<?xml version='1.0' encoding='UTF-8'?>

MS London BL/IOLR Taylor 1842: Sūtrasthāna 12

Published in by in .

  • British Library
  • London, United Kingdom
  • Known as: IOLR Taylor 1842 (Eggeling 2646).
  • Siglum: L

A manuscript of the Suśrutasaṃhitā with Ḍalhaṇa's commentary, Nibandhasaṅgraha.

More ▾
Title Suśrutapāṭhaśuddhi
Title Nibandhasaṅgraha
Commentary Suśrutapāṭhaśuddhi
Author Suśruta
Author Ḍalhaṇa
Physical description
Language/Script [Sanskrit in Devanagari script.]
  • Devanagari
Format folia
Material paper
History
Date of production
Place of origin unknown
Provenance [record of ownership]
Acquisition [how it was acquired]

  • L
(From folio IOL San 2646 (Eggeling) - 139)
|| athāto 'gnikarmavidhim adhyāyaṃ vyākhyāsyāmaḥ ||...
[1938 ed. 1.12.1]
...kṣārād agnir garīyān kriyāsu vyākhyātaḥ || ... tad dagdhānāṃ rogāṇāṃm apunarbhavāt || ... bheṣaja śastrakṣārair aśakyānāṃ tatsādhyatvāc ca ||
[1938 ed. 1.12.3]
...athaimāni dahanopakaraṇāni || tad yathā || pippalyajāśakṛdgodaṃtaśaraśalākā jaṃābavauṣṭvetataralauhāḥ kṣaudraguḍasnehāś ca || ... tatra pippalyajāśakṛdgodaṃtaśaraśalākās tvaggatānāṃ || ... jāṃbavauṣṭhetaralauhā māṃsagatānāṃ || ... kṣaudraguḍasnehāḥ śirāsnāyusaṃdhyasthigatānāṃ ||...
[1938 ed. 1.12.4]
... tatrāpyātyayike 'gnikarmasādhye vyādhau tatpratyanīkaṃ vidhikṛtveti || ...
[1938 ed. 1.12.5]
... sarvavyādhiṣu ca pichalamannaṃ bhuktavataḥ || ... mūḍhagarbhāśmarībhagaṃdarodarārśomukharogeṣv abhuktavataḥ || ...
[1938 ed. 1.12.6]
... tatra dvidham agnikarmāhureke tvagdagdhaṃ māṃsadagdhaṃ ca || iha tu sirāsnāyu saṃdhyasthiṣvapi na pratiṣiddho 'gniḥ || ...
[1938 ed. 1.12.7]
... tatra śabdaprādurbhāvā durgandhatā tvagsaṃkocaś ca tvagdagdhe || kapotavarṇatā alpaśvayathuvedanatā śuṣkasaṃkucitavraṇatā māṃsadagdhe || kṛṣṇonnatavraṇatā srāvasaṃnirodhaś ca śirāsnāyudagdhe || rukṣāruṇatā karkkaśasthiravraṇatā ca saṃdhyaLsthidagdhe || ...
[1938 ed. 1.12.8]
... tatra śirorogādhi akṣimaṃthayo bhrūlalāṭaśaṃkhapradeṣeśeṣu dahet || ... vartmarogeṣv ārdranaktakapratichannāṃ dṛṣṭiṃ kṛtvā varmaromakupān ...
[1938 ed. 1.12.9]
... tvagmāṃsa śirāsnāyusaṃdhyasthisthite tyugraruji vāyāv uchritakaṭhinasuptamāṃse vradraṇe graṃthyarśorbudabhagaṃdarā pacīślīpadacarmakīlatilakālakāṃtravṛddhisaṃdhisirāchedanādiṣu nāḍaiīśoṇitātipravṛttiṣu cāgnikarma kuryāt || ...
[1938 ed. 1.12.10]
... tatra valayabiṃduvilekhāpratisāraṇānīti dahanaviśeṣāḥ || ...
[1938 ed. 1.12.11]
... bhavati cātra ||
rogasya saṃsthānam avekṣya samyak narmasya marmāṇi valāvalaṃ ca ||
vyādhiṃ tathārttuṃ ca samyak tatodhyavasyed bhiṣagnikarmaḥ || ...
[1938 ed. 1.12.12]
... tatra samyagdagdhe madhyusarppibhyāṃm abhyaṃgaḥ || ...
[1938 ed. 1.12.13]
... athemān agninā pariharet || pittaprakṛtim aṃtaḥśoṇitaṃ bhinnakoṣṭham anuddhṛtaśalyaṃ bālaṃ vṛddhaṃ bhīrum aneka vraṇa pīḍitam asvedyāṃś ceti || ...
[1938 ed. 1.12.14]
... ata ūrdhvam itarathādagdhaṃ vakṣyāmaḥ || || tatra snigdhaṃ rukṣaṃ vāśrity a dravyam agni dahaṃti || agnisaṃtapto hi snehaḥ sūkṣmasirānusāritvāt tvagādīn anupraviśya āśu dahati ||tasmāt snehadagdhe dhikā rujo bhavataṃti || ...
[1938 ed. 1.12.15]
... tatra pluṣṭaṃ durddagdhaṃ samyag dagaddham atidagdhaṃ ceti caturvidham agnidagdhaṃ || ... tatra yad vivarṇaṃ pluṣyate 'timātraṃ tad apluṣṭaṃ ... yatrottiṣṭhaṃti sphoṭās tīvrāś coṣadāharāgapākavedanāś cirāc copaśāmyaṃti || tad durddagdhaṃ || ... samyag dagdham anavagāḍhaṃ tālavarṇaṃ susaṃsthitaṃ || pūrvalakṣaṇayuktaṃ ca || ... Latidagdhe māṃsāvalaṃbanaṃ gātraviśleṣaḥ sirāsnāyusaṃdhyasthivyāpādānam atimātraṃ jvaradāhapipā sāmūrchāś copadravā bhavaṃti || vraṇaś ca asya cireṇa rohati || ruḍhaś ca vivarṇo bhavati ||
[1938 ed. 1.12.16]
... bhavati cātra ||
agninā kopitaṃ raktaṃ bhṛśaṃ jaṃtoḥ prakupyati ||
tatas tenaiva vegena pittam asyābhyudīryate || ...
[1938 ed. 1.12.17]
... tulyavīrye ubhe hy ete rasato dravyatas tathā ||
tenāsya vedanā tīvrā prakṛtyā ca vidahyate || ...
[1938 ed. 1.12.18]
sphoṭāḥ śīghraṃ prajāyaṃte jvaras tṛṣā ca bādhate || ...
dagdhasyopaśamārthāya cikitsā saṃprakṣyate || ...
[1938 ed. 1.12.19]
pluṣṭasyāgnipratapanaṃ kāryam uṣṇa tathauṣadhaṃ || ...
śarīre svinnabhūyiṣṭhe svinnaṃ bhavati śoṇitaṃ | ...
[1938 ed. 1.12.20]
prakṛtyā hyudakaṃ śītaṃ skaṃdayatyatiśoṇitaṃ ||
tasmāt sukhayati hyuṣṇaṃ ma tu śītaṃ kathaṃcana ||1|| ...
[1938 ed. 1.12.21]
... śītām uṣṇāṃ ca durddagdhe kriyāṃ kuryāt bhiṣak punaḥ || ghṛtālepanasekāṃs tu śītām evāsya kārayet ||
ghṛtālepanacsekāṃs tu śītānevāsya kārayet || ...
[1938 ed. 1.12.22]
... samyak dagdhe tugākṣīrīplakṣacaṃdanagairikaiḥ ||
sāmṛtaiḥ sarpiṣā snigdhair ālepaṃ kārayed bhiṣak ||
[1938 ed. 1.12.23]
grāmyānūpaudakaiś cainaṃ piṣṭair māsaiḥ pralepalayet ||
pittavidradhivac cainaṃ saṃtatoṣmāṇam ācaret || ...
[1938 ed. 1.12.24]
... atidagdhe viśīrṇāni māṃsānudhṛtya śītalāṃ ||
kriyāṃ kuryād bhiṣak paś cāśālidatuṃdulakaṃḍanaiḥ ||
[1938 ed. 1.12.25]
tiṃdukītvakkapālair vā ghṛtamiśraiḥ pralepayet ||
vraṇaṃ gaḍūcīpatrair vā chādayed athavaidakaiḥ ||
[1938 ed. 1.12.26]
kriyāṃ ca kuryād akhilāṃ bhiṣak pittavisarppavat || ...
madhuchiṣṭaṃ samadhukaṃ rodhraṃ sarjarasaṃ tathā ||
[1938 ed. 1.12.27]
maṃjiṣṭhāṃ caṃdanaṃ mūrvāṃ piṣṭvā sarpir vipācayet ||
sarveṣām agnidagdhānām etad ropaṇam uttamaṃ || || ...
[1938 ed. 1.12.28]
... snehadagdhe kriyāṃ rūkṣāṃ viśeṣeṇāvacārayet ||...
[1938 ed. 1.12.29ab]
... ata urddhvaṃ pravakṣyāmi dhūmopahatalakṣaṇaṃ ||
[1938 ed. 1.12.29cd]
śvasiti kṣauti cātyarthaṃm apy ādhamatikāśata ||
cakṣuṣoḥ paridāhaś ca rāgaś caivopajāyate ||
[1938 ed. 1.12.30]
sadhūmakaṃ niḥśvasati ghreyam anyan na vetti ca ||
tathaiva ca rasānsarvān śrutiś cāsyopahanyate ||
[1938 ed. 1.12.31]
tṛṣṇādāhajvarayutaḥ sīdaty atha ca mūrchati || ||
dhūmopahata ity eṣa || ... śṛṇu tasya cikitsitaṃ |
[1938 ed. 1.12.32]
sarpir ikṣurasaṃ drākṣāṃ payo vā śarkkarāṃbu vā ||
madhurāmlau rasau vāpi vamanāyaā pradāpayet ||
[1938 ed. 1.12.33]
vamataḥ koṣṭhaśuddhiḥ syāt dhūmagaṃdhiś ca naśyati ||
vidhinānena śāmyaṃti sadanakṣavathujvarāḥ ||
[1938 ed. 1.12.34]
dāha mūrchā tṛḍādhmānasvāsākāsāś ca dāruṇāḥ ||
madhurair lavaṇāmlaiś ca kaṭukaiḥ kvalagrahaiḥ ||
[1938 ed. 1.12.35]
samyag gṛhṇātīṃdriyārthān manaś cāsya prasīdati ||
[1938 ed. 1.12.36ab]
śirauvirecanaṃ cāsmai dadyād yogena śāstravit ||
[1938 ed. 1.12.36cd]
dṛṣṭi viśudhyate cāsya śirogrīvaṃ ca dehinaḥ
aLvidāhalaghusnigdham āhāraṃ cāsya kalpayet || ...
[1938 ed. 1.12.37]
... uṣṇa vātātapair dagdhe śītaḥ kāryo vidhiḥ sadā || ...
śītavarṣānilairdagdhe snigdham uṣṇaś ca śasyate || ...
[1938 ed. 1.12.38]
tathāpi tejasā daLgdhe sidhir nāsti kathaṃcaneti || ...
[1938 ed. 1.12.39]
iti sūtrasthānanibaṃdhasaṃgrahe dvādaśo 'dhyāyaḥ || ||12||
[1938 ed. 1.12.trailer]