This shows you the differences between two versions of the page.
| wiki:susrutaproject:gayadasa:nyayacandrika_sutrasthana [2026/06/12 01:04] – created - external edit 127.0.0.1 | wiki:susrutaproject:gayadasa:nyayacandrika_sutrasthana [2026/08/05 19:46] (current) – removed - external edit (Unknown date) 127.0.0.1 | ||
|---|---|---|---|
| Line 1: | Line 1: | ||
| - | <TEI xmlns=" | ||
| - | < | ||
| - | < | ||
| - | < | ||
| - | < | ||
| - | </ | ||
| - | < | ||
| - | < | ||
| - | </ | ||
| - | < | ||
| - | < | ||
| - | < | ||
| - | < | ||
| - | < | ||
| - | < | ||
| - | </ | ||
| - | < | ||
| - | < | ||
| - | <idno type=" | ||
| - | </ | ||
| - | < | ||
| - | < | ||
| - | <msItem defective=" | ||
| - | <author role=" | ||
| - | <title xml: | ||
| - | <!-- rubric, incipit, explicit, and finalRubric are given as examples --> | ||
| - | < | ||
| - | <!-- @mainLang can be " | ||
| - | </ | ||
| - | </ | ||
| - | |||
| - | < | ||
| - | <p resp=" | ||
| - | < | ||
| - | <!-- @form can be " | ||
| - | < | ||
| - | ><!-- @material can be " | ||
| - | |||
| - | </ | ||
| - | < | ||
| - | < | ||
| - | </ | ||
| - | < | ||
| - | < | ||
| - | and <foreign xml: | ||
| - | distinguished.</ | ||
| - | < | ||
| - | <!-- see | ||
| - | https:// | ||
| - | </ | ||
| - | |||
| - | |||
| - | </ | ||
| - | |||
| - | < | ||
| - | < | ||
| - | < | ||
| - | <!-- calendar can be " | ||
| - | </ | ||
| - | </ | ||
| - | |||
| - | |||
| - | </ | ||
| - | |||
| - | </ | ||
| - | </ | ||
| - | |||
| - | < | ||
| - | <change when=" | ||
| - | |||
| - | |||
| - | </ | ||
| - | |||
| - | </ | ||
| - | |||
| - | <text xml: | ||
| - | < | ||
| - | <div n=" | ||
| - | |||
| - | <div n=" | ||
| - | |||
| - | |||
| - | < | ||
| - | |||
| - | <pb facs=" | ||
| - | |||
| - | < | ||
| - | reason=" | ||
| - | < | ||
| - | > | ||
| - | par< | ||
| - | place=" | ||
| - | unit=" | ||
| - | < | ||
| - | quantity=" | ||
| - | >< | ||
| - | gra< | ||
| - | graṃthe ity anu< | ||
| - | <space unit=" | ||
| - | unit=" | ||
| - | rend=" | ||
| - | |||
| - | </ | ||
| - | |||
| - | <div n=" | ||
| - | |||
| - | <l xml: | ||
| - | vidyatap iti bhatau chaḥ <space unit=" | ||
| - | madarthaḥ dhyāyānuvāka< | ||
| - | etaṃ jātīye < | ||
| - | <!-- 1.2.3? --> | ||
| - | </l> | ||
| - | |||
| - | <l xml: | ||
| - | ma< | ||
| - | an<gap reason=" | ||
| - | āyurvedādhāyikul< | ||
| - | bālyāvasthādikaṃ | śau< | ||
| - | reason=" | ||
| - | > | ||
| - | unit=" | ||
| - | < | ||
| - | /> | ||
| - | kriyānirvarttanakṣamatā anye<gap reason=" | ||
| - | viparyayam āhuḥ | < | ||
| - | unit=" | ||
| - | > | ||
| - | smara< | ||
| - | reason=" | ||
| - | adhi< | ||
| - | pratha< | ||
| - | āha<gap reason=" | ||
| - | vacchāsu< | ||
| - | < | ||
| - | <pb facs=" | ||
| - | <!-- no folio number. 1326.jpg --> . <lb n=" | ||
| - | unit=" | ||
| - | < | ||
| - | ācārayogāna< | ||
| - | /> | ||
| - | pravartate | śaktiyogāt sadā śāstrodyogaṃ karoti| balayogāt śāstrakleśaṃ | ||
| - | kṣayate | te prayāty< | ||
| - | /> | ||
| - | prasannīkaroti|| yogād abhyasta< | ||
| - | avagachati ricyate|| <space unit=" | ||
| - | pra < | ||
| - | nopanayet| sa hi guṇavān atosmai deyam ity e < | ||
| - | dāmadyasya siddhatvāt || guṇahīṇaniṣedhasya la<space unit=" | ||
| - | quantity=" | ||
| - | nopanayed eva| śūdram api kṛtaguṇasaṃ< | ||
| - | quantity=" | ||
| - | saṃpannaśabdaḥ kulaguṇān pratye< | ||
| - | <del rend=" | ||
| - | <add place=" | ||
| - | </ | ||
| - | atrāyurvedādhyāyikulaṃ | yad āha cara< | ||
| - | śiṣyādhyāyanavidhautavidyakulajagadvavātadridyaḥ< | ||
| - | quantity=" | ||
| - | brāhmaṇakṣatriyavaiśyāḥ teṣāṃ kula jejātaṃ| adyavātadvidhād evāvṛttaṃ | ||
| - | < | ||
| - | yeṣv eva hi brāhmaṇādīnāṃ kaścidd eva kaṃ cid eva <del rend=" | ||
| - | > | ||
| - | <pb facs=" | ||
| - | <!-- 1327.jpg --> | ||
| - | < | ||
| - | athamaprārthavarṇavatti| te punar āyuvedo< | ||
| - | unit=" | ||
| - | śūdravaiśya< | ||
| - | unit=" | ||
| - | > | ||
| - | margin"> | ||
| - | > | ||
| - | upanayana< | ||
| - | | ||
| - | </l> | ||
| - | <l xml: | ||
| - | upanayanārhaṃ pūrvāditaḥ <lb/> guṇasampanna| praśasteṣu <del | ||
| - | rend=" | ||
| - | > | ||
| - | > | ||
| - | margin"> | ||
| - | ti< | ||
| - | rend=" | ||
| - | aniplaaparyaṃtā| nakṣastrāṇi aśvinīprabhṛtīni| teṣāṃ | ||
| - | praśasta< | ||
| - | vacanādunneyaṃ| praśastāyāṃ diśi prācyām vā udīcyāṃ vā|| sthaṇḍilaṃ | ||
| - | vratasādhanapiṇḍikāṃ| agni< | ||
| - | kṣavihomikena vidhineti dārvīhomaproktena kalpeta| tarta dārvīho< | ||
| - | vidhiḥ brāhmaṇānāṃ chandovidāṃ prasiddhaḥ| pratidaivatam ṛṣīś ceti cakāreṇa | ||
| - | ṛṣīś cety atrāpi prati< | ||
| - | arthaḥ tatra prīto bhuvatīti| brahmaṇe svāhā| prajāpataye svā< | ||
| - | agnībhyāṃ svāhā| iṃdrāya svāhā| pratyūṣati iti dhanvaṃtaraye svāhā| | ||
| - | bhara< | ||
| - | > | ||
| - | > | ||
| - | margin"> | ||
| - | <pb facs=" | ||
| - | <!-- 1328.jpg --> | ||
| - | <lb/> ya taṃ dvedaṃ prādhānyena gavikiṃ cavam āyurvedam api tahe saṃ | ||
| - | brāhmaṇādīnām api ta<space unit=" | ||
| - | <space unit=" | ||
| - | vidyā kulaja kasya kaḥ pāṭhā vakā< | ||
| - | śruteti pramayana anekaśā< | ||
| - | unit=" | ||
| - | evam āyurvedapāṭho pi < | ||
| - | > | ||
| - | śūdrapāṭhātiprasaṃgabhuyād vāyurvedapāṭhasākṣāt pāṭho tye| tadā | ||
| - | vyā< | ||
| - | vāyurvedapāṭhe sākṣāt śūdragrahaṇaṃ na kṛtāṃ< | ||
| - | anulabhate| tena mardamac chūdrapāṭhātiprasaṃgadoṣo vivekāśa eva| tathā | ||
| - | <space unit=" | ||
| - | quantity=" | ||
| - | tyajediṣvā< | ||
| - | ityādau vidho trijaṃ śūdrajātim ity āha||< | ||
| - | quantity=" | ||
| - | śūdrajātiniṣedhatvāt|| tadā śūdrajatim ity āha| tena hārite pi <space unit=" | ||
| - | quantity=" | ||
| - | quantity=" | ||
| - | rend=" | ||
| - | line"> | ||
| - | tadvi< | ||
| - | quantity=" | ||
| - | <pb facs=" | ||
| - | <!-- 1329.jpg --> | ||
| - | </ | ||
| - | | ||
| - | <l xml: | ||
| - | <lb/> tatra bra< | ||
| - | ke cit paṭhati| anye tu kṣatriyavaiśyayor adhyāpanenādhikāro da<space | ||
| - | unit=" | ||
| - | āsamāpnoti pa jātiṃ sa vā jātir ucyata iti| tasmād vijāti | ||
| - | cādadhyāpanādhikā< | ||
| - | vijātitvaṃ asādhāraṇa< | ||
| - | ṛtvijaṃ homadarśanāt|| <lb/> anupanayanapūrvakaṃ ca dhāpanam uktaguṇasya | ||
| - | śūdrasyāpyati| | ||
| - | </ | ||
| - | | ||
| - | <l xml: | ||
| - | tato gnitriguṇa kṣīṇikṛtya triśabdāt kriyābhyāṃ< | ||
| - | dvitricaturthāsu jātisu ca agnisākṣīdhām iti| kriyāviśeṣaṇaṃ śiṣyati| | ||
| - | śeṣaṇaṃvān na ca prādhā< | ||
| - | saṃbaṃdhaḥ kāmādīn hi kṣetre tatra kāmo vi<space unit=" | ||
| - | quantity=" | ||
| - | grahapratahir vā kāmo diṣva grahapravṛttisu vidyākūlaṃ kovaḥ | ||
| - | parasyatyakārapūrvikā haravitejaḥ lātetha< | ||
| - | mūḍhatā sā vṛttadribhiḥ kāraṇorat jñānāsaṃśayāṣiṣyāṃ jñānātveti| | ||
| - | mānasma< | ||
| - | quantity=" | ||
| - | quantity=" | ||
| - | pravṛttam asatyaṃ|| asa< | ||
| - | ativānyata jñakāni satyādi< | ||
| - | tat pratyekam abhimaṃdrasyatetiṣya pravṛttim ātmani samya | ||
| - | śiṣyeṣū prabhṛtiniya< | ||
| - | </ | ||
| - | <l xml: | ||
| - | ahaṃvetyādi anyaprakāradarśī bha<add place=" | ||
| - | out"> | ||
| - | pā</ | ||
| - | | ||
| - | <pb facs=" | ||
| - | <!-- 1330.jpg --> | ||
| - | enaḥ pāpaṃ bhavartār vidho liṅ||</ | ||
| - | | ||
| - | <l xml: | ||
| - | <space unit=" | ||
| - | ni< | ||
| - | margine"> | ||
| - | margine"> | ||
| - | quantity=" | ||
| - | margin"> | ||
| - | quantity=" | ||
| - | place=" | ||
| - | unit=" | ||
| - | satyam arthalābhena pratikartavyaṃ vyāśūdeṣu jāhasādayaḥ| kuniṣāḥ pakṣiṇā | ||
| - | hantā< | ||
| - | sam ity āha vidyā prakāśaka svaṃyaṃ prakāśaṃ yātīti karmakarttari | ||
| - | prayo< | ||
| - | unit=" | ||
| - | </ | ||
| - | | ||
| - | <l xml: | ||
| - | tat kasamin kāle dhyeyam iti nide< | ||
| - | kṛṣṇāṣṭamītyādi| athavā naikastāhisādipravāhaṇaḥ dvādho di | ||
| - | pari< | ||
| - | tatphalavāptiś ca| api dveṣu ca kāleṣv adhyayanaparihārādibhiḥ darkayitum | ||
| - | ahā< | ||
| - | caturdasī| paurṇamāsīṣu nādhyeyam iti< | ||
| - | quantity=" | ||
| - | ca yeṣu viprānādhīyata iti ānenāpagṛhīta vyenyena pratipado viprā | ||
| - | nādhī< | ||
| - | unit=" | ||
| - | ||< | ||
| - | unit=" | ||
| - | antam anuvarttanīyaṃ tana tanidhanasamīpe hi na dvavaṃ tat punaś caturdaśī | ||
| - | pratipad iti nyadvimokṣa | ||
| - | <pb facs=" | ||
| - | <!-- 1331.jpg --> | ||
| - | < | ||
| - | quantity=" | ||
| - | saṃ< | ||
| - | akālanidyuti| akāla< | ||
| - | a< | ||
| - | rend=" | ||
| - | quantity=" | ||
| - | akālavṛṣṭir anṛtuvṛṣṭiḥ| nā< | ||
| - | smṛtā vṛṣṭiḥ kālikīti| akālakarihadhoś ca ke< | ||
| - | ācakṣate| ke cid anārtavaṃ|< | ||
| - | rend=" | ||
| - | quantity=" | ||
| - | svataṃtrarāṣṭrakṣitipaṭhyasvā< | ||
| - | quantity=" | ||
| - | teṣāṃ vakṣaḥpīḍāḥ <space unit=" | ||
| - | a< | ||
| - | rend=" | ||
| - | prāṇino sminn iti kṛ c< | ||
| - | rend=" | ||
| - | quantity=" | ||
| - | śakrotsavādi| utpatiḥ prāṇinā niṣṭāniś ca śrūvadhāḥ| paṃca mahābhūtānāṃ | ||
| - | pariṇāmaviśeṣaḥ anye< | ||
| - | cakṣate <unclear rend=" | ||
| - | evotpāditatvadi cayāditvāt rthe vañ< | ||
| - | anyeṣu cetyādi| te ca kāla< | ||
| - | place=" | ||
| - | vacanād evāvagaṃta< | ||
| - | quantity=" | ||
| - | < | ||
| - | <pb facs=" | ||
| - | <!-- 1332.jpg --> | ||
| - | striyāṃ sā< | ||
| - | pūtigaṃdhavaparideti datisvate| rājaś ca<space unit=" | ||
| - | <lb/> <unclear reason=" | ||
| - | unit=" | ||
| - | samahāṃtvaṃ hi labhate< | ||
| - | quantity=" | ||
| - | | ||
| - | |||
| - | </l> | ||
| - | | ||
| - | | ||
| - | | ||
| - | |||
| - | </ | ||
| - | <!-- end of chapter 2 of Sūtrasthāna--> | ||
| - | </ | ||
| - | <!-- end of sthana --> | ||
| - | |||
| - | </ | ||
| - | </ | ||
| - | |||
| - | </ | ||