā | sūkaradaṃṣṭrayā vā madhughṛtayuktayā | ||
| + | | </ | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> yūnām api yuvān api akāsv eṣa eva vidhiḥ | viśeṣatas tu pracchardanam | ||
| + | iṣṭam ālepaś ca siddhārthakavacālodhrasaindhavakalkair vā || </ | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | < | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> śālmalīkaṇṭakām piṣṭvā gavyena payasā saha | | ||
| + | < | ||
| + | | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> padminīkaṇṭake tu nimbodakavāntasya nimbodakasarpiḥ kṣaudram pātum | ||
| + | prayacchet | </ | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> nimbāragvadhakaṣāyaṃ cotsādane || </ | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> parivarttikāṃ tu sarpiṣābhyajya svedayet | vātaghnais tataḥ sninnām | ||
| + | upanāhayet | sālvalena veśavāreṇa vā trirātram pañcarātram vā tataḥ | ||
| + | svedayitvābhyajya śanaiḥ śanaiś carma samānayaṃ manipatham avapīḍayet | ||
| + | |</ | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> pariveṣṭitañ ca punar upanāhayet | nityañ ca snigdham annam āharet || | ||
| + | avapāṭikayām apy evaṃ yathādoṣaṃ || </ | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> niruddhaprakāśe tu suvarṇṇādīnāṃ nāḍīm ubhayatomukhīṃ dāruvīm vā | ||
| + | jatuvṛtāṃ sarpiṣābhyajya srotasi | </ | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> praṇidhāya śiśumāravasāvarāhamajjābhiḥ pariṣecayec cakratailena vāt | | ||
| + | surabhivacadevadārusiddhena | </ | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> tryahāt tryahāc ca sthūlatarīṃ nāḍīm praṇidadhyād evam asya srotodvāraṃ | ||
| + | varddhayet | snigdhañ cāhāram upaseveta | </ | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> śastreṇa vā sevanīṃ vimucyāvadārayet | tataḥ sadya kṣatavad upācaret | </ | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> agnirohiṇīṃ sanniruddhagudaṃ valmīkañ ca pratyākhyāyopacaret | </ | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> visarpoktena vidhānenāgnirohiṇīṃ cikitset | </ | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> sanniruddhagudaṃ niruddhaprakaśavat | </ | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> valmīkaṃ śastreṇotkṛtyāgnikṣārābhyām upacaret tataḥ saṃśodhya ropayed | ||
| + | arbudavidhāṇena || </ | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | < | ||
| + | </ | ||
| + | <lg xml: | ||
| + | < | ||
| + | </ | ||
| + | <lg xml: | ||
| + | < | ||
| + | </ | ||
| + | <lg xml: | ||
| + | < | ||
| + | </ | ||
| + | <lg xml: | ||
| + | < | ||
| + | </ | ||
| + | <lg xml: | ||
| + | < | ||
| + | </ | ||
| + | <lg xml: | ||
| + | < | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> | ||
| + | < | ||
| + | triphalārasāṃjanapaṭolaiḥ siddhaṃ sarpiḥ pānam iṣṭaṃ | </ | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> triphalākhadirabadarīkaṣāyam vraṇaśodhanaṃ | </ | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> kāsīsarocanātutthaharitālarasāñjanair amlapiṣṭaiḥ pralepanaṃ | | ||
| + | badaracūrṇṇair vā saindhavamiśraiḥ | </ | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> cūrṇṇakāle tu cūrṇṇaḥ kapālatutthajaḥ || vṛṣaṇakacchvām pāmāvad upacāro | ||
| + | hipūtanavac ca || </ | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> gudabhraṃśe tu gudaṃ svedyasnehenābhyajya praveśya praviṣṭe ca svedaṃ | ||
| + | kuryād uccāranirgamanārthaṃ | chidreṇa cāsya carmaṇā kaupīnabandhaḥ | </ | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> tailaṃ cāsya pānābhyañjanārtham vipacet | mūṣikaṃ niraṃtraṃ kalpayitvā | ||
| + | mahāpañcamūlakṣīram vipacet | </ | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> tatas tasmiṃ tailam vātaharakalkaprativāpam vipaced etat kṛcchram api | ||
| + | gudatraṃ saṃsādhayateti ||</ | ||
| + | <trailer xml: | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | <l> ci 20 || 0 || </ | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | <lg xml: | ||
| + | < | ||
| + | </ | ||
| + | <lg xml: | ||
| + | < | ||
| + | </ | ||
| + | <lg xml: | ||
| + | < | ||
| + | </ | ||
| + | </ | ||
| + | |||
| + | </ | ||
| + | </ | ||
| + | </ | ||
| + | < | ||
| + | <note xml: | ||
| + | 4.19.22.</ | ||
| + | </ | ||
| + | < | ||
| + | <note xml: | ||
| + | dual, with the vulgate, to make the sentence construe.</ | ||
| + | </ | ||
| + | < | ||
| + | <note xml: | ||
| + | < | ||
| + | </ | ||
| + | < | ||
| + | <note xml: | ||
| + | locative < | ||
| + | construe.</ | ||
| + | </ | ||
| + | < | ||
| + | <note xml: | ||
| + | < | ||
| + | to < | ||
| + | latter error may reflect a scribal misreading of < | ||
| + | < | ||
| + | < | ||
| + | scripts.</ | ||
| + | </ | ||
| + | < | ||
| + | <note xml: | ||
| + | the vulgate and against witness H.</ | ||
| + | </ | ||
| + | < | ||
| + | <note xml: | ||
| + | the vulgate and against witness H.</ | ||
| + | </ | ||
| + | < | ||
| + | <note xml: | ||
| + | characters in < | ||
| + | </ | ||
| + | < | ||
| + | <note xml: | ||
| + | > | ||
| + | witness H does not have grammatical concord.</ | ||
| + | </ | ||
| + | < | ||
| + | <note xml: | ||
| + | in witness H to <foreign xml: | ||
| + | parallel passage in the <title xml: | ||
| + | 23.18). But the meaning of the compound remains obscure.</ | ||
| + | </ | ||
| + | < | ||
| + | <note xml: | ||
| + | <foreign xml: | ||
| + | for the grammar.</ | ||
| + | </ | ||
| + | < | ||
| + | <note xml: | ||
| + | being criticized is Caraka Ci.29.19.</ | ||
| + | </ | ||
| + | < | ||
| + | <note xml: | ||
| + | xml: | ||
| + | literature and rare everywhere (two occurrences in Bāṇa). However, the related term | ||
| + | <foreign xml: | ||
| + | < | ||
| + | > | ||
| + | and elsewhere. An emendation to <foreign xml: | ||
| + | aviśīryamāṇaṃ</ | ||
| + | </ | ||
| + | < | ||
| + | <note xml: | ||
| + | > | ||
| + | manuscripts reading <foreign xml: | ||
| + | 1938: 425b).</ | ||
| + | </ | ||
| + | < | ||
| + | <note xml: | ||
| + | the attested lexeme < | ||
| + | </ | ||
| + | < | ||
| + | <note xml: | ||
| + | xml: | ||
| + | of the terms in this line, but it is unclear which.</ | ||
| + | </ | ||
| + | < | ||
| + | <note xml: | ||
| + | prāpunāṭa ca bījaṃ | takronmiṣraḥ syād haridrā ca lepo dadrūṣūkto mūlakotthaṃ ca | ||
| + | bījam ||</ | ||
| + | </ | ||
| + | <!-- < | ||
| + | <note xml: | ||
| + | this point and resumes at 4.19.22.</ | ||
| + | </ | ||
| + | </ | ||